«Κάν’ το όπως η Κέρκυρα»: Τι είναι η ΣΒΑΑ Αργοστολίου –Ληξουρίου που φέρνουν στο προσκήνιο οι «Αετοί» και ο Ηλίας Στεφανάτος

Τα 15 εκατ. ευρώ, τα παραδείγματα άλλων πόλεων και το ερώτημα που παραμένει ανοικτό: ποιο είναι τελικά το σχέδιο για Αργοστόλι και Ληξούρι;

Τι θα έχει αλλάξει στο Αργοστόλι και το Ληξούρι όταν θα έχουν δαπανηθεί τα 15 εκατ. ευρώ της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης; Θα πρόκειται για δύο πόλεις καλύτερα συνδεδεμένες, πιο ανθεκτικές και λειτουργικές ή απλώς για έναν ακόμη κατάλογο χρηματοδοτούμενων έργων;

Τη συζήτηση αυτή φέρνουν στο προσκήνιο η δημοτική παράταξη «Αετοί» και ο Ηλίας Στεφανάτος, Τομεάρχης Λιμενικών Υποδομών και Θαλάσσιου Τουρισμού της παράταξης. Με δημόσια παρέμβασή του, ο κ. Στεφανάτος υποστηρίζει ότι η διαδικασία έχει ξεκινήσει από το τέλος: από τα διαθέσιμα χρήματα και τις πιθανές παρεμβάσεις, αντί από τα προβλήματα που πρέπει να λυθούν και την εικόνα που θέλουμε να έχουν οι δύο πόλεις τα επόμενα είκοσι χρόνια. Η σχετική πρόσκληση προβλέπει προϋπολογισμό έως 15 εκατ. ευρώ.

Ηλίας Στεφανάτος και Διονύσης Λυκούδης

Η ΣΒΑΑ, άλλωστε, δεν είναι απλώς ένα χρηματοδοτικό πακέτο. Είναι ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που συνδέει τις μετακινήσεις, το περιβάλλον, την τοπική οικονομία, την κοινωνική συνοχή και την καθημερινότητα μιας πόλης.

Η βασική της λογική είναι συγκεκριμένη: πρώτα καθορίζεται η περιοχή παρέμβασης, καταγράφονται οι ανάγκες και οι δυνατότητές της, επιλέγονται οι στόχοι και στη συνέχεια αποφασίζονται οι δράσεις που θα τους υπηρετήσουν. Προβλέπεται, επίσης, συμμετοχή των τοπικών φορέων και των πολιτών στη διαμόρφωση της στρατηγικής.

Όταν αυτή η σειρά αντιστρέφεται, η ΣΒΑΑ κινδυνεύει να καταλήξει σε μια σειρά χρήσιμων αλλά ασύνδετων παρεμβάσεων

Στην περίπτωση του Αργοστολίου και του Ληξουρίου, εκείνο που δεν έχει ακόμη γίνει σαφές στη δημόσια συζήτηση είναι η κεντρική επιλογή. Ποιο πρόβλημα θέλει να αντιμετωπίσει η κοινή στρατηγική; Τη σύνδεση των δύο πόλεων; Την κυκλοφοριακή πίεση; Την προστασία των παραλιακών μετώπων; Την ανάγκη να παραμένουν ζωντανές και τον χειμώνα;

Ο Ηλίας Στεφανάτος επισημαίνει την απουσία μιας καθαρής γραμμής βάσης με στοιχεία για την κυκλοφορία, την προσβασιμότητα, τη δενδροκάλυψη, τις θερμικά επιβαρυμένες περιοχές και τις ελλείψεις υπηρεσιών στο Ληξούρι. Υπενθυμίζει, ακόμη, ότι για το Αργοστόλι υπάρχει κυκλοφοριακή μελέτη από το 2022 και θέτει το ερώτημα τι εφαρμόστηκε και ποιο ήταν το αποτέλεσμά της.

Κέρκυρα: Πρώτα η ταυτότητα της πόλης, μετά τα έργα

Το πιο κοντινό παράδειγμα βρίσκεται στην ίδια Περιφέρεια. Η Κέρκυρα δεν αντιμετώπισε τη δική της στρατηγική μόνο ως πηγή χρηματοδότησης, αλλά ξεκίνησε από μια συγκεκριμένη κατεύθυνση: την ανάδειξη της πόλης ως διεθνώς αναγνωρίσιμου, δημιουργικού πολιτιστικού προορισμού.

