Σημαντικά αποσπάσματα από το βιβλίο του Στέφανου Κασσελάκη, «Δεύτερη ευκαιρία», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες ημέρες σε μια ιδιαίτερα φροντισμένη έκδοση από τις εκδόσεις «Πεδίο», εξασφάλισε και δημοσιεύει το iEidiseis.gr.

Μάλιστα, νονά του βιβλίου είναι η Όλγα Γεροβασίλη, η οποία έδωσε τον τίτλο, καθώς είχε δηλώσει ότι ο Στ. Κασσελάκης δεν θα έχει μια δεύτερη ευκαιρία.

Το βιβλίο αποτελεί ένα προσωπικό ημερολόγιο για τη ζωή του Στ. Κασσελάκη, την οικογένειά του, τις σπουδές, τα επιχειρηματικά του βήματα και, ιδιαίτερα, τους ταραχώδεις 12 μήνες στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Μιλά για όλους και για όλα με τη γλώσσα της «δικής του» αλήθειας.

Αποτελείται από έξι κεφάλαια, που είναι τα εξής:

1. ΜΕ ΛΕΝΕ ΣΤΕΦΑΝΟ ΚΑΙ ΕΧΩ ΝΑ ΣΑΣ ΠΩ ΚΑΤΙ

• Οικογενειακές στιγμές
• Από την Ελλάδα στη Μασαχουσέτη
• Φοιτητής
• Κυνηγώντας το επιχειρηματικό όνειρο
• Το επόμενο βήμα

2. Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Αλέξης Τσίπρας – Οι άνθρωποι του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:

• Η πρώτη επαφή
• Προτάσεις χωρίς αντίκρισμα
• Οι εκλογές του 2023
• Ένα «Αμερικανάκι» υποψήφιος
• για πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
• Δεν έχω να κρύψω τίποτα
• Ο δεύτερος γύρος και η Έφη – Η εκλογή

3. «ΑΛΛΑΞΕ ΤΑ ΟΛΑ»

• Το αίτημα της βάσης: «Άλλαξέ τα όλα»
• «Νέα» Αριστερά
• Σπέτσες
• Το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια
• και η κομματική πειθαρχία
• Πρόεδρος υπό εποπτεία; – Το ερωτηματολόγιο:
• «Μην κυνηγάτε χίμαιρες!»
• Ένα επεισοδιακό συνέδριο: Ο Αλέξης, η Όλγα
• και η πλειοψηφία
• Συνονθύλευμα υποκρισίας

4.ΝΗΝΕΜΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΥΕΛΛΑ

• Στον δρόμο προς τις ευρωεκλογές:
• Ο λόγος στα μέλη και στους φίλους
• Ευρωεκλογές 2024:
• Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα
• #παρεμβάσεις
• Το σχέδιο επεκτείνεται
• Πρόεδρος με επαγωγική μέθοδο
• Αυγή και «Στο Κόκκινο»
• Οι αλλαγές που δεν έγιναν ποτέ

5.ΛΥΤΡΩΜΕΝΟΣ

• Μια προδιαγεγραμμένη μομφή
• Στον δρόμο προς το έκτακτο συνέδριο: Το δικό μας κίνημα
• Εκλογή συνέδρων και τα αποτελέσματα
• που δεν ανακοινώθηκαν
• Κλειστές πόρτες
• Το στικάκι της δημοκρατίας
• Δεν θα σας προδώσω ποτέ

6.ΕΙΜΑΙ ΕΔΩ, ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΔΩ

• Ο λόγος στη βάση – Νέα αρχή
• Κίνημα Δημοκρατίας: Η Διακήρυξη
• Η επόμενη μέρα
• Οραματίζομαι…

«Προδομένος και ντροπιασμένος»

Για πρώτη φορά, ένας πολιτικός μιλάει με τόλμη για την προσωπική του ζωή. Για παράδειγμα, στο 1ο κεφάλαιο, ο Στ. Κασσελάκης περιγράφει πώς τον «βοήθησε» να κάνει τα πρώτα του επιχειρηματικά βήματα η κακοτυχία στην πρώτη προσωπική σχέση που ήταν με μια κοπέλα από την Αϊόβα, που εργαζόταν σε επενδυτική τράπεζα. Όταν ανακάλυψε ότι η σύντροφός του είχε σχέση με άντρα 20 χρόνια μεγαλύτερό τους, ο κόσμος του κατέρρευσε, νιώθοντας «προδωμένος και ντροπιασμένος».

Γράφει χαρακτηριστικά:

«Ζούσα με τη φίλη μου, αλλά είχε και εκείνη μια δουλειά σε μια επενδυτική τράπεζα που απαιτούσε να εργάζεται μέρα και νύχτα. Άρχισα να βγαίνω και, στην πορεία, να κάνω νέους φίλους…».

«…Υπήρξε μια φορά που είχα πάει στη δουλειά ύστερα από ολονύχτιο μεθύσι που περιλάμβανε έναν ομηρικό καβγά με τη φίλη μου γι’ αυτό. Οι δεσμοί σιγά σιγά έσπαγαν…».

«…Η κοπέλα μου κι εγώ είχαμε μόλις αρραβωνιαστεί και σχεδιάζαμε έναν γάμο στην Ελλάδα. Ωστόσο, έπειτα από όλη την ένταση στη σχέση και μετά τα τέσσερα χρόνια συμβίωσης, η μεγάλη απόσταση μεταξύ του Κέιμπριτζ και της Νέας Υόρκης – και δεδομένου ότι εγώ δεν κέρδιζα πλέον οικονομικά, αλλά, αντιθέτως, συσσώρευα φοιτητικό χρέος– επέτρεψε στη φίλη μου να ξανασκεφτεί τις δικές της ανάγκες…».

«…Ανακάλυψα ότι η (πρώην;) φίλη μου είχε αρχίσει να βγαίνει με ένα στέλεχος ιδιωτικών κεφαλαίων σχεδόν 20 χρόνια μεγαλύτερο από εμάς, ενώ ήμουν στο MIT. Είχε πραγματικά μεγιστοποιήσει τις επιλογές της προς τη σταθερότητα. Ήμουν συντετριμμένος και ντροπιασμένος. Έκλαιγα σχεδόν κάθε μέρα, αδυνατώντας να καταλάβω αυτό που μου συνέβαινε τόσο ξαφνικά».

Η χρήση κοκαΐνης

Στη συνέχεια, ο ίδιος ομολογεί ότι η κρίση στην προσωπική του ζωή στη Νέα Υόρκη, τον οδήγησε ακόμη και σε χρήση κοκαΐνης. Γράφει χαρακτηριστικά:

«Ένιωσα καλά: ενώ μπορεί να ήμουν απογοητευμένος επαγγελματικά, τουλάχιστον το ζούσα στη Νέα Υόρκη. Ως μέρος αυτής της κουλτούρας του yuppie going out, άρχισα να κάνω κοκαΐνη με τους –κυρίως νέους– φίλους μου για πρώτη φορά στη ζωή μου (είχα αποφύγει τη χρήση ναρκωτικών σε όλο το κολέγιο)…».

Και μιλώντας για τη σχέση του με την κοπέλα από την Αϊόβα, γράφει: «Η σχέση μας «έπιασε πάτο» όταν εκείνη έφερε ένα τεστ ούρων κοκαΐνης στο σπίτι, το οποίο φυσικά αρνήθηκα να κάνω» και προσθέτει:

Για να είμαι δίκαιος μαζί της, η φίλη μου με αγαπούσε πολύ και πίστευε σε μένα (…). Για να είμαι δίκαιος και με τον εαυτό μου, ωστόσο, ποτέ δεν ανέπτυξα κάτι που να μοιάζει έστω και ελάχιστα με εθισμό. Δόξα τω Θεώ, η κατάχρηση ουσιών δεν τρέχει στα γονίδιά μου. Για πολλούς ανθρώπους είναι ένα τεράστιο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε με ενσυναίσθηση και μια συγκαταβατική, χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση».

Η γνωριμία με τον Τάιλερ

Λίγο μετά, επανήλθε η ισορροπία στη ζωή του όταν συνάντησε τον Τάιλερ Μακμπέθ, τον νυν σύζυγό του, τον Ιούνιο του 2019. Γράφει ο Στ. Κασσελάκης για τη γνωριμία τους:

«Ήμουν πολύ πιο σίγουρος για τον εαυτό μου, έχοντας χτίσει πολλή αντοχή ύστερα από τέσσερα χρόνια ως επιχειρηματίας και έχοντας τελικά κερδίσει αναγνώριση στον κλάδο μου. Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Μισισιπή και εκπονώντας το διδακτορικό του στη νοσηλευτική πρακτική στη Νέα Υόρκη, ο Τάιλερ με συναντούσε στην κοινή μας γειτονιά στο West Village σχεδόν μία φορά την εβδομάδα – για αρκετούς μήνες.

