Λύκειο Ελληνίδων: «Της Αποκριάς η τρέλα όλους να μας συνεπάρει…»
ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ
Στα αποκριάτικα έθιμα και χορούς της Κεφαλονιάς αναφέρεται μεταξύ άλλων το εξαίρετο βιβλίο της κ. Βαρβάρας Κοσμάτου, βιβλιοκριτική του οποίου ακολουθεί από την κ. Διονυσία Κουμαριώτου.
«Χορός : Η αντανάκλαση του πολιτισμού μας στον καθρέφτη»
Με αφορμή το βιβλίο της Βαρβάρας Ν. Κοσμάτου Χορός και κοινοτικές σχέσεις στα Φαρακλάτα Κεφαλονιάς την περίοδο 1950 – 1960, που εκδόθηκε στην Αθήνα από την Ελληνική Παιδεία, το 2021.
Λέει ο Ζορμπάς, στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Καζαντζάκη, ότι λέμε με τον χορό ό, τι δεν μπορούμε να πούμε με τα λόγια. Η Βαρβάρα Ν. Κοσμάτου, στο βιβλίο της Χορός και κοινοτικές σχέσεις στα Φαρακλάτα Κεφαλονιάς την περίοδο 1950- 1960, μας δείχνει τους Φαρακλάδες να χορεύουν και εκείνη, με επιστημονική εγκυρότητα, με ερευνητική διαίσθηση, με ευσυνειδησία και αρτιότητα λόγου, εξηγεί: Τι είναι χορός και πώς αυτός αξεδιάλυτα συμπλέκεται με τη ζωή της κοινότητας, με τη μοίρα της και την ιστορία της στο χρόνο. Παράλληλα, εξερευνά πώς μέσα απ’ τον χορό εκφράζει ο χορευτής την προσωπική του ιστορία και τα δικά του αισθήματα, που πάλι αντανακλούν και επιστρέφουν σε κύκλο στη ζωή της κοινότητας. Όπως γίνεται φανερό, λοιπόν, εισερχόμαστε στις περιοχές της Λαογραφίας και της Ανθρωπολογίας, επιστήμες στις οποίες η συγγραφέας έχει εντρυφήσει, καθώς είναι διδάκτορας Λαογραφίας- Ανθρωπολογίας Χορού του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου.
Όμως, το συγκεκριμένο βιβλίο δεν προσφέρει μόνο πληροφοριακό υλικό. Διαπνέεται από την αρχή του ως το τέλος του από την αγάπη της δημιουργού για το αντικείμενό της, από τον ενθουσιασμό, την εντιμότητα και την αφοσίωση στην έρευνά της. Αυτό το κάνει ιδιαίτερα ελκυστικό και ευανάγνωστο. Επιπλέον, δεν αφορά μόνο τα Φαρακλάτα. Τα λαογραφικά στοιχεία και οι πρακτικές είναι λίγο πολύ κοινές σε όλη την Κεφαλονιά. Το ότι επικεντρώνει η συγγραφέας την έρευνά της σε αυτό το χωριό είναι μια ευτυχής συγκυρία για τον συγκεκριμένο τόπο, καθώς διασώζει μέσα από τις προφορικές καταγραφές και τις αρχειακές πηγές ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του. Άλλωστε, η Βαρβάρα Κοσμάτου, έγκυρη και έμπειρη μελετήτρια, συνδέει τον φαρακλάτικο χορό με την ευρύτερη ιστορία της Κεφαλονιάς και τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στον τόπο τη συγκεκριμένη δεκαετία.
Ας σταθούμε, ενδεικτικά, λόγω της αρχής του Τριωδίου, στα χορευτικά δρώμενα της Αποκριάς και στον τρόπο που η συγγραφέας τα παρουσιάζει και τα αναλύει. Κατ’ αρχήν, τονίζεται ότι στις Αποκριές οι χοροί που χορεύονταν στη θέση «Κολόνα» είχαν ενωτικό χαρακτήρα, όπως οι προφορικές μαρτυρίες και η έρευνα επιβεβαιώνει. «Ο χορός στην Κολόνα αποτελεί το σύμβολο της ενότητας, του κοινού παρελθόντος και μέλλοντος για την κοινότητα», γράφει. Έτσι, με κοινοτική ευθύνη και εντελώς δωρεάν συμμετείχαν στη μάσκαρα του χωριού, έξι καβαλιέροι με περικεφαλαίες και γιλέκα κεντημένα με πούλιες στο
