Τουρισμός στην Κεφαλονιά:
Περισσότερες αφίξεις, λιγότερες διανυκτερεύσεις και ασφυκτική ακρίβεια
Δημήτρης Ατσάρος: «Το ζητούμενο δεν είναι ο τζίρος, αλλά τι μένει τελικά στο ταμείο»
Μια αναλυτική εικόνα της φετινής τουριστικής περιόδου, αλλά και των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μικρές τουριστικές επιχειρήσεις της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης, παρουσίασε ο Δημήτρης Ατσάρος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Τουριστικών Καταλυμάτων Κεφαλονιάς και Ιθάκης και μέλος του Επιμελητηρίου, μιλώντας στην εκπομπή «Το Βήμα του Πολίτη» με τον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο, στον Ionian Galaxy 90,8.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η αύξηση των αφίξεων, η μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής, η ακρίβεια, το νέο τουριστικό χωροταξικό, το θαλάσσιο πάρκο, η λειτουργία του Επιμελητηρίου, η βραχυχρόνια μίσθωση και το κλείσιμο του Γραφείου Υποστήριξης Τουρισμού στο Αργοστόλι.
Αύξηση επισκεπτών κατά 10%
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Ατσάρος, έως και τον Αύγουστο καταγράφηκε αύξηση επισκεπτών περίπου 10% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.
Η βρετανική αγορά, που αποτελεί παραδοσιακά βασικό πυλώνα του τουρισμού της Κεφαλονιάς, παρέμεινε σταθερή. Παράλληλα, σημαντική άνοδο εμφάνισαν νέες ή λιγότερο παραδοσιακές αγορές, όπως η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Πολωνία και η Ελβετία, ενώ η ιταλική αγορά σημείωσε αύξηση περίπου 12%.
Ιδιαίτερη δυναμική παρουσίασαν η Ουγγαρία και η Ρουμανία, ενώ θετικά συνέβαλε και η νέα αεροπορική σύνδεση με την Ελβετία.
Ωστόσο, ο κ. Ατσάρος επισήμανε ότι οι αριθμοί των αφίξεων δεν αποτυπώνουν ολόκληρη την πραγματικότητα της τουριστικής αγοράς.
Από επτά διανυκτερεύσεις, ο μέσος όρος έπεσε στις πέντε
Το σημαντικότερο πρόβλημα εντοπίζεται στη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών. Όπως ανέφερε, ο μέσος όρος από περίπου επτά διανυκτερεύσεις έχει μειωθεί στις πέντε.
Παράλληλα, αρκετοί επισκέπτες που παραμένουν για μία εβδομάδα στο νησί επιλέγουν να μοιράσουν τη διαμονή τους μεταξύ διαφορετικών περιοχών, όπως το Ληξούρι, το Αργοστόλι και η Σάμη. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και όταν οι συνολικές αφίξεις αυξάνονται, τα μεμονωμένα καταλύματα δεν απολαμβάνουν ανάλογη ενίσχυση των κρατήσεων και των εσόδων τους.
«Το ζήτημα είναι πόσες διανυκτερεύσεις πραγματοποίησαν οι επισκέπτες που ήρθαν», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η τουριστική επίδοση πρέπει να αξιολογείται τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά.
Οι επισκέπτες ξοδεύουν λιγότερα
Η οικονομική πίεση δεν περιορίζεται στα καταλύματα. Σύμφωνα με τον κ. Ατσάρο, η εστίαση και το εμπόριο αντιμετώπισαν επίσης σοβαρό πρόβλημα, καθώς πολλοί επισκέπτες εμφανίστηκαν ιδιαίτερα συγκρατημένοι στις δαπάνες τους.
Η ακρίβεια σε καύσιμα, τρόφιμα, εστίαση και καθημερινές υπηρεσίες περιόρισε την κατανάλωση. Πολλοί τουρίστες επέλεξαν να ψωνίζουν από τα σούπερ μάρκετ και να μαγειρεύουν μέσα στα καταλύματά τους, αντί να επισκέπτονται συστηματικά εστιατόρια.