Σε ένα σημείο, απλώς ξεκίνησε τη συζήτηση και έκανε την πρωτότυπη ερώτηση: «Γεια σου, μένεις στη γειτονιά;». Είχαμε μια άμεση σύνδεση.

Την επόμενη εβδομάδα πήγαμε για έναν καφέ που κράτησε σχεδόν τρεις ώρες. Την επόμενη μέρα βγήκαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν τότε που έκανα coming out σε κάποιον για πρώτη φορά. Αρχίσαμε να μιλάμε κάθε μέρα από τότε. Το παραδέχτηκα και στη μαμά μου τους επόμενους μήνες, τον Ιούλιο του 2019…».

Το δίλημμα και η απόφαση για ρήξη με τον ΣΥΡΙΖΑ

Όμως, όπως είναι φυσικό, το μεγαλύτερο ενδιαφέρουν του βιβλίου αφορά την είσοδό του στην πολιτική σκηνή και τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως και την έξοδό του μετά το επεισοδιακό Συνέδριο στο Γκάζι.

«Η απόφαση για ρήξη με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου – απόφαση που έλαβαν, όπως αποδείχθηκε στο τέλος, άλλοι για εμένα», αναφέρει ο Στ. Κασσελάκης.

«Έπειτα από μία διαδρομή γεμάτη προκλήσεις, όνειρα και αγώνες, βρέθηκα αντιμέτωπος με ένα δίλημμα: να συνεχίσω να υπηρετώ έναν χώρο που δεν ανταποκρίνεται πλέον στις αξίες μου ή να κάνω ένα βήμα προς το άγνωστο, πιστός στο όραμά μου/μας για αλλαγή.
Από την πρώτη ημέρα που εντάχθηκα στον ΣΥΡΙΖΑ, πίστευα βαθιά στις αρχές του. Η αλληλεγγύη, η κοινωνική δικαιοσύνη και η ανάγκη για ένα καλύτερο αύριο ήταν οι πυλώνες πάνω στους οποίους οικοδόμησα τις προσπάθειές μου.

Όμως, από την πρώτη ημέρα κιόλας άρχισα επίσης να βλέπω σημάδια κόπωσης, δογματισμού και εσωστρέφειας – σημάδια που εντείνονταν μέρα με τη μέρα, με αποκορύφωμα το συνέδριο του Νοεμβρίου. Το κόμμα που κάποτε παρουσιαζόταν ως μία δύναμη αλλαγής αποδείχθηκε ένα καλοστημένο ψέμα.

Η ρήξη αυτή δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Προηγήθηκαν μήνες εσωτερικών συγκρούσεων, πολιτικών αντιπαραθέσεων και έντονου προβληματισμού. Πολλές φορές προσπάθησα να γεφυρώσω τις διαφορές, να βρω κοινό έδαφος με ανθρώπους που εκτιμούσα και σεβόμουν. Όμως τα εμπόδια ήταν ανυπέρβλητα. Διαφωνούσαμε όχι μόνο για το πως θα κινηθεί το κόμμα στο μέλλον, αλλά και για το τι αντιπροσωπεύει σήμερα.

Οι τελευταίες ημέρες πριν από την τελική μου απόφαση ήταν γεμάτες συναισθηματική ένταση. Είχα να επιλέξω ανάμεσα στο να μείνω πιστός σε μία πολιτική δύναμη που με ανέδειξε και στο να χαράξω μια νέα πορεία που να αντανακλά πραγματικά τις αξίες μου και τις αξίες των πολιτών που με πίστεψαν.

Ύστερα από πολλές συζητήσεις με συντρόφους, φίλους, την οικογένειά μου και τον ίδιο μου τον εαυτό, κατέληξα στο ότι η παραμονή μου δεν θα εξυπηρετούσε ούτε εμένα, ούτε το κόμμα, ούτε τον ελληνικό λαό.

Όταν ανακοίνωσα την απόφασή μου, το έκανα με πλήρη συνείδηση των συνεπειών. Ήξερα ότι θα δεχθώ κριτική, πυρά και πικρία. Ήξερα, όμως, επίσης ότι δεν μπορούσα να προδώσω τις αρχές μου. Το πολιτικό περιβάλλον στην Ελλάδα χρειάζεται ανανέωση, τόλμη και ρήξεις – όχι μόνο για χάρη της αλλαγής, αλλά και για χάρη της ουσίας.

Η ρήξη με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν σήμαινε ότι απορρίπτω το παρελθόν μου. Αντιθέτως, παραμένω ευγνώμων για όσα έζησα με σε αυτόν το χώρο. Ήταν μία εμπειρία που με διαμόρφωσε, με δίδαξε και μου έδωσε την ευκαιρία να προσφέρω. Αλλά κάθε τέλος είναι μια νέα αρχή. Πιστεύω ότι το μέλλον μας ανήκει σε όσους έχουν το θάρρος να αναλάβουν ρίσκα και να διεκδικήσουν ένα καλύτερο αύριο…».

Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας

«Η αρχή του τέλους μου στον προεδρικό θώκο του ΣΥΡΙΖΑ, ήταν η αμφισβήτηση του Αλέξη Τσίπρα», σημειώνει. «Ο Αλέξης ήταν κάτι σαν το «Άγιο Δισκοπότηρο» στον ΣΥΡΙΖΑ, ο άνθρωπος που δεν άγγιζε κανείς…».

«…Ο ίδιος ο Αλέξης, που με διαβεβαίωνε πως και το 0,1% διαφορά από το ΠΑΣΟΚ στις ευρωεκλογές θα ήταν επιτυχία», όπως του έλεγε αρχικά. Αλλά όταν τον αμφισβήτησε με το περίφημο ερωτηματολόγιο, τότε ήταν προδιαγεγραμμένη η πορεία της εξόδου του από τον ΣΥΡΙΖΑ. Το ερωτηματολόγιο που έβγαλε στην επιφάνεια «αυτά που δεν τόλμησε ο Αλέξης Τσίπρας…».

«…Η αλήθεια ήταν μία. Δεν είχε κερδίσει ποτέ ο ΣΥΡΙΖΑ τις εκλογές. Ο Αλέξης τις είχε κερδίσει με υποσχέσεις που δεν τήρησε. Όμως οι ίδιοι δεν ήταν ποτέ έτοιμοι να κυβερνήσουν, τουλάχιστον αρκετοί από αυτούς. Το κόμμα έφθινε συνεχώς. Αυτό που είχαν ανάγκη ήταν ένας αποδιοπομπαίος τράγος προκειμένου να του ρίξουν όλες τις ευθύνες, πολιτικές και οικονομικές…».

Και θυμίζει ότι το Συνέδριο θα ξεκινούσε με την ομιλία του, αλλά, στο παρά πέντε, η παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα δυναμίτισε το κλίμα. Τότε είχε γράψει ο Τσίπρας:

«Ο Πρόεδρος έθεσε προχθές καθαρά θέμα εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του, στη συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας. Και πιστεύω ορθώς το έπραξε. Εκλέχτηκε χωρίς να προλάβει να διατυπώσει αναλυτικά τις θέσεις και το σχέδιό του. Για να οδηγήσει το κόμμα στην επερχόμενη εκλογική μάχη, πρέπει να είναι σαφές ότι διαθέτει, αυτήν την κρίσιμη στιγμή, την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας. Μόνο που την ψήφο εμπιστοσύνης, οφείλει να τη ζητήσει από αυτούς που τον εξέλεξαν Πρόεδρο και όχι από την Πολιτική Γραμματεία».

Εντολοδόχος του Τσίπρα η Όλγα Γεροβασίλη

Η σύγκρουση με την Όλα Γεραβασίλη ήταν απλώς θέμα χρόνου.

«Η Όλγα, η οποία είχε καθημερινή επικοινωνία μαζί του (σ.σ. με τον Αλ. Τσίπρα), δεν έκανε τίποτα άλλο πέρα από το να ακολουθήσει το σήμα που της έδωσε ο Αλέξης Τσίπρας με την παρέμβασή του», αναφέρει, μιλώντας για την απόφασή της να θέσει υποψηφιότητα στο Συνέδριο…».

«…Η παρέμβαση αυτή έδωσε το έναυσμα στην Όλγα να αμφισβητήσει τη θέση μου. Ο Αλέξης το μόνο που στην ουσία έκανε ήταν να πατήσει ένα κουμπί. Η Όλγα δεν ήταν πλέον η συνομιλήτρια που γνώριζα. Αντιθέτως, λειτούργησε σαν καλά προετοιμασμένη εντολοδόχος του Αλέξη, κάτι που έγινε εμφανές από τις επόμενες κινήσεις της.

Η Όλγα στην ουσία, από εκείνη τη στιγμή, δεν ήταν η Όλγα με την οποία είχα τακτικές συνομιλίες και με την οποία θα συνέχιζα να επικοινωνώ και μετά, λες και τίποτα δεν είχε συμβεί. Η στάση της Όλγας αποτέλεσε ένα σημείο καμπής».

