Μία ξεχωριστή βραδιά, αφιερωμένη στους ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή και παρέδωσαν στις επόμενες γενιές τη μουσική και χορευτική παράδοση του τόπου μας, πραγματοποιήθηκε εχθές το βράδυ στην κεντρική πλατεία των Πουλάτων.
Η εκδήλωση με τίτλο «Οι Πρωτομάστορες της Παράδοσης – Μια αναδρομή στις μουσικές ρίζες του τόπου μας», ενταγμένη στο πλαίσιο του Poulata Summer Festival 2026, αποτέλεσε μια συνδιοργάνωση του Πολιτιστικού Συλλόγου Πουλάτων «Το Αγκαλάκι» και του Πολιτιστικού Συλλόγου Σάμης «Ο Αιγιαλός».
Κεντρικό πρόσωπο της βραδιάς ήταν ο καθηγητής φυσικής αγωγής, χοροδιδάσκαλος και ερευνητής παραδοσιακών χορών Δημήτρης Μαντζουράτος, του οποίου η πολυετής έρευνα και καταγραφή αποτέλεσε ουσιαστικά τον κορμό της εκδήλωσης. Μέσα από αφηγήσεις, παλαιές φωτογραφίες, ηχητικά ντοκουμέντα και οπτικοακουστικό υλικό, ξεδιπλώθηκαν ιστορίες ανθρώπων μιας άλλης εποχής. Τραγουδιστάδων, οργανοπαικτών και απλών ανθρώπων που, χωρίς να διαθέτουν μουσικές σπουδές, είχαν το χάρισμα και το μεράκι να κρατήσουν ζωντανή τη λαϊκή μας παράδοση.
Την παρουσίαση της βραδιάς επιμελήθηκε η Υακίνθη Βουλέλη, η οποία μαζί με τον Δημήτρη Μαντζουράτο οδήγησαν το κοινό σε αυτή την ξεχωριστή αναδρομή στις μουσικές ρίζες των Πουλάτων, συνδέοντας τις αφηγήσεις με το πολύτιμο αρχειακό και οπτικοακουστικό υλικό που παρουσιάστηκε.
Κεντρική θέση σε αυτό το πολύτιμο υλικό, είχαν δύο αυθεντικοί εκφραστές της λαϊκής μας παράδοσης. Ο Ευθύμιος Βουτσινάς, ο οποίος έπαιζε σκορτσάμπουνο και φλογέρα που ο ίδιος κατασκεύαζε, και ο Ανδρέας Ζαχαράτος, ο οποίος τραγουδούσε και επίσης έπαιζε φλογέρα. Δύο άνθρωποι που δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή, οι φωνές και οι ήχοι τους όμως ζωντάνεψαν ξανά στην πλατεία του χωριού μας.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσαν μάλιστα ηχητικά αποσπάσματα από παλαιότερες μαγνητοφωνήσεις του Ευθύμιου και του Ανδρέα, μέσα από τις οποίες ακούστηκαν ξανά τραγούδια που ερμήνευαν οι ίδιοι. Για λίγες στιγμές, οι φωνές ανθρώπων μιας άλλης εποχής επέστρεψαν στον τόπο όπου κάποτε τραγουδούσαν και γλεντούσαν, προσδίδοντας στη βραδιά ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση.
Σημαντική η συμβολή των Φώτη και Γεράσιμου Ζαχαράτου, γιων του Ανδρέα Ζαχαράτου, οι οποίοι συμμετείχαν ενεργά στο μουσικό μέρος της εκδήλωσης, παίζοντας βιολί και κιθάρα και τραγουδώντας. Η παρουσία τους έδωσε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό στη βραδιά, καθώς η μουσική παρακαταθήκη του πατέρα τους πέρασε με τον πιο φυσικό τρόπο στην επόμενη γενιά.
Εξίσου δυνατή και συναισθηματικά φορτισμένη ήταν μια ακόμη αυθόρμητη στιγμή. Ο πρωτότοκος γιος του Ευθύμιου Βουτσινά, Γεράσιμος, ανέβηκε στη σκηνή και, εμφανώς συγκινημένος, τραγούδησε ένα παραδοσιακό τραγούδι που συνήθιζε να τραγουδά ο πατέρας του. Για λίγα λεπτά, οι μνήμες έπαψαν να βρίσκονται μόνο στις φωτογραφίες και στις παλιές μαγνητοφωνήσεις και πέρασαν στην πλατεία μέσα από τη φωνή του γιου, σε μια από τις πιο ανθρώπινες και συγκινητικές στιγμές της βραδιάς.
Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση είχε όμως και η «παρέα των Πουλάτων». Οι άνδρες και οι γυναίκες του χωριού, που για δεκαετίες αποτέλεσαν την ψυχή των τοπικών πανηγυριών, των γλεντιών και όλων των κοινωνικών εκδηλώσεων. Άνθρωποι που τραγουδούσαν και χόρευαν στα πανηγύρια, στους γάμους και στις χαρές του χωριού και που, χωρίς ποτέ να διεκδικούν τον τίτλο του καλλιτέχνη, έγιναν στην πράξη φορείς μιας ζωντανής παράδοσης που περνούσε αυθόρμητα από γενιά σε γενιά.
Τα ονόματα πολλών από αυτούς παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης και τιμήθηκαν για τη δική τους συμβολή στη διατήρηση της παράδοσης των Πουλάτων, ενώ ιδιαίτερα συγκινητικό ήταν ένα μικρό βίντεο με τους αείμνηστους Σταύρο Φιλιππάτο και Αφροδίτη Βουτσινά – Πεφάνη, σε προχωρημένη πλέον ηλικία, να σμίγουν τις φωνές τους τραγουδώντας ένα παραδοσιακό τραγούδι. Μια εικόνα απλή και αυθεντική, που ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε αφήγηση αποτύπωσε το πραγματικό νόημα της βραδιάς.
Η εκδήλωση δεν περιορίστηκε όμως σε μια ιστορική αναδρομή. Μουσική, τραγούδι και χορός έδωσαν ζωή στις αφηγήσεις, δημιουργώντας μια όμορφη γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα.
Ξεχωριστή θέση στο μουσικό μέρος της βραδιάς είχε ο Μπάμπης Κακαρούμπας, ο μοναδικός σήμερα μουσικός στην Κεφαλλονιά που παίζει το παραδοσιακό σκορτσάμπουνο, ένα όργανο άρρηκτα συνδεδεμένο με την παλαιότερη μουσική παράδοση του νησιού μας. Του αξίζουν συγχαρητήρια για την προσπάθειά του να κρατήσει ζωντανό και να αναβιώσει ένα παραδοσιακό κεφαλλονίτικο όργανο που κινδύνευε να χαθεί στο πέρασμα του χρόνου. Με το σκορτσάμπουνο και τη φλογέρα του, ο Μπάμπης απέδωσε παραδοσιακά τραγούδια, μεταφέροντας στην πλατεία αυθεντικούς ήχους που στους παλαιότερους ξύπνησαν μνήμες και στους νεότερους έδωσαν την ευκαιρία να γνωρίσουν ένα ιδιαίτερο κομμάτι της μουσικής μας κληρονομιάς.
Τους ήχους της εκδήλωσης συνόδευσε με τον καλύτερο τρόπο το μικτό χορευτικό συγκρότημα του Πολιτιστικού Συλλόγου «Ο Αιγιαλός», δίνοντας ζωή στις μουσικές που ακούστηκαν. Η παρουσία του χορευτικού δεν αποτέλεσε απλώς μέρος του καλλιτεχνικού προγράμματος, αλλά τη φυσική συνέχεια της μουσικής, καθώς ήχος και χορός συναντήθηκαν ξανά με τον τρόπο που συνέβαινε επί γενιές στα πανηγύρια και στα γλέντια του τόπου μας.
Ξεχωριστό χρώμα έδωσε επίσης η εξαιρετική χορωδία που συγκροτήθηκε από γυναίκες των δύο πολιτιστικών συλλόγων, οι οποίες απέδωσαν παραδοσιακά τραγούδια, κυρίως με τη χαρακτηριστική αντιφώνηση, αναδεικνύοντας έναν τρόπο τραγουδιού βαθιά δεμένο με την προφορική μουσική παράδοση και τα γλέντια της περιοχής μας.
Μία από τις πλέον συγκινητικές στιγμές της βραδιάς ήταν αναμφίβολα η βράβευση του βιολιστή Γεράσιμου Κοψαχείλη, ο οποίος βρέθηκε κοντά μας και παρέλαβε εμφανώς συγκινημένος την τιμητική του διάκριση. Η συγκίνηση έγινε ακόμη μεγαλύτερη όταν, έπειτα από αρκετά χρόνια, πήρε ξανά το βιολί στα χέρια του και έπαιξε ζωντανά ένα Διβαράτικο, χαρίζοντας στο κοινό μια αυθεντική στιγμή που συνέδεσε με τον πιο όμορφο τρόπο το παρελθόν με το σήμερα.