Πάνω σε αυτή την επιλογή συνδέθηκαν το πολιτιστικό απόθεμα, η επιχειρηματικότητα και η δημιουργία νέων τουριστικών προϊόντων. Κατά την επικαιροποίηση της στρατηγικής για την περίοδο 2021–2027, προστέθηκαν η βιώσιμη κινητικότητα, η κλιματική ανθεκτικότητα και ο βιώσιμος τουρισμός.

Η διαβούλευση οργανώθηκε μέσα από τέσσερις θεματικές πλατφόρμες: τοπική οικονομία, πολιτιστικό κεφάλαιο, αστική αναζωογόνηση και ανθεκτικότητα. Σε αυτές κλήθηκαν να συμμετάσχουν επιστημονικοί, κοινωνικοί και επαγγελματικοί φορείς, με ομάδα διακυβέρνησης και επιστημονικό συντονισμό.

Το βασικό μάθημα από την Κέρκυρα δεν είναι η αντιγραφή συγκεκριμένων έργων. Είναι η σειρά με την οποία οργανώθηκε η διαδικασία: πρώτα προσδιορίστηκε η ταυτότητα της πόλης, οι πιέσεις που αντιμετωπίζει και οι βασικοί άξονες παρέμβασης και στη συνέχεια εξειδικεύτηκαν οι δράσεις.

Πειραιάς: Η πόλη, το λιμάνι και η τοπική οικονομία σε ένα σχέδιο

Στον Πειραιά, η Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης οργανώθηκε γύρω από τη σχέση της πόλης με το λιμάνι και την παραγωγική της ταυτότητα.

Οι χερσαίες και θαλάσσιες μεταφορές, οι λιμενικές υπηρεσίες, η επιχειρηματικότητα, η καινοτομία, ο τουρισμός, ο πολιτισμός και η κοινωνική συνοχή εντάχθηκαν σε μια κοινή στρατηγική. Στους βασικούς άξονες περιλαμβάνονται η ανασύνταξη της τοπικής οικονομίας, η αστική αναβάθμιση και η ενίσχυση των κοινωνικών υποδομών.

Παράλληλα, ο Δήμος προχωρά σε Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών που βασίζεται σε καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης, κυκλοφοριακό μοντέλο και αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων. Η πράξη περιλαμβάνει ειδικό σχεδιασμό για την προσβασιμότητα στην κεντρική περιοχή, καθώς και μελέτη κυκλοφορίας και στάθμευσης.

Η κλίμακα του Πειραιά είναι, βέβαια, διαφορετική από εκείνη της Κεφαλονιάς. Η μέθοδος, όμως, είναι συγκρίσιμη: πρώτα εξετάζεται πώς λειτουργεί η πόλη, ποιες είναι οι ανάγκες μετακίνησης και πώς συνδέονται οι διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές χρήσεις της. Τα έργα ακολουθούν τον σχεδιασμό.

Αργοστόλι: Η στρατηγική που αναζητά ακόμη περιεχόμενο

Για το Αργοστόλι και το Ληξούρι, μια αντίστοιχη προσέγγιση θα έπρεπε να ξεκινήσει από τη λειτουργική σύνδεση των δύο πόλεων. Η θαλάσσια συγκοινωνία, οι δημόσιες μεταφορές, η στάθμευση και οι διαδρομές πεζών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αποσπασματικά έργα.

Το ίδιο ισχύει για τα παραλιακά μέτωπα. Δεν χρειάζονται μόνο αισθητικές αναπλάσεις, αλλά σχέδιο για τις πλημμύρες, τους κυματισμούς, τη σκίαση, το αστικό πράσινο και τη σύνδεσή τους με την καθημερινότητα και την τοπική οικονομία.

Η Κέρκυρα και ο Πειραιάς δεν προσφέρουν έτοιμες λύσεις προς αντιγραφή. Δείχνουν, όμως, ότι μια ΣΒΑΑ αποκτά ουσία όταν προηγούνται η διάγνωση, η συμμετοχή των φορέων και οι μετρήσιμοι στόχοι.

Στην Κεφαλονιά, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποια έργα μπορούν να χωρέσουν στα 15 εκατ. ευρώ. Είναι ποια προβλήματα θα έχουν λυθεί και πώς θα λειτουργούν το Αργοστόλι και το Ληξούρι όταν αυτά θα έχουν δαπανηθεί.

Αυτή είναι η συζήτηση που ανοίγουν οι «Αετοί» και ο Ηλίας Στεφανάτος. Και αυτή είναι η απάντηση που καλείται να παρουσιάσει η δημοτική αρχή: όχι έναν κατάλογο παρεμβάσεων, αλλά ένα συγκεκριμένο και τεκμηριωμένο σχέδιο.