«…Το σχέδιο είχε σκοπό να χρεωθώ εγώ προσωπικά την όποια αποτυχία και να εκπληρωθεί η προφητεία της αποχώρησης, κάτι που δεν θα επέτρεπα. «Οι μάσκες έπεσαν», όπως δήλωσα και στο τέλος του Συνεδρίου…».

Ωστόσο, νωρίτερα, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024, «η Όλγα φαινόταν να έχει επιστρέψει στη θέση της υποστήριξης προς το πρόσωπό μου. Σε μήνυμά της, μου ανέφερε ότι ο Αλέξης δεν είχε στα σχέδιά του κάποια επάνοδο. Παράλληλα, εξέφρασε τον προβληματισμό της για τον Παύλο Πολάκη, αναφέροντας πως «από παλιά κάνει μόνο ζημιά».

«Στα οικονομικά ζητήματα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η Όλγα διατήρησε αρνητική στάση απέναντι στον δανεισμό, χωρίς να προτείνει κάποια εναλλακτική λύση. Αλλά αυτό που της ξεκαθάρισα ήταν πως τα νούμερα δεν βγαίνουν.

Η Όλγα θα παραδεχτεί πως τα «βάρη του παρελθόντος δεν μου αναλογούν».

Και καταλήγει: «Η Όλγα ήταν και θα είναι πάντα η εντολοδόχος του Αλέξη Τσίπρα, αυτή που θα βγαίνει μπροστά για αυτόν. Δύο ημέρες μετά την εκλογή μου, έλεγε πως η νίκη μου ήταν «αδιαμφισβήτητη και ισχυρότατη» και πως «τα μέλη έχουν την υπόθεση στα χέρια τους και είναι οι εντολείς όλων ημών». Δήλωνε επίσης ότι «150.000 άνθρωποι προσήλθαν στις εσωκομματικές κάλπες με ελπίδα και προσδοκία και εξελέγη πρόεδρος ο Στέφανος Κασσελάκης».

Η Έφη Αχτσιόγλου

Για την Έφη Αχτσιόγλου ο Στ. Κασσελάκης γράφει: «Επικοινώνησα μαζί της για το θέμα του Δήμου Αθηναίων. Λειτουργούσε ως πρόεδρος προτού εκλεγεί πρόεδρος. Προσωπικά, θεωρούσα υποκριτικό να κατέβω στην τοπική αυτοδιοίκηση και δη στην Αθήνα χωρίς να ζω εκεί. Αλλά τουλάχιστον θα μπορούσα να σταθώ δίπλα στο κόμμα σε μία περίοδο χωρίς ηγεσία και κατεύθυνση.

Της το πρότεινα, λοιπόν, ως ύστατη λύση και σε περίπτωση που δεν βρεθεί κάποιος άλλος υποψήφιος, και απάντησε ότι το θεωρεί πολύ καλή ιδέα. Ωστόσο δεν το προχώρησε ποτέ. Η ίδια στο μέλλον, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, φέρεται να έχει πει πως «ήταν το μεγαλύτερο λάθος της ζωής της» ότι δεν με προώθησε στον δήμο.

Φαραντούρης, Δούρου, Πολάκης, Παππάς

Σε άλλο κεφάλαιο, μιλά για «συνονθύλευμα υποκρισίας» στον ΣΥΡΙΖΑ και αναφέρεται ονομαστικά σε πρόσωπα.

«Η Ρένα Δούρου φρόντιζε συχνά να με διαβεβαιώνει πως είναι δίπλα μου, πως δεν είμαι μόνος σε μια περίοδο που αισθανόμουν συχνά έτσι».

Για τον Νίκο Παππά περιγράφει ότι «από «φίλος» εν μια νυκτί έγινε ο πιο φανατικός πολέμιός μου».

Για την Κατερίνα Νοτοπούλου που στις 12 Ιουνίου, σε εμφάνισή της σε τηλεοπτικό σταθμό και «ύστερα από έναν τεράστιο αγώνα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις ευρωεκλογές, παρουσίασε μια άλλη εικόνα – αυτή της αμφισβήτησης. Ήδη είχα μάθει, από το Οργανωτικό 2 εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές, πως στη Θεσσαλονίκη διέδιδε πως δεν πρόκειται να μείνω για πολύ ακόμα στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ…».

«…Αυτό που της ζήτησα είναι να «είναι υπερήφανη για το κόμμα της και τον Πρόεδρό του» και να μάθω αν με θεωρεί ηγέτη της Κεντροαριστεράς ή όχι. Αλλιώς ζήτησα να με αμφισβητήσει ευθέως. Όχι με μισόλογα. Στο σημείο αυτό με κατηγόρησε για bullying. Μακάρι να πήγαινε στο δικαστήριο».

Για τον Νίκο Φαραντούρη, γράφει: «Στάθηκε στο πλευρό μου από την αρχή. Ακόμα και την περίοδο που διεκδικούσα την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά περισσότερο στάθηκε δίπλα στον ίδιο του τον εαυτό. Ο ίδιος μου δήλωνε πως «με παρακολουθεί» και με παρακινούσε να «προχωρήσω δυνατά».

«Στις 26 Σεπτεμβρίου, μου πρότεινε να γίνει «Σύμβουλος σε θέματα Ενέργειας και Περιβάλλοντος», όπως «και με τον Αλέξη». Ήδη έστρωνε τον δρόμο για τις ευρωεκλογές.

Στις 9 Οκτωβρίου, μου προτείνει να γίνει Τομεάρχης Ενέργειας και Περιβάλλοντος. Μάλιστα, είχε ήδη ελέγξει την περίπτωση κωλύματος επειδή δεν ήταν κοινοβουλευτικός.

Την περίοδο εκείνη, εγώ ετοίμαζα ήδη τα think tank και του πρότεινα να τον συμπεριλάβω εκεί. Τα think tank, αξίζει να σημειωθεί εδώ, πως ποτέ δεν έτυχαν ιδιαίτερα θερμής υποδοχής από τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Αντιμετώπιζαν τους συμμετέχοντες σε αυτά ως εισβολείς στην καθεστηκυία τάξη.

Δεν περνούσε μέρα που να μη μου δίνει συγχαρητήρια για τον εξαιρετικό αγώνα μου και τις προσπάθειές μου.

Ο ίδιος, μάλιστα, θεωρούσε σίγουρο πως σε τρία χρόνια από τώρα θα είμαι πρωθυπουργός και υποστήριζε πως είμαι και αδιαφιλονίκητος ηγέτης της δημοκρατικής παράταξης.

Μετά το πέρας των ευρωεκλογών η επικοινωνία μας έγινε πιο αραιή (…) Μέχρι που σταμάτησε. Όλα οδήγησαν στην υποψηφιότητά του για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ακολουθώντας τη γραμμή του Αλέξη Τσίπρα. Μέσα σε μερικές εβδομάδες από αδιαφιλονίκητος ηγέτης μετατράπηκα σε κατώτερος των προσδοκιών».

Η γνωριμία με τον Κ. Μητσοτάκη

«Μιλώντας τουλάχιστον για την Ελλάδα, πολλοί πολιτικοί δεν έχουν εργαστεί ποτέ πραγματικά στη ζωή τους, πόσο μάλλον 18 ώρες την ημέρα, και μάλιστα με πολύπλοκες οικονομικές συναλλαγές», γράφει ο Στ. Κασσελάκης, προλογίζοντας την αναφορά του στον πρωθυπουργό.

«Ο Κυριάκος Μητσοτάκης −ένας συνάδελφος πολιτικός με σπουδές στις ΗΠΑ και την Ivy League, πολύ δημοφιλής στις πολιτικές ελίτ στο εξωτερικό− πέρασε μια πολύ σύντομη διετή θητεία στη McKinsey πριν μετακομίσει στην Ελλάδα για να πάρει μια άνετη θέση σε μια από τις ελληνικές τράπεζες.

Πέρασε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια εκεί, επικεντρωμένος στις επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων, με ζημιογόνα αποτελέσματα, πριν τερματίσει την απασχόλησή του περιμένοντας «σε βοσκότοπους» μέχρι να αποκομίσει το πολιτικό κεφάλαιο που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του.

Δυστυχώς, η εμπειρία του Μητσοτάκη στον ιδιωτικό τομέα και στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι μεγαλύτερη από σχεδόν όλους τους άλλους Έλληνες πολιτικούς. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ελλάδα έγινε η πρώτη δυτική οικονομία που χρεοκόπησε…».

Σε άλλο σημείο, αναφέρεται στην γνωριμία του με τον Κ. Μητσοτάκη και τα email που έχουν ανταλλάξει:

«Τον γνώριζα συγκεκριμένα από το 2011 και είχαμε συχνή επικοινωνία μέσω email, αφού βοήθησα και τα δύο του παιδιά, τον Κώστα και τη Σοφία, με τις σπουδές τους στην Αμερική. Τον Δεκέμβριο του 2015, μάλιστα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν δεν ήταν ακόμα πρόεδρος της Ν.Δ., μου είχε ζητήσει, μέσω email, να ρίξω μια ματιά σε κάποιες εργασίες του γιου του Κώστα προκειμένου να τον βοηθήσω.