Ξεχωριστό κεφάλαιο της βραδιάς αποτέλεσαν οι τιμητικές βραβεύσεις, μέσα από τις οποίες αποδόθηκε η οφειλόμενη αναγνώριση στους ανθρώπους που συνέβαλαν στη διατήρηση, ανάδειξη και διάδοση της τοπικής μας παράδοσης. Τιμητικές διακρίσεις απονεμήθηκαν στη μνήμη του Ευθύμιου Βουτσινά και του Ανδρέα Ζαχαράτου, τις οποίες παρέλαβαν τα παιδιά τους, καθώς και στον Γεράσιμο Κοψαχείλη, ο οποίος όπως προαναφέρθηκε ήταν παρών.
Παράλληλα, τιμήθηκαν πολλοί από τους άνδρες και τις γυναίκες της παλιάς «παρέας των Πουλάτων». Εκείνοι οι άνθρωποι που με τις φωνές, τους χορούς, το κέφι και κυρίως με την παρουσία τους έδωσαν επί δεκαετίες ζωή στα πανηγύρια και στα γλέντια του χωριού.
Ήταν ίσως και η πιο συμβολική πλευρά της εκδήλωσης. Δηλαδή η υπενθύμιση ότι πίσω από τα τραγούδια, τους χορούς και τις μελωδίες που έφτασαν μέχρι τις ημέρες μας βρίσκονται απλοί, καθημερινοί άνθρωποι. Άνθρωποι που τα κράτησαν ζωντανά όχι ως επαγγελματίες μουσικοί ή τραγουδιστές, χωρίς ίσως να είχαν συνειδητοποιήσει ότι αποτελούσαν, και κάποιοι ευτυχώς ακόμη αποτελούν, θεματοφύλακες της παράδοσής μας.
Τις βραβεύσεις πραγματοποίησαν οι πρόεδροι των δύο συνδιοργανωτών συλλόγων, Ευσταθία Καλεράντε και Βασίλης Τουλάτος, ενώ χαιρετισμό είχαν απευθύνει νωρίτερα οι γραμματείς των δύο συλλόγων, Δημήτρης Μάνδαλης και Γεωργία Φλαμιάτου, οι οποίοι αναφέρθηκαν στη σημασία της πρωτοβουλίας και του έργου του Δημήτρη Μαντζουράτου και στην ανάγκη διαφύλαξης και μετάδοσης της τοπικής πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Στο τέλος της βραδιάς μίλησε και η Άννα Βουτσινά, εκπροσωπώντας την οικογένεια του Ευθύμιου Βουτσινά που με δαπάνες της ανέλαβε τα παραδοσιακά κεράσματα που προσφέρθηκαν σε όλους τους παρευρισκόμενους.
Τη βραδιά τίμησε με την παρουσία του ο Δήμαρχος Σάμης Παναγής Δρακουλόγκωνας, ο οποίος παρακολούθησε την εκδήλωση μαζί με το πολυπληθές κοινό που βρέθηκε στην κεντρική πλατεία των Πουλάτων.
Οι παλιές μαγνητοφωνήσεις, οι ζωντανές ερμηνείες, το σκορτσάμπουνο, η φλογέρα, το βιολί, η χορωδία, το χορευτικό, οι αφηγήσεις και το αρχειακό υλικό έδεσαν αρμονικά μεταξύ τους, μετατρέποντας την εκδήλωση από μια απλή ιστορική αναδρομή σε μια ζωντανή αναπαράσταση της μουσικής μνήμης των Πουλάτων. Και αυτό ήταν, τελικά, το ουσιαστικό μήνυμα της βραδιάς. Ότι παράδοση δεν αποτελεί ένα στατικό – μουσειακό κομμάτι του παρελθόντος, ούτε κάτι που απλώς θυμόμαστε με νοσταλγία. Παραμένει ζωντανή όταν καταγράφεται, όταν μεταδίδεται, όταν οι μεγαλύτεροι τη μοιράζονται και οι νεότεροι επιλέγουν να τη γνωρίσουν και να τη συνεχίσουν.
Σε κάθε περίπτωση, Οι «Πρωτομάστορες της Παράδοσης» μας απέδειξαν ότι οι ρίζες μας εξακολουθούν να έχουν πολλά να μας διηγηθούν.
Πηγή: poulatakefalonias.gr
