«Αποσύρθηκε το άρθρο 23, αλλά το νομοθετικό κενό μένει:
Χωρίς προστασία κύριας κατοικίας και με ρυθμίσεις που πληρώνουν μόνο τόκους, λέει ο Λευτέρης Κρητικός»
Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.
«Κόκκινα δάνεια: “Κανένας νόμος δεν προστατεύει την πρώτη κατοικία” η ανάλυση του Λευτέρη Κρητικού στον Ionian Galaxy 90.8»
Ερ.: Τι ήταν τελικά το άρθρο 23 του νομοσχεδίου του υπουργείου Οικονομικών;
Απ.: Το νομοσχέδιο έφερε τον τίτλο «για την προστασία των δανειοληπτών και τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους». Το άρθρο 23 προέβλεπε ότι αν ένας δανειολήπτης που είχε κάνει ρύθμιση με το fund — την εταιρεία διαχείρισης του κόκκινου δανείου — έχανε ή δεν τηρούσε αυτή τη συμφωνία, το fund θα μπορούσε, χωρίς δικαστική απόφαση, μόνο με το ιδιωτικό έγγραφο της συμφωνίας, να προχωρήσει σε κατάσχεση της περιουσίας του. Ξεσήκωσε κύμα αντιδράσεων από την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και τελικά αποσύρθηκε.
Ερ.: Γιατί αποσύρθηκε;
Απ.: Γιατί με τον τρόπο αυτό η κυβέρνηση παρακάμπτει τη δικαιοσύνη, παρακάμπτει δηλαδή τη δικαστική κρίση. Δεν πρόκειται για αμέλεια, κατά τον κ. Κρητικό: συνειδητά υπήρξε αυτή η πρόβλεψη — όπως συνειδητά αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει στον εξωδικαστικό συμβιβασμό, όπου η συμφωνία δανειολήπτη και fund αποτελεί εκτελεστό τίτλο. Η κυβέρνηση, λέει, βλέπει ότι πολλοί δανειολήπτες δικαιώνονται στα δικαστήρια, και αυτό είναι κακό για τα funds.
Ερ.: Τι αλλάζει όμως στην πράξη για τον δανειολήπτη από την απόσυρση;
Απ.: Ο δανειολήπτης που δεν μπορεί να πληρώσει λαμβάνει πρώτα καταγγελία του δανείου, με απαίτηση του συνόλου του ποσού. Αν δεν ρυθμίσει άμεσα, το fund εκδίδει διαταγή πληρωμής — δηλαδή πλέον απαίτηση δικαστική. Στη διαταγή πληρωμής έχει δικαίωμα ανακοπής: αμφισβητεί στο δικαστήριο τους λόγους της οφειλής, το επιτόκιο, τους όρους της σύμβασης, τον τρόπο με τον οποίο πουλήθηκε το δάνειο από την ελληνική τράπεζα σε fund του εξωτερικού, ακόμη και λόγους καταχρηστικότητας (ασθένεια, ανεργία, χαμηλά, δηλωμένα στην εφορία, έσοδα). Την κρίση την κάνει ο δικαστής με βάση το αποδεικτικό υλικό που θα προσκομίσει ο πολίτης μέσω του δικηγόρου του.
Ερ.: Χωρίς δικαστική απόφαση μπορεί σήμερα να μπει κατάσχεση ή προσημείωση;
Απ.: Σήμερα όχι. Για να γίνει κατάσχεση πρέπει να έχει προηγηθεί διαταγή πληρωμής, ή να υπάρχει δικαστική απόφαση που αναγνωρίζει την οφειλή, ή να έχει συναινέσει ο δανειολήπτης. Στο παρελθόν αυτό γινόταν διαφορετικά: η Αγροτική Τράπεζα και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο — κρατικά, στην ουσία, πιστωτικά ιδρύματα υπό κρατική εποπτεία — μπορούσαν μόνο με τη δανειακή σύμβαση να εγγράψουν υποθήκη σε ακίνητο. Αυτό ακριβώς το καθεστώς ήθελε να επαναφέρει το άρθρο 23.