Όταν το ανέφερα στη συνάντησή μας στο γραφείο του, ο ίδιος αντέδρασε με αμηχανία αποφεύγοντας να απαντήσει. Τα συστημικά μέσα ενημέρωσης, πάντως, απέφυγαν να επιβεβαιώσουν τη βοήθεια που παρείχα στην οικογένεια του Κυριάκου Μητσοτάκη ακόμα και όταν τους παρέθεσα τα σχετικά email».

Από οικογένεια ΠΑΣΟΚ

Ανατρέχοντας στην παιδική του ηλικία, μιλά για την οικογένειά του και το ΠΑΣΟΚ. «Ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του ΠΑΣΟΚ, και γι’ αυτό άρχισα να παρακολουθώ στενά την κυβέρνηση Σημίτη», θυμάται. Και περιγράφει ότι οι γονείς του είχαν στενές σχέσεις με αρκετούς από τους τότε υπουργούς του ΠΑΣΟΚ, όπως ο Τηλέμαχος Χυτήρης και ο Γεράσιμος Αρσένης.

«Υποστήριζαν αυτή την πλευρά του πολιτικού φάσματος έναντι της Νέας Δημοκρατίας και της Δεξιάς», επισημαίνει για την οικογένειά του.

Μιλά για «γεύματα και δείπνα με τους εφοπλιστές φίλους των γονιών μου, κατά τη διάρκεια των οποίων ο πατέρας μου ήταν ο μόνος που διευκρίνιζε: «Είμαστε το ΠΑΣΟΚ», πριν εξηγήσει μια πολιτική πεποίθηση που ήταν μειοψηφική όταν επρόκειτο για εκείνη την επιχειρηματική κοινότητα».

Ακολουθούν αποσπάσματα από το βιβλίο του Στ. Κασσελάκη «Δεύτερη Ευκαιρία», που δημοσιεύει το iEidiseis.gr έπειτα από άδεια του εκδότη.

ΜΕ ΛΕΝΕ ΣΤΕΦΑΝΟ ΚΑΙ ΕΧΩ ΝΑ ΣΑΣ ΠΩ ΚΑΤΙ

«…Γεννήθηκα στο Μαρούσι στις 29 Μαρτίου 1988. Εκείνη την εποχή, η οικογένειά μας –η μητέρα μου, η Ευαγγελία, ο πατέρας μου, ο Θεόδωρος, και ο αδελφός μου, ο Στέλιος– ζούσε σε ένα διαμέρισμα στην οδό Αλκιβιάδου στον Πειραιά. Μεγάλωσα σε αυτό το διαμέρισμα μέχρι την ηλικία των 4 ετών, αλλά δεν έχω αναμνήσεις από εκείνη την εποχή.

Η μητέρα μου ήταν χειρουργός οδοντίατρος. Το οδοντιατρείο της βρισκόταν στον ακριβώς επάνω όροφο. Μεγάλωσε στη Χαλκίδα. Ο πατέρας της Αποστόλης είχε εργαστεί καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του στη δημόσια επιχείρηση κοινής ωφελείας ως προϊστάμενος. Λόγω της δουλειάς του, η μητέρα μου αναγκάστηκε να μετακομίσει για μικρό χρονικό διάστημα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Ένα από αυτά τα μέρη ήταν η Κρήτη, την οποία ερωτεύτηκε η νεαρή «Λία» σε τέτοιον βαθμό ώστε υποσχέθηκε στον εαυτό της να παντρευτεί ένα αγόρι από την Κρήτη!

…Ο πατέρας μου σπούδασε Γεωπονία στην Αθήνα και, ύστερα από τρία χρόνια στρατιωτικής θητείας στη Θεσσαλονίκη (όπου γνώρισε τη μητέρα μου), ξεκίνησε μια επιχείρηση πώλησης ναυτιλιακών χρωμάτων στην τοπική ναυτιλιακή κοινότητα. Χρειάστηκε λίγος χρόνος για να βρει τον βηματισμό του στην επιχείρηση, και, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η μητέρα μου δούλευε πολλές ώρες για να στηρίξει την οικογένεια. Τελικά, η επιχείρηση του πατέρα μου απογειώθηκε.

…Εκτός από την Αλεξάνδρα, ήμουν πάντα πολύ δεμένος και με τον αδελφό μου, τον Στέλιο, παρά τη διαφορά ηλικίας των 8 ετών. Με έκανε βόλτες με το ποδήλατό του και πάντα με προστάτευε. Ο πρώτος μας σκύλος ήταν ένα σιβηρικό χάσκι, το οποίο ονομάσαμε Τζούελ. Περνούσα αμέτρητες ώρες παίζοντας με τον Τζούελ στην αυλή. Ήταν και αυτός ένα ισότιμο μέλος της οικογένειας.

Ξεκίνησα την 1η τάξη στο Κολλέγιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια των πρώτων αυτών τάξεων του δημοτικού σχολείου, ο αδελφός μου δούλευε σκληρά για να μπορεί να είναι ανταγωνιστικός στις αιτήσεις του στο Κολλέγιο. Ήταν εξαιρετικά ταλαντούχος στα μαθηματικά, αλλά ακριβώς το αντίθετο όσον αφορά τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Οι γονείς μου είχαν αποφασίσει να κυνηγήσουν αμερικανικά πανεπιστήμια και, δεδομένων των ενδιαφερόντων και των ταλέντων του, το μεγάλο όνειρο ήταν ένα: το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT).

…Το σημείο καμπής ήρθε στο τέλος της 4ης τάξης, όταν ο Στέλιος έγινε δεκτός στο MIT. Στην πραγματικότητα, ήταν ο μόνος μαθητής από την Ελλάδα που έγινε δεκτός από την τάξη του. Αυτό και μόνο το γεγονός αύξησε δραματικά την πίεση που ένιωθα για τις ακαδημαϊκές μου επιδόσεις. Ταυτόχρονα, η εγκατάστασή του στη Μασαχουσέτη μου έδειξε έναν εντελώς νέο κόσμο. Τον επισκεπτόμουν κάθε δύο μήνες – μάλιστα, έκανα απουσίες με την έγκριση της μητέρας μου για να διασχίσω τον Ατλαντικό και να τον δω. Τον βοηθούσα να μπαινοβγαίνει στον κοιτώνα του κάθε χρόνο. Περπατούσα στην πανεπιστημιούπολη του MIT, βλέποντας τη ζωή εκεί από κοντά και παρατηρώντας ακόμη και τους φοιτητές να διεξάγουν την έρευνά τους στα διάφορα εργαστήρια.

Θυμάμαι ιδιαίτερα την έντονη ελληνική παρουσία στο τμήμα Ocean Engineering (Θαλάσσια Τεχνολογία), με επικεφαλής τους καθηγητές Χρυσοστομίδη και Τριανταφύλλου. Είδα την έρευνά τους να δημιουργεί τον περίφημο «ρομπότ τόνο» που θα κολυμπούσε αυτόνομα σε μια μεγάλη δεξαμενή (το σχήμα του τόνου επελέγη για το ρομπότ για ουσιαστικούς λόγους, δηλαδή επειδή οι ερευνητές έκριναν ότι το σχήμα του κορμού του συγκεκριμένου είδους ψαριού είναι το καταλληλότερο από πλευράς ικανότητας ελιγμών στο νερό).

Όλο αυτό το διάστημα παραμονής στη Μασαχουσέτη με εξέθεσε στις έντονες διαφορές μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας. Ακόμα θυμάμαι τον εαυτό μου να αναρωτιέται:

«Γιατί ο ιμάντας αποσκευών στο αεροδρόμιο Λόγκαν της Βοστώνης είναι τόσο πιο καθαρός από αυτόν της Αθήνας; Δεν μπορούμε να καθαρίσουμε τα αυτοκόλλητα στον ιμάντα και εμείς στην Αθήνα;»

«Γιατί το καρότσι μεταφοράς εδώ είναι σε τόσο καλύτερη κατάσταση σε σχέση αυτό του αεροδρομίου της Αθήνας;»

«Γιατί είναι τόσο αυστηροί εδώ με τον έλεγχο διαβατηρίων; Σε κάνουν να νιώθεις τυχερός που μπορείς να μπεις».

«Γιατί δεν έχουμε αυτά τα λεία στιλό Paper Mate στην Αθήνα; Πρέπει να βρω έναν τρόπο να τα εισαγάγω».

Μάζευα αμέτρητες σκέψεις και ερεθίσματα χωρίς, φυσικά, να το συνειδητοποιώ ως μικρό παιδί. Το ίδιο ίσχυε και για τις πολιτικές διαφορές. Ήταν η εποχή του Μπιλ Κλίντον – μια εποχή αίγλης και ευημερίας. Ένας νέος, χαρισματικός πρόεδρος που ερχόταν σε εκ διαμέτρου αντίθεση με τη θλιβερή πολιτική σκηνή στην Ελλάδα.

