Το άγαλμα του άγγλου αρμοστή Mαίτλαντ στο Αργοστόλι.

Το κείμενο προέρχεται από σχόλια της κ Δώρας Μαρκάτου, (σε παλαιότερη ανάρτηση της κ. Maria Abatielou) τα οποία συγκεντρώθηκαν και συμπληρώθηκαν στο τέλος με έναν σχολιασμό, για το τί τοποθέτησαν οι Ιταλοί στην θέση του. Επίσης οι φωτογραφίες , προέρχονται από τα μέλη της ομάδας μας Διονύση Φωκά , Melis Antoniou, Tilemahos Karavias και Δημήτρη Κοτροκόη. Τους ευχαριστούμε όλους θερμά.

Το άγαλμα ήταν έργο του πρώτου σπουδασμένου Νεοέλληνα γλύπτη, του Κερκυραίου Παύλου Προσαλέντη( 1784-1837). Αποτελούσε ουσιαστικά, τον πρώτο ανδριάντα που στήθηκε σε ελληνικό έδαφος από ελληνικά χέρια. Θαυμάσιο έργο πλαστικής που χυτεύτηκε σε ελληνικό χυτήριο και σηματοδοτεί την αφετηρία της νεοελληνικής πλαστικής. Στα Επτάνησα υπήρχαν καλλιτεχνικά χυτήρια, 150 χρόνια πριν οργανωθεί το πρώτο χυτήριο στην Αθήνα τη δεκαετία του 1950. ‘Ήταν ένα από τα πρώτα δείγματα νεοκλασικής γλυπτικής/πλαστικής , πολύ πριν εισαχθεί ο Νεοκλασικισμός στο νεοελληνικό κράτος. Παραγγέλθηκε από τους ευγενείς της Κεφαλονιάς το 1817 και αποκαλύφθηκε πανηγυρικά το 1822. Ήταν ένα από τα πρώτα δείγματα, αν δεν είναι το πρώτο δείγμα, διαπλοκής της γλυπτικής και του δημόσιου μνημείου με την πολιτική. Με αφορμή την παραχώρηση Συντάγματος , οι ευγενείς έσπευσαν να κολακεύσουν τον Άγγλο δυνάστη για ίδιον όφελος και με αντάλλαγμα στη συνέχεια, την αναρρίχησή τους σε υψηλά αξιώματα. Το γεγονός, ότι με το Σύνταγμα τεχνηέντως αλυσόδεσε τους Επτανησίους και εξαθλίωσε τις λαϊκές μάζες, δεν αποτελούσε για τους παραγγελιοδότες, πρόβλημα. Το 1822 που στήθηκε, γνώριζαν τη λυσσαλέα αντίδρασή του στην Ελληνική Επανάσταση και τα σκληρά μέτρα του εναντίον των Επτανησίων που επιθυμούσαν να βοηθήσουν τους ομοεθνείς τους. Ούτε τους ενοχλούσε, ότι ο Μαίτλαντ το 1819 κατέπνιξε με ιδιαζόντως σκληρό και βάρβαρο τρόπο την εξέγερση των χωρικών της Λευκάδας. Αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα, ότι ο ανδριάντας που χάθηκε ήταν φορέας ιστορίας. Ο αρμοστής παριστάνεται όρθιος να κρατεί στο δεξί του χέρι το Σύνταγμα του 1817, ενώ με το αριστερό του σφίγγει τη μέση του, μια κίνηση που δείχνει αυτοπεποίθηση. Είναι τυλιγμένος με ένα ιμάτιο στον τύπο των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, για να τονιστεί η αυθεντία του. Το πρώτο δημόσιο νεοελληνικό μνημείο έμελλε να ανεγερθεί για έναν αλλοεθνή δυνάστη, “χαρακτήρος βιαίου, αυθαιρέτου και δεσποτικού” κατά τον χαρακτηρισμό του Ηλία Τσιτσέλη.
Το γεγονός, ότι και μετά την Ένωση ο ανδριάντας παρέμενε στη θέση του, δεν είναι απορίας άξιο διότι ένα δημόσιο μνημείο, είναι ένα ορατό σημείο του παρελθόντος, μέσα στο εκάστοτε παρόν, αισθητοποιεί, δηλαδή, ένα κομμάτι της ιστορίας από τη διαδρομή του τόπου μέσα στον χρόνο. Όταν ένα δημόσιο μνημείο, παρά τις ιδεολογικές διακυμάνσεις της κοινωνίας, μένει στη θέση του, αυτό αποτελεί τεκμήριο για την ιδεολογία της εποχής κατά την οποία στήθηκε. Το άγαλμα αρπάχθηκε από τους Ιταλούς κατακτητές κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά το πλοίο που τον μετέφερε στην Ιταλία τορπιλίστηκε και βυθίστηκε. Στην θέση του, τοποθετήθηκε ένα άλλο άγαλμα, που δείχνει μάλλον μια κάκιστη απόδοση του συμβόλου του Ιταλικού Φασισμού, όπως μαρτυρεί και η φωτογραφία της ανάρτησης. Έτσι σήμερα ο ανδριάντας αναπαύεται στον βυθό της Αδριατικής ή όπου αλλού τα θαλάσσια ρεύματα τον έχουν παρασύρει. Η απώλεια του ανδριάντα του πρώτου Άγγλου αρμοστή, είναι μεγάλη απώλεια για τη νεοελληνική τέχνη.

Από το Κομπόγιο Ιστορίας Κεφαλονιάς και Ιθάκης