Ερ.: Πού βρίσκεται η παγίδα των ρυθμίσεων;
Απ.: Πολλές ρυθμίσεις δίνουν χαμηλή δόση για δύο, τρία, τέσσερα, πέντε χρόνια, αλλά η δόση καλύπτει μόνο τον τόκο. Πληρώνει κανείς χρόνια και το κεφάλαιο δεν πέφτει ούτε ένα ευρώ. Πρακτικά το δάνειο δεν ξεπληρώνεται ποτέ, αν δεν αυξηθεί η δόση το επόμενο διάστημα. Αν αποποιηθούν την κληρονομιά οι κληρονόμοι, το δάνειο δεν μπορεί να απαιτηθεί από αυτούς — αλλά αν υπάρχει προσημείωση, χάνεται το ακίνητο: «θα πάρει το σπίτι του παιδιού».
Ερ.: Για μείωση του χρέους, τι χρειάζεται;
Απ.: Καταρχήν συμφωνία. Κουρέματα γίνονται, κυρίως σε καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες, εκεί όπου δεν υπάρχει υποθήκη: σε ανθρώπους χωρίς ακίνητη περιουσία οι εταιρείες διαχείρισης δίνουν ακόμη και καλά κουρέματα. Όταν όμως υπάρχει ακίνητη περιουσία, το fund αισθάνεται ότι έχει κάτι να πάρει και η διαπραγμάτευση γίνεται πολύ δυσκολότερη. Πρακτικά, για να μειωθεί το κεφάλαιο, ο δανειολήπτης μπορεί να υποβάλει αίτημα με τα δεδομένα του στην εταιρεία ή στην τράπεζα, ή — αν δεν ευοδωθεί — να συγκεντρώσει μεγαλύτερο ποσό, ακόμη και πουλώντας περιουσιακό στοιχείο, ώστε να δοθεί μαζεμένο και να απομειωθεί το κεφάλαιο και να μην πληρώνει μόνο τόκους. Και ο δικηγόρος και ο λογιστής μπορούν να συμβάλουν.
Ερ.: Τι γίνεται με την προστασία της κύριας κατοικίας;
Απ.: Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή νόμος που να την προστατεύει. Είναι το μεγάλο νομοθετικό κενό. Η αντιπολίτευση και το ΠΑΣΟΚ το έχουν ζητήσει τουλάχιστον δέκα φορές και έχει κατατεθεί τροπολογία για την επαναφορά της προστασίας, αλλά δεν ψηφίζεται ποτέ: απαιτούνται 151 ψήφοι, και βουλευτές του πρώτου κόμματος δεν φαίνεται να ψηφίζουν τροπολογία της αντιπολίτευσης.
Ερ.: Οι εταιρείες διαχείρισης τι απαντούν;
Απ.: Ότι το δικαστικό τμήμα — το δικηγορικό γραφείο που έχει αναλάβει τις δικαστικές εισπράξεις — είναι διαφορετικό από το τμήμα ρυθμίσεων. Ο κ. Κρητικός το χαρακτηρίζει μόνιμη απάντηση: αυτό είναι δικό τους πρόβλημα, λέει, και θα έπρεπε άμεσα το νομικό τμήμα να ενημερώνεται ότι σε συγκεκριμένη υπόθεση παγώνουν οι δικαστικές ενέργειες μέχρι να φανεί αν ο δανειολήπτης θα ρυθμίσει.
Ερ.: Υπάρχει δικαστική απόφαση υπέρ δανειολήπτη;
Απ.: Ναι — αναφέρθηκε απόφαση του Πρωτοδικείου Κεφαλονιάς στην οποία ο δικαστής έκρινε ότι από τη συνομιλία με την εταιρεία είχε δημιουργηθεί πεποίθηση στους δανειολήπτες ότι θα ρυθμίσουν, και ότι η έκδοση διαταγής πληρωμής που ακολούθησε είναι καταχρηστική πράξη, υπερβαίνει τα χρηστά ήθη και τους κανόνες των συναλλαγών — με αποτέλεσμα την ακύρωση της διαταγής πληρωμής.
Ερ.: Μετά την απόσυρση του άρθρου 23, θα προστατευτεί ο πολίτης μόνο δικαστικά;
Απ.: Ναι, μέχρι σήμερα μόνο δικαστικά. Και υπάρχει λόγος για συγκρατημένη αισιοδοξία, κατά τον κ. Κρητικό: «υπάρχουν δικαστές που ακούνε, υπάρχουν δικαστές που διαβάζουν, υπάρχει δικαιοσύνη ακόμα στη χώρα μας», με τα δικαστήρια της επαρχίας να δικαιώνουν πολίτες. Καλεί δε τον κάθε πολίτη να εξαντλεί τα δικαιώματά του, γιατί «κανένας αγώνας δεν είναι χαμένος πριν δοθεί».