Κάθε πρωί, κατά τη διάρκεια των μαθητικών μου χρόνων στο Δημοτικό και πριν ανέβω στο σχολικό λεωφορείο, έτρωγα δημητριακά και παρακολουθούσα τις πρωινές ενημερωτικές εκπομπές. Συνήθως έβλεπα το Καλημέρα Ελλάδα στον ΑΝΤ1, και έτσι παρακολουθούσα στενά τις ελληνικές πολιτικές εξελίξεις.

Έχω ακόμα μια αόριστη ανάμνηση από την ημέρα που πέθανε η Μελίνα Μερκούρη. Θυμάμαι τις εικόνες του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου να βγαίνει από το νοσοκομείο τον Μάρτιο του 1996· τη μεταβίβαση της εξουσίας στον διάδοχό του Κώστα Σημίτη· την ημέρα που πέθανε ο Παπανδρέου και το μούδιασμα που ακολούθησε. Θυμάμαι έντονα την αναμέτρηση μεταξύ Σημίτη και Άκη Τσοχατζόπουλου για την ηγεσία του, τότε, κυβερνώντος ΠΑΣΟΚ. Και θυμάμαι ότι ήμουν κολλημένος στην τηλεόραση κατά τη διάρκεια της κρίσης των Ιμίων, η οποία έφερε την Ελλάδα και την Τουρκία στο χείλος του πολέμου.

Γνώριζα ότι στην οικογένειά μου ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του ΠΑΣΟΚ, και γι’ αυτό άρχισα να παρακολουθώ στενά την κυβέρνηση Σημίτη. Οι γονείς μου είχαν στενές σχέσεις με αρκετούς τότε υπουργούς του ΠΑΣΟΚ, όπως ο Τηλέμαχος Χυτήρης και ο Γεράσιμος Αρσένης. Φυσικά, ήμουν πολύ νέος για να καταλάβω τις εσωτερικές μάχες εξουσίας στο κόμμα, αλλά κατάλαβα καλά ότι υποστήριζαν αυτή την πλευρά του πολιτικού φάσματος έναντι της Νέας Δημοκρατίας και της Δεξιάς. Στην πραγματικότητα, έλαβαν χώρα πολλά γεύματα και δείπνα με τους εφοπλιστές φίλους των γονιών μου, κατά τη διάρκεια των οποίων ο πατέρας μου ήταν ο μόνος που διευκρίνιζε «Είμαστε το ΠΑΣΟΚ», πριν εξηγήσει μια πολιτική πεποίθηση που ήταν μειοψηφική όταν επρόκειτο για εκείνη την επιχειρηματική κοινότητα.

Την περίοδο εκείνη, η επιχείρηση του πατέρα μου, μια εταιρεία που ειδικευόταν στα ναυτιλιακά χρώματα και επιστρώσεις, σημείωνε εξαιρετική κερδοφορία, φτάνοντας τα ετήσια έσοδα των 80 εκατομμυρίων δολαρίων (δίχως προσαρμογή στον πληθωρισμό). Οι γονείς μου συχνά διοργάνωναν πάρτι στο σπίτι μας, ένα από τα πιο εξέχοντα σπίτια στην Εκάλη, και η μαμά μου ήταν η τέλεια οικοδέσποινα. Προετοίμαζε τα πάντα στην εντέλεια: τέλεια μαχαιροπίρουνα, τέλειες πορσελάνες, τέλεια διάταξη καθισμάτων, τέλειοι τρόποι.

Το γεγονός πως ταξιδεύαμε πολύ, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, είχε ως αποτέλεσμα να έχω διαφορετικά ερεθίσματα από πολύ μικρή ηλικία. Πιθανότατα είχα ταξιδέψει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον μαθητή στο σχολείο μου. Θυμάμαι πολύ καθαρά το ταξίδι μας στο Λος Άντζελες με τα εμβληματικά τζάμπο τζετ Boeing 747 της KLM. Διανύσαμε αυτή τη μεγάλη απόσταση στο πάνω κατάστρωμα του αεροσκάφους και, καθώς κοιτούσα προς τη Γροιλανδία, αυτή την τεράστια χιονισμένη γη, έμαθα ότι ανήκει στη Δανία και άρχισα να αναρωτιέμαι: «Είναι λοιπόν η Δανία μια από τις μεγαλύτερες χώρες στον κόσμο;». Πάντα προσπαθούσα να τοποθετήσω την πατρίδα μου σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, να κατανοήσω τη θέση μας και τους παράγοντες που οδήγησαν σε αυτό που ήταν.

Η ευτυχισμένη, ανέμελη, κάπως περίεργη παιδική ηλικία πήρε μια μικρή στροφή μεταξύ Δημοτικού και Γυμνασίου, με εμένα να είμαι μόνος στο σπίτι και τον Στέλιο να συνεχίζει τις σπουδές του στο MIT…».

«…Ολοκλήρωσα την 9η τάξη με βαθμό 19,8 – μια επίδοση που δεν σε κάνει το πιο δημοφιλές παιδί στο σχολείο… Ήμουν φιλικός με τους συμμαθητές μου, αλλά κατά τα άλλα ήμουν ένας εσωστρεφής και ελαφρώς υπέρβαρος έφηβος που ήταν εξαιρετικά επικεντρωμένος στη μελέτη του. Μεταξύ άλλων πραγμάτων που με έκαναν «δημοφιλή» στο σχολείο, ήταν η συμμετοχή μου στους εθνικούς διαγωνισμούς μαθηματικών που διοργάνωνε η Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία. Στην 9η τάξη, ήρθα δεύτερος στη χώρα, κερδίζοντας το ασημένιο μετάλλιο, και μπήκα στην ελληνική εθνική ομάδα για να αγωνιστώ στη Βαλκανική Μαθηματική Ολυμπιάδα Νέων. Από την ομάδα των έξι «mathlete», ήμουν ο μόνος του οποίου η οικογένεια δεν περιλάμβανε καθηγητή μαθηματικών.

Παράλληλα με τον επιστημονικό προσανατολισμό, ακολουθώντας τα βήματα του αδελφού μου, εξακολουθούσα να παρακολουθώ την ελληνική πολιτική. Θυμάμαι ότι, μετά τη μετάβασή μας από τη δραχμή στο ευρώ, όλοι διαμαρτύρονταν για το νέο κόστος των ειδών παντοπωλείου, για το μικρό μπουκάλι νερό που έγινε σχεδόν εν μια νυκτί τρεις φορές ακριβότερο. Θυμάμαι επίσης μια σειρά από σκάνδαλα διαφθοράς κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Σημίτη, τις καθυστερήσεις στα έργα υποδομής πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 και τις μαζικές διαδηλώσεις κατά του νομοσχεδίου για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος που είχε προσπαθήσει να περάσει ο τότε πρωθυπουργός. Αυτή ήταν επίσης η περίοδος μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη – μια γενική αίσθηση δυσφορίας όσον αφορά την παρατήρηση της πολιτικής σκηνής.

…Μέσα σε λίγους μήνες, όταν εγώ ήμουν 14 ετών, ο πατέρας μου διέκοψε τη σχέση του με τον εξωτερικό του σύμβουλο. Αυτή ήταν μια περίοδος περίπου ενός έτους κατά την οποία ο συνήγορός του Μιχάλης Βαρκλαντής υποτίθεται ότι υπερασπιζόταν τον πατέρα μου σε μια εμπορική διαμάχη που αφορούσε την επιχείρησή του. Και τότε, όπως απεδείχθη, αυτός ο «δικηγόρος» ετοίμαζε ένα σχέδιο υπεξαίρεσης των περιουσιακών στοιχείων των γονιών μου σε συνεργασία με ένα κύκλωμα διεφθαρμένων δικαστών. Μεταξύ της πλύσης εγκεφάλου και των πλαστογραφιών του, κατάφερε οι γονείς μου να χάσουν τον έλεγχο σχεδόν όλων των περιουσιακών τους στοιχείων. Το μεγάλο σπίτι στην Εκάλη πουλήθηκε επίσης, με τον Βαρκλάντη να κρατά ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι και να μην πληρώνει ποτέ τους φόρους ακίνητης περιουσίας στο κράτος (κάτι για το οποίο ήταν υπεύθυνος).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το σπίτι στις Σπέτσες, το οποίο ήταν στο όνομά μου από τότε που ήμουν μικρό παιδί. Επειδή ήμουν ανήλικος κατά τη διάρκεια της αποκάλυψης αυτού του διεφθαρμένου σχεδίου, η κύρια ιδιοκτησία του σπιτιού παρέμεινε σε μένα, αλλά τα «δικαιώματα μίσθωσης» για όλη τη διάρκεια της ζωής του μπαμπά –μια ελληνική ιδιαιτερότητα– δημοπρατήθηκαν. Η δημοπρασία πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο Σπετσών. Η μαμά μου έφτασε στην προβλήτα, με μια τσάντα που περιείχε 40.000 ευρώ για να κερδίσει τη δημοπρασία και να σταματήσει τη διαδικασία εκεί.