Έτσι, μπορεί οι αφίξεις να αυξήθηκαν, όμως το οικονομικό αποτύπωμα στην τοπική αγορά δεν ακολούθησε την ίδια πορεία.
«Το ζητούμενο είναι τι μένει στο ταμείο»
Ο πρόεδρος των τουριστικών καταλυμάτων σημείωσε ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη αύξηση του τζίρου δεν αρκεί για να αποτυπώσει την πραγματική κατάσταση των επιχειρήσεων.
Το βασικό ερώτημα, όπως είπε, είναι τι απομένει στο ταμείο μετά την κάλυψη των φορολογικών υποχρεώσεων, της ενέργειας, των πρώτων υλών και του αυξημένου λειτουργικού κόστους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ηλεκτρική ενέργεια, λέγοντας ότι αρκετές επιχειρήσεις πληρώνουν πλέον μέσα σε έναν μήνα ποσά που παλαιότερα αντιστοιχούσαν σε δίμηνη κατανάλωση. Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο ΦΠΑ στον τουρισμό επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της χώρας απέναντι σε προορισμούς όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Καύσιμα και ακραίες τιμές στην εστίαση
Έντονη ήταν η αναφορά στις τιμές των καυσίμων στην Κεφαλονιά, οι οποίες επηρεάζουν τόσο τους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες που χρειάζονται αυτοκίνητο για να γνωρίσουν το νησί.
Στη συζήτηση επισημάνθηκε ότι η υψηλή τιμή της βενζίνης αυξάνει σημαντικά το κόστος ενοικίασης και χρήσης αυτοκινήτου, δυσκολεύοντας τη μετακίνηση και περιορίζοντας τις επισκέψεις σε διαφορετικές περιοχές.
Ο κ. Ατσάρος αναφέρθηκε επίσης σε καταγγελίες τουριστών για μεμονωμένες περιπτώσεις υπερβολικών τιμών στην εστίαση, ακόμη και για σουβλάκι που φέρεται να πωλήθηκε προς 8 ή 10 ευρώ.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι αυτές οι περιπτώσεις αποτελούν εξαιρέσεις και όχι τον κανόνα, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των επαγγελματιών λειτουργεί υπεύθυνα και πιέζεται επίσης από το υψηλό κόστος. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι ακόμη και λίγες ακραίες περιπτώσεις μπορούν να πλήξουν τη συνολική εικόνα του προορισμού μέσω των διαδικτυακών αξιολογήσεων.
Έντονη αντίθεση στο νέο τουριστικό χωροταξικό
Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στο υπό διαμόρφωση τουριστικό χωροταξικό. Ο κ. Ατσάρος υποστήριξε ότι καταρτίστηκε χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων.
Κατά την άποψή του, προωθούνται οριζόντιοι περιορισμοί χωρίς προηγούμενη ολοκληρωμένη μελέτη της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής.
Όπως σημείωσε, η φέρουσα ικανότητα ενός προορισμού δεν μπορεί να υπολογίζεται μόνο με βάση τον αριθμό των κλινών. Συνδέεται με:
- τις υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης,
- τους φυσικούς πόρους,
- την περιβαλλοντική ανθεκτικότητα,
- το οδικό δίκτυο,
- την τοπική οικονομία,
- το παραγωγικό μοντέλο κάθε περιοχής.
Υποστήριξε ακόμη ότι οι απαιτήσεις για εκτάσεις 8 ή 12 στρεμμάτων αποκλείουν στην πράξη τη μικρή και μεσαία νησιωτική ιδιοκτησία από την τουριστική αξιοποίηση και ευνοούν τους μεγάλους επενδυτικούς ομίλους.
Φόβοι για εξαφάνιση των οικογενειακών επιχειρήσεων
Ο κ. Ατσάρος προειδοποίησε ότι, εάν εφαρμοστούν οι προτεινόμενοι περιορισμοί, θα αλλάξει σημαντικά ο χάρτης της ιδιοκτησίας και του τουρισμού στα νησιά μέσα στα επόμενα χρόνια.