«Μην ανησυχείς, κυρία Λία. Εσύ μένεις εδώ και θα το φροντίσω εγώ», είπε ο Βαρκλαντής στη μαμά μου πριν από τη δημοπρασία. Όμως, τα πράγματα δεν είχαν ευτυχή κατάληξη.

Ο Βαρκλαντής ανέβηκε στο δημαρχείο και επέστρεψε, δήθεν απογοητευμένος, για να εξηγήσει: «Δυστυχώς χάσαμε τη δημοπρασία».

Όπως μάθαμε αργότερα, ο Βαρκλαντής είχε κανονίσει τα δικαιώματα μίσθωσης να τα κερδίσει ένα «τσιράκι» του που έλαβε μέρος στη δημοπρασία. Αυτά τα δικαιώματα πουλήθηκαν 20.000 ευρώ – τη μισή τιμή από αυτή που η μητέρα μου ήταν έτοιμη να καταθέσει την ίδια μέρα.

Αυτή η περίοδος, από τις αρχές του 2002 έως τα μέσα του 2003, μας συνέθλιψε. Εκτός από σχεδόν όλα τα περιουσιακά του στοιχεία, ο πατέρας μου έχασε και την επιχείρησή του. Για την –πολύ δύσκολη– επανεκκίνηση χρησιμοποίησε ένα τοπικό εργοστάσιο παραγωγής. Άρχισε να καπνίζει πολλά πακέτα τσιγάρα την ημέρα (πιθανώς αυτός είναι ένας από τους λόγους που είμαι φανατικός αντικαπνιστής σήμερα). Η μαμά μου κατέρρευσε ψυχολογικά. Στο νέο, πολύ μικρότερο σπίτι μας, έμενε κλεισμένη στο δωμάτιό της όλη μέρα, με τα παντζούρια ερμητικά κλειστά. Ήταν πίσσα σκοτάδι εκεί μέσα, και διέκοπτα τακτικά τη σιωπή της για να της πάω νερό και φάρμακα. Ήμουν ουσιαστικά μόνος στο σπίτι, καθώς ο αδελφός μου ήταν ακόμα προπτυχιακός φοιτητής στο MIT.

Από την Ελλάδα στη Μασαχουσέτη

«…Λίγες εβδομάδες αργότερα, εν αγνοία μου, τηλεφώνησαν από το Αντόβερ στον καθηγητή μου στο Τζόρτζταουν και ρώτησαν για την επίδοσή μου, δίνοντας ιδιαίτερα βαρύτητα στις προφορικές και γραπτές δεξιότητές μου στην αγγλική γλώσσα. Ένα σχολείο που ιδρύθηκε το 1778, με ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά εισαγωγής στη χώρα, το Αντόβερ διέθετε ένα εξαιρετικά αυστηρό ακαδημαϊκό περιβάλλον και ένα πολύ ταλαντούχο –και ανταγωνιστικό– σώμα φοιτητών. Έτσι, η Επιτροπή Αποδοχής προβληματιζόταν για το αν μπορούσα να «επιβιώσω» στο σχολείο ως διεθνής μαθητής που μεταφέρεται από το Γυμνάσιο. Την τελευταία εβδομάδα του προγράμματός μου στο Τζόρτζταουν, στις αρχές Αυγούστου, έλαβα ένα τηλεφώνημα από τον κοσμήτορα της Επιτροπής Αποδοχής:

«Συγχαρητήρια! Γίνατε δεκτός στο Αντόβερ στην 10η τάξη. Αποφασίσαμε ότι είναι καλύτερο να επαναλάβετε μια σχολική χρονιά, ώστε να μπορέσετε να προλάβετε το υπόλοιπο σώμα των μαθητών και να έχετε χρόνο να εγκλιματιστείτε στο νέο περιβάλλον. Είστε επίσης εξαιρετικά νέος για το ακαδημαϊκό σας έτος».

Είναι αλήθεια ότι μόλις πρόλαβα την προθεσμία του ακαδημαϊκού έτους στην Ελλάδα και ότι οι υποψήφιοι συμμαθητές μου στις ΗΠΑ θα ήταν τουλάχιστον έναν χρόνο μεγαλύτεροι.

«Σας ευχαριστώ, αλλά δεν θα συμμετάσχω».

Απέρριψα την προσφορά επιτόπου – δεν θα επαναλάμβανα μια σχολική χρονιά. Ήθελα να προπορεύομαι και όχι να είμαι ουραγός. Ήθελα να είμαι νέος όταν θα αποφοιτούσα από το κολέγιο, ώστε να μπορέσω να αρχίσω να αγωνίζομαι στον «πραγματικό κόσμο».

Ακριβώς μία εβδομάδα αργότερα, το τηλέφωνο χτυπά ξανά:

«Συγχαρητήρια! Σας δεχτήκαμε στην 11η τάξη. Με υποτροφία».

Αποδεικνύεται ότι τους άρεσαν τα κότσια που είχα δείξει.

Αντόβερ: ένας µετανάστης στην προνοµιούχα Αµερική

29 Αυγούστου 2003

Αυτή είναι η ημέρα που τελικά έφυγα για τη Μασαχουσέτη, για να εγγραφώ στο Αντόβερ.

Θυμάμαι την πρώτη μου ημέρα στην πανεπιστημιούπολη: ο καιρός δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαφορετικός από ό,τι στην Ελλάδα: καταρρακτώδης βροχή και υπερβολική υγρασία. Ήμουν εξοικειωμένος με την πανεπιστημιούπολη από το καλοκαίρι και τις άλλες επισκέψεις μου, αλλά, και πάλι, ο νέος φοιτητικός προσανατολισμός ήταν μια δραστικά διαφορετική εμπειρία σε σχέση με οτιδήποτε είχα φανταστεί προηγουμένως: δεν περίμενα ποτέ να συναντήσω ένα τόσο βαθύ σχολικό πνεύμα. Το να ακούω τα σχολικά συνθήματα, ιδιαίτερα απέναντι στον «αντίπαλό» μας, την Ακαδημία Phillips Exeter, αρχικά φαινόταν παιδαριώδες στον αυστηρό, ακαδημαϊκά εστιασμένο εαυτό μου, αλλά γρήγορα άρχισα να αφομοιώνομαι στο νέο περιβάλλον.

Όλα ήταν εξαιρετικά καλά σχεδιασμένα και δομημένα, από τους βασικούς κανόνες του κοιτώνα και τις συναντήσεις με τους συγκατοίκους και τους συμβούλους μας έως τη διαδικασία επιλογής τάξης και τις σχολικές εκδηλώσεις στην πανεπιστημιούπολη Chapel. Η τεράστια πανεπιστημιούπολη ήταν εξαιρετικά περιποιημένη. Τα ιστορικά κτίρια ήταν άριστα διατηρημένα. Η ιδέα ενός θορυβώδους αμφιθεάτρου με κροτίδες πέταξε μακριά, κυριολεκτικά 4.730 μίλια μακριά – ένα ακόμη παράδειγμα του «γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε τα πράγματα σωστά στην Ελλάδα;».

Φοιτητής – Στο κολέγιο…

Μετά το ξένοιαστο καλοκαίρι του 2005, κατά το οποίο επανασυνδέθηκα με τους στενούς Έλληνες φίλους μου, προσγειώθηκα στη Φιλαδέλφεια για να ξεκινήσω στο Penn and the Huntsman Program. Αυτή τη φορά έφτασα σε μια νέα πανεπιστημιούπολη πολύ πιο σίγουρος και κοινωνικός. Ωστόσο, το επίπεδο ήταν εντελώς διαφορετικό από ό,τι στο Αντόβερ: με μια τάξη αποφοίτων που αριθμούσε 2.400 φοιτητές, το Penn ήταν ένα πραγματικό ερευνητικό πανεπιστήμιο, ενώ το Αντόβερ έμοιαζε περισσότερο με ένα μικρό κολέγιο ελευθέριων τεχνών. Έτσι, η τάξη μου στο Huntsman, γύρω στα 40 άτομα, έγινε μια μικρή οικογένεια πρωτοετών.

Η συμμετοχή σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό πρόγραμμα όπως το Huntsman περιορίζει ελαφρώς μια κανονική εισροή νέων φοιτητών, δεδομένων των ακαδημαϊκών απαιτήσεων τόσο για το ίδιο το πρόγραμμα όσο και για τις μεμονωμένες σχολές που το αποτελούν, το College of Arts & Sciences και τη Σχολή Γουάρτον. Παρ’ όλα αυτά, έγινα γρήγορα δημοφιλής φοιτητής στην πανεπιστημιούπολη και συμμετείχα επίσης σε πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες. Από την πλευρά της Γουάρτον, αρχικά στόχευα σε μια συγκέντρωση διαχείρισης, καθώς μου άρεσε η ηγετική οπτική της διοίκησης επιχειρήσεων, που επίσης αλληλεπικαλύπτεται με την πολιτική ηγεσία. Ωστόσο, τελικά στράφηκα στα Οικονομικά, τα οποία προσέφεραν κάποιες «δυσκολότερες» δεξιότητες και για τα οποία η Σχολή Γουάρτον θεωρείται η καλύτερη παγκοσμίως. Από την πλευρά του κολεγίου, η εστίασή μου ήταν στις Διεθνείς Σπουδές και τα Γερμανικά. Παρακολούθησα πολλά μαθήματα Πολιτικών Επιστημών, τα οποία ήταν τα αγαπημένα μου από την εποχή μου στο πανεπιστήμιο. Ένα μάθημα, συγκεκριμένα, με ακολουθεί μέχρι σήμερα: «Ποιος εκλέγεται και γιατί», το οποίο διδασκόταν από τον πρώην κυβερνήτη της Πενσιλβάνια, τον Εντ Ρέντελ. Εφαρμόζω σταδιακά τα συμπεράσματα αυτού του μαθήματος σήμερα, προσαρμοσμένα, φυσικά, στην ελληνική και ευρωπαϊκή πολιτική πραγματικότητα.

Ο χρόνος μου στο Penn ήταν εξαιρετικά καθοριστικός για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου, αλλά, πρωτίστως, για λόγους που δεν είχαν να κάνουν με τα μαθήματα. Μακράν η πιο σημαντική εμπειρία ήταν η συμμετοχή σε μια αδελφότητα, μια εμπειρία ξένη σε πολλές ευρωπαϊκές κουλτούρες, αλλά σίγουρα διαδεδομένη σε πολλά ιδρύματα των ΗΠΑ. Οι αδελφότητες είναι γνωστές για πολλά θετικά και για ακόμη περισσότερα αρνητικά, αλλά τελικά, όπως οτιδήποτε κάνετε στη ζωή, αυτό που δίνετε σε αυτήν είναι και αυτό που παίρνετε πίσω.

«…Ως εκ τούτου, στράφηκα στη χρηματοδότηση – ακολουθώντας τη συντριπτική πλειονότητα των συμφοιτητών μου στη Γουάρτον. Σπούδαζα τελικά σε μία από τις καλύτερες σχολές διοίκησης επιχειρήσεων στον κόσμο και παρά κάποια σημάδια οικονομικής επιβράδυνσης –κυρίως την κατάρρευση της Bear Stearns τον Μάρτιο του 2008– πολλές χρηματοοικονομικές και συμβουλευτικές εταιρείες προσλάμβαναν στην πανεπιστημιούπολη σαν να μη συνέβαινε τίποτα το προβληματικό. Όλοι καυχιόνταν για την απόδοση των εταιρειών τους τα προηγούμενα χρόνια, τους στενούς δεσμούς τους με το Penn, τη μοναδική εταιρική κουλτούρα τους, τις ευκαιρίες ανάπτυξης, την προσοδοφόρα αποζημίωση κ.λπ. Εκείνη η περίοδος που ξεκίνησε το 2003, ή περίπου εκεί, ήταν μια χρυσή περίοδος για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και η πανεπιστημιούπολη μας ήταν ο πρωταρχικός αποδέκτης αυτής της «χρυσαφένιας» ατμόσφαιρας.

Το καλοκαίρι του 2008, έκανα πρακτική άσκηση στη Merrill Lynch στο Χιούστον του Τέξας, στον τομέα συναλλαγών εμπορευμάτων. Τα εμπορεύματα μου φαίνονταν κατάλληλα σε σύγκριση με πιο «βαρετές» κατηγορίες, όπως τα ενυπόθηκα δάνεια ή τα ομόλογα, καθώς τα χρηματοοικονομικά παράγωγα που θα ανταλλάσσαμε αντανακλούσαν φυσικά συμβόλαια και πραγματικά διεθνείς αγορές. Ήμουν εκεί, στην αίθουσα συναλλαγών, τον Ιούλιο του 2008, όταν η τιμή του πετρελαίου έφτασε στο υψηλότερο σημείο όλων των εποχών, στα 147 δολάρια το βαρέλι. Τότε είδα τι ακολούθησε: οι συνάδελφοί μου στην αίθουσα συναλλαγών της Merrill Lynch ανέμεναν μια απομείωση 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων το δεύτερο τρίμηνο των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου της επενδυτικής τράπεζας και αντ’ αυτού αναφέρθηκε μια επιβλητική απομείωση 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Όταν κυκλοφόρησε αυτός ο αριθμός, ακούστηκε ένας δυνατός αναστεναγμός σε όλο τον όροφο συναλλαγών. Το πετρέλαιο και όλα τα εμπορεύματα άρχισαν να καταρρέουν. Κατά ειρωνικό τρόπο, στους εμπόρους προσφέρθηκε η ευκαιρία να επωφεληθούν από την αστάθεια της αγοράς, αλλά για έναν εργοδότη που μπορεί να μην υπάρχει μόλις λίγους μήνες αργότερα.

Ήμουν πίσω στην πανεπιστημιούπολη για το τελευταίο έτος μου όταν η Lehman Brothers κατέρρευσε τον Σεπτέμβριο του 2008. Η αγωνία ήταν εμφανής σε όλη τη σχολή, με πολλούς φοιτητές να ακυρώνουν τις προσφορές πλήρους απασχόλησης. Κάθε φορά που μπαινόβγαινα στην αδελφότητα, το κανάλι ειδήσεων του CNBC ήταν ανοιχτό, και όλοι ήταν κολλημένοι στην τηλεόραση. Κάθε μέρα ακούγαμε για μαζικές πτώσεις, γενικευμένο πανικό, ευθραυστότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος κ.λπ. Είχαμε επίσης προεδρικές εκλογές σε εξέλιξη, με τον Μπαράκ Ομπάμα εκείνη την εποχή να επιδεικνύει πολύ πιο ήρεμη ιδιοσυγκρασία από τον Τζον Μακέιν. Υπήρχε πανικός στις αγορές και στην πανεπιστημιούπολη. Το μόνο φωτεινό σημείο ήταν η νίκη Ομπάμα-Μπάιντεν τον Νοέμβριο και οι χιλιάδες νέοι που είχαν πλημμυρίσει τους δρόμους. Η «αλλαγή» ήταν απολύτως αναγκαία, και θα μπορούσε κανείς μόνο να ελπίζει ότι θα ήταν «αλλαγή στην οποία θα μπορούσατε να πιστέψετε» (σύμφωνα με το σύνθημα του Ομπάμα).

Παρόλο που είχα εγκαταλείψει την πολιτική, τον Ιανουάριο του 2009 αποφάσισα να πάω στην ορκωμοσία Ομπάμα-Μπάιντεν στην Ουάσιγκτον. Νόμιζα ότι ήταν μια ιστορική στιγμή σε μια κρίσιμη χρονική καμπή – και φυσικά ήμουν περήφανος που ο Τζο αποτελούσε μέρος της. Ήμουν σε επαφή με την ομάδα του Μπάιντεν για το ενδεχόμενο να τους συναντήσω στην Ουάσιγκτον μετά την αποφοίτησή μου, αλλά αποφάσισα να περιμένω την αναταραχή στα οικονομικά με την ελπίδα ότι μια δουλειά στη Merrill Lynch, ή αλλού, θα ήταν ακόμα εκεί το καλοκαίρι. Μέχρι εκείνο το σημείο, η Merrill Lynch είχε απορροφηθεί από την Bank of America, με ορισμένα στελέχη να κερδίζουν μεγάλες αμοιβές από τη συγχώνευση λόγω των διατάξεων στις συμβάσεις εργασίας, προκαλώντας εκτεταμένη οργή. Όλα ήταν στον αέρα για μένα, αλλά ήλπιζα ότι τα πράγματα θα πήγαιναν καλά. Η τάξη μου, η τάξη του 2009, είχε πλήρη επίγνωση της κακοτυχίας που μας είχε χτυπήσει. Φυσικά, αυτή η δύσκολη συγκυρία έκανε τα πράγματα πολύ ανταγωνιστικά για τους τυχερούς να έχουν μια προσφορά εργασίας μετά την αποφοίτησή τους. Οι αγορές τελικά έπιασαν πάτο τον Μάρτιο του 2009. Ήμασταν όλοι πολύ επιφυλακτικοί σχετικά με το ότι αυτό ήταν το τέλος της ελεύθερης πτώσης, αλλά τουλάχιστον είχαμε αρχίσει να νιώθουμε αισιόδοξοι και πάλι (…)».