Η Κεφαλονιά και η Ιθάκη στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες συγκρατούν τους κατοίκους και ιδιαίτερα τους νέους στον τόπο τους. Ο αποκλεισμός των μικρών ιδιοκτητών από νέες επενδύσεις ή επεκτάσεις, όπως υποστήριξε, ενδέχεται να οδηγήσει σε συγκέντρωση της γης στα χέρια λίγων μεγάλων επιχειρηματικών σχημάτων.
Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για περιορισμούς που αφορούν τα μη κύρια τουριστικά καταλύματα και τη δυνατότητα δημιουργίας διαφορετικών επιχειρήσεων ενοικιαζόμενων δωματίων μέσα στο ίδιο κτίριο.
Θαλάσσιο πάρκο: «Προστασία με μέτρο και διάλογο»
Για το σχεδιαζόμενο θαλάσσιο πάρκο στο Ιόνιο, ο κ. Ατσάρος ξεκαθάρισε ότι οι επαγγελματίες τάσσονται υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος και της θαλάσσιας ζωής. Ζήτησε, όμως, τα μέτρα να σχεδιαστούν με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και χωρίς να αποκλείουν κατοίκους, αλιείς, επιχειρήσεις και επισκέπτες από μεγάλα τμήματα του παραλιακού μετώπου.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράστηκε για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν οι περιορισμοί σε παραλίες της Παλικής, όπως ο Ξι, ο Μέγας Λάκκος, η Κουνόπετρα και τα Λέπεδα, καθώς και στα καταλύματα και στις επιχειρήσεις που λειτουργούν στις συγκεκριμένες περιοχές.
Παράλληλα, τέθηκε το ερώτημα πώς συμβιβάζεται η περιβαλλοντική προστασία με δραστηριότητες όπως οι έρευνες και οι εξορύξεις υδρογονανθράκων, οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες και οι ιχθυοκαλλιέργειες.
Διαφωνίες στο Επιμελητήριο
Στη συζήτηση τέθηκε και το θέμα εγγράφου σχετικά με τις λατομικές ζώνες της Κεφαλονιάς. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Ατσάρος, η απάντηση που εστάλη από τον πρόεδρο του Επιμελητηρίου δεν αποτελούσε απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου.
Ο ίδιος δήλωσε ότι τα μέλη δεν αποδέχονται τετελεσμένα γεγονότα και ότι το θέμα πρέπει να εξεταστεί εκ νέου από το Διοικητικό Συμβούλιο, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Γιατί δεν πραγματοποιήθηκε το Φεστιβάλ Γαστρονομίας και Οίνου
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη μη πραγματοποίηση του Φεστιβάλ Γαστρονομίας και Οίνου στο Ληξούρι, ενός θεσμού που διοργανωνόταν επί πέντε συνεχόμενα χρόνια.
Ο κ. Ατσάρος δήλωσε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο δεν είχε ενημερωθεί εγκαίρως για την ακύρωση. Όπως είπε, η αιτιολογία ότι δεν κατέστη δυνατό να βρεθεί σεφ δεν είναι επαρκής, καθώς στην Κεφαλονιά δραστηριοποιούνται αξιόλογοι και καταξιωμένοι επαγγελματίες.
Τόνισε ότι το φεστιβάλ δεν ήταν απλώς μια γαστρονομική εκδήλωση, αλλά μια ευρύτερη γιορτή πολιτισμού που συνέδεε παραγωγούς, επαγγελματίες, συλλόγους, κατοίκους και επισκέπτες, δίνοντας ζωή στην πόλη του Ληξουρίου.
Airbnb, παράνομες μισθώσεις και απουσία ελέγχων
Αναφορικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο κ. Ατσάρος είπε ότι δεν διαθέτει ακριβή αριθμητικά στοιχεία, αναγνώρισε όμως ότι παρουσιάζουν ισχυρή δυναμική.
Επισήμανε ότι, πέρα από τις νόμιμες καταχωρίσεις στις πλατφόρμες, υπάρχουν και κατοικίες που ενοικιάζονται άτυπα, ακόμη και από στόμα σε στόμα, χωρίς επαρκή έλεγχο. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού για τα αδειοδοτημένα τουριστικά καταλύματα.
Κλειστό το Γραφείο Υποστήριξης Τουρισμού στο Αργοστόλι
Σοβαρό πρόβλημα έχει προκαλέσει και το κλείσιμο του Γραφείου Υποστήριξης Τουρισμού στο Αργοστόλι, μετά τη συνταξιοδότηση του μοναδικού υπαλλήλου του.
Το γραφείο εξυπηρετούσε επί δεκαετίες επισκέπτες και επιχειρήσεις, διαχειριζόταν παράπονα, διένειμε ενημερωτικό υλικό και υποστήριζε διαδικασίες σχετικές με γνωστοποιήσεις λειτουργίας, σήματα και κολυμβητικές δεξαμενές.
Η Ομοσπονδία έχει αποστείλει επιστολή στο αρμόδιο υπουργείο, ζητώντας να προκηρυχθεί η θέση και να επαναλειτουργήσει η υπηρεσία. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της υποχρέωσης απογραφής και επαναξιολόγησης των τουριστικών καταλυμάτων.
Επιφυλάξεις για την ονομασία «Νησιά του Οδυσσέα»
Ο κ. Ατσάρος εξέφρασε προβληματισμό και για την πρόταση να προβληθούν συνολικά τα Ιόνια Νησιά ως «Νησιά του Οδυσσέα».
Αναγνώρισε ότι η Ιθάκη είναι άμεσα και ιστορικά συνδεδεμένη με τον Οδυσσέα, υποστήριξε όμως ότι μια γενικευμένη ονομασία για όλα τα Ιόνια Νησιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και ουσιαστική διαβούλευση, πρωτίστως με την ίδια την Ιθάκη.
Παράλληλα, σημείωσε ότι κάθε νησί διαθέτει ξεχωριστή ταυτότητα και χαρακτηριστικά, ενώ το διεθνώς αναγνωρίσιμο όνομα Ionian Islands αποτελεί ήδη ισχυρό τουριστικό brand.
Ανάγκη για στοχευμένη τουριστική προβολή
Κλείνοντας, ο κ. Ατσάρος ζήτησε πιο στοχευμένη τουριστική προβολή στις αγορές που παρουσιάζουν πραγματικό ενδιαφέρον και διαθέτουν αεροπορική σύνδεση με την Κεφαλονιά.
Αναφέρθηκε στις αυξήσεις από Ουγγαρία και Ρουμανία, στη νέα σύνδεση με την Ελβετία και στο ενδιαφέρον για άνοιγμα της τουρκικής αγοράς. Τόνισε, όμως, ότι η Περιφέρεια πρέπει να ενισχύει ουσιαστικά τους δήμους και τους τοπικούς φορείς, λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετική τουριστική ταυτότητα κάθε νησιού.
Παράλληλα, επέκρινε τον αποκλεισμό της Ένωσης Ξενοδόχων και της Ομοσπονδίας Τουριστικών Καταλυμάτων Κεφαλονιάς και Ιθάκης από τον οργανισμό διαχείρισης και προώθησης του προορισμού, υπογραμμίζοντας ότι οι θεσμικοί εκπρόσωποι του κλάδου πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό.
Το κεντρικό μήνυμα της συνέντευξης ήταν σαφές: η αύξηση των αφίξεων από μόνη της δεν αρκεί. Η πραγματική επιτυχία μιας τουριστικής περιόδου κρίνεται από τις διανυκτερεύσεις, τα έσοδα που παραμένουν στην τοπική οικονομία, τη βιωσιμότητα των μικρών επιχειρήσεων και την εμπειρία που μεταφέρει μαζί του ο επισκέπτης όταν αναχωρεί.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