«…Πέρασα ένα υπέροχο εξάμηνο στο εξωτερικό στο Πανεπιστήμιο Λούντβιχ Μαξιμίλιαν στο Μόναχο της Γερμανίας. Κέρδισα αρκετούς διαγωνισμούς-ντιμπέιτ Model United Nations και προέδρευσα στις μεγαλύτερες επιτροπές στο συνέδριο που διοργάνωσε το Penn. Στην πραγματικότητα, βοήθησα τόσους πολλούς συνέδρους με τη δημόσια ομιλία τους –προσπαθώντας να κάνω το πρώτο βήμα– που το Penn οργάνωσε μια πρώτη «επιτροπή αρχαρίων» προσαρμοσμένη σε μένα, έτσι ώστε να βοηθήσω τους πρωτοετείς φοιτητές στην ταχύτητα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και, στη συνέχεια, στο να ξεπεράσουν τον φόβο τους να μιλήσουν δημόσια (αποδεικνύεται πως αυτό που φοβούνται περισσότερο οι άνθρωποι είναι να πουν κάτι «ανόητο» δημόσια, ακόμα κι αν έχουν κάνει την έρευνά τους). Συμμετείχα σε διάφορες πρωτοβουλίες κοινωφελούς εργασίας στη Δυτική Φιλαδέλφεια και παρέμεινα κοντά στην ελληνοαμερικανική κοινότητα γράφοντας τη «Στήλη των Φοιτητών» για τον Εθνικό Κήρυκα.

Ένα κορίτσι από την Αϊόβα

Προς το τέλος εκείνης της περιόδου στο Penn μπήκα επίσης στην πρώτη μου σχέση – με μια συνάδελφο τελειόφοιτη, ένα κορίτσι… από την Αϊόβα. Είχα ερωτήματα σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό μου από τις ημέρες μου στο Αντόβερ, αλλά ξεπεράστηκαν από την κατάσταση των γονιών μου και την ανάγκη να πετύχω. Επιπλέον, ήμουν ικανοποιημένος με τη σχέση στο σύνολό της και ένιωθα καλά που μπορούσα επιτέλους να πω: «Έχω μια κοπέλα».

Το πιο σημαντικό, έκανα φίλους ζωής με μια ομάδα καταπληκτικών παιδιών. Σίγουρα έκανα επίσης πολλές καλές γνωριμίες που αποδείχθηκαν χρήσιμες επαγγελματικά. Τίποτα όμως δεν μου έδωσε μεγαλύτερη ικανοποίηση από τους ουσιαστικούς προσωπικούς δεσμούς που σχηματίστηκαν, και δεν αναπτύχθηκε μεγαλύτερη ικανότητα από αυτήν να υφαίνω τέτοιους δεσμούς. Την τελευταία ημέρα στην πανεπιστημιούπολη, μετά την αποφοίτησή μας, είχαμε την τελευταία μας εκδήλωση αδελφότητας πριν ο καθένας τραβήξει τον δρόμο του. Ήταν μια από τις πιο στενάχωρες μέρες που θα βιώναμε όλοι.

Κυνηγώντας το επιχειρηµατικό όνειρο – Ωδή στον καπιταλισµό

Πάντα μου δημιουργούσε απορία το γεγονός ότι η Άκρα Αριστερά επέκρινε τον «καπιταλισμό». Σκεφτόμουν: Η Άκρα Αριστερά επικρίνει αυτή την προσέγγιση ως αντιιδεολογική και απολίτικη – στην ουσία, ρηχή. Δεν μπορούν να καταλάβουν ότι αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που οι «απλοί άνθρωποι» τους έχουν γυρίσει την πλάτη: οι τελευταίοι δεν ενδιαφέρονται για τη μεγάλη πολιτική θεωρία, αλλά για τις λύσεις στα προβλήματά τους . Το κλειδί για την καλή πολιτική ηγεσία είναι να προσανατολίσουμε τους ανθρώπους με επίκεντρο τη βιωσιμότητα: τις επιλογές και τις θυσίες που πρέπει να γίνουν σήμερα, ώστε η επόμενη γενιά να κληρονομήσει μια καλύτερη ζωή.

Όλα τα συστήματα πολιτικής και οικονομικής διακυβέρνησης μπορούν να οδηγήσουν σε υπερβολές. Υπάρχουν πολλές δημοκρατίες που έχουν κατασπαταλήσει τεράστια ποσά πλούτου και έχουν προκαλέσει σημαντικό ανθρώπινο πόνο, ακόμη και θανάτους· αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι δημοκρατίες ευθύνονται . Ομοίως, η ιστορία του κεφαλαίου είναι γεμάτη υπερβολές, από την Κρίση της Τουλίπας το 1637 μέχρι την παγκόσμια οικονομική κρίση που συγκλόνισε την παγκόσμια οικονομία το 2008. Αυτό με τη σειρά του δεν σημαίνει ότι φταίει το ίδιο το κεφάλαιο.

…Η τάξη αποφοίτησής μου βίωσε από πρώτο χέρι τις συνέπειες του ανεξέλεγκτου καπιταλισμού. Το 2009, μπήκαμε σε μια απολύτως δικαιολογημένη αντεπίθεση της αμερικανικής κοινωνίας στη Wall Street. Είχα μετακομίσει στο Λονδίνο το φθινόπωρο εκείνου του έτους και είχα ξεκινήσει ως νέος αναλυτής στην Goldman Sachs, ακόμα στις συναλλαγές εμπορευμάτων. Η τράπεζα αποδεκατίστηκε από τις απολύσεις, και άκουγα συνεχώς ονόματα συναδέλφων που είχαν χάσει τη δουλειά τους τους προηγούμενους μήνες. Το τμήμα συναλλαγών ήταν σε κατάσταση ζόμπι, η οποία ερχόταν σε έντονη αντίθεση με αυτό που μόλις είχε αρχίσει να λαμβάνει χώρα στις αγορές: βρισκόμασταν εν μέσω μιας τεράστιας ανάκαμψης, και οι όγκοι συναλλαγών αυξάνονταν ραγδαία. Ως αποτέλεσμα, είχα μια πολύ απότομη εξέλιξη στην πορεία της εργασιακής μάθησης, και συχνά δούλευα 18 ώρες την ημέρα. Σε σύγκριση με τον κόσμο της πολιτικής, εδώ μπόρεσα να ρίξω μια ματιά πίσω από την κουρτίνα: άρχισα να κατανοώ τις ροές και τη διασυνδεσιμότητα των κεφαλαιαγορών, τις ταυτότητες των συμμετεχόντων στην αγορά και τα προσωπικά τους κίνητρα, καθώς και τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισε η διαχείριση κινδύνων σε ένα λειτουργικό οικονομικό περιβάλλον.

Κυριάκος Μητσοτάκης

Μιλώντας τουλάχιστον για την Ελλάδα, πολλοί πολιτικοί δεν έχουν εργαστεί ποτέ πραγματικά στη ζωή τους, πόσο μάλλον 18 ώρες την ημέρα, και μάλιστα με πολύπλοκες οικονομικές συναλλαγές. Ο σημερινός πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης −ένας συνάδελφος πολιτικός με σπουδές στις ΗΠΑ και την Ivy League, πολύ δημοφιλής στις πολιτικές ελίτ στο εξωτερικό− πέρασε μια πολύ σύντομη διετή θητεία στη McKinsey πριν μετακομίσει στην Ελλάδα για να πάρει μια άνετη θέση σε μια από τις ελληνικές τράπεζες. Πέρασε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια εκεί, επικεντρωμένος στις επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων, με ζημιογόνα αποτελέσματα, πριν τερματίσει την απασχόλησή του περιμένοντας «σε βοσκότοπους» μέχρι να αποκομίσει το πολιτικό κεφάλαιο που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του. Δυστυχώς, η εμπειρία του Μητσοτάκη στον ιδιωτικό τομέα και στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι μεγαλύτερη από σχεδόν όλους τους άλλους Έλληνες πολιτικούς. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ελλάδα έγινε η πρώτη δυτική οικονομία που χρεοκόπησε…».

«…Στην Goldman Sachs κατανόησα σε βάθος την έννοια της διαχείρισης κινδύνου. Το ευρύ κοινό μπορεί να μην αντιλαμβάνεται πόσο σημαντικό είναι να έχουμε εύρυθμα λειτουργούσες και αποτελεσματικές αγορές για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά αυτό ισχύει όχι μόνο για τον κρατικό δανεισμό αλλά και για τις εμπορικές υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτόμαστε. Για παράδειγμα, χωρίς τη δυνατότητα των αεροπορικών εταιρειών να αντισταθμίσουν το κόστος των καυσίμων των αεριωθούμενων αεροσκαφών, θα υπήρχε πολύ λιγότερη προσφορά παρόχων, και ως εκ τούτου τα ταξίδια θα ήταν πολύ πιο ακριβά. Η διαχείριση κινδύνων αποτελεί το κλειδί για τη σταθερότητα και την πρόληψη των αρνητικών εξωτερικοτήτων που πλήττουν πάντα δυσανάλογα τα πιο ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας.

Πέρα από τις τεχνικές δεξιότητες που απέκτησα κατά τη διάρκεια πέντε ετών στην τράπεζα (το πρώτο έτος στο Λονδίνο και τα τελευταία τέσσερα στη Νέα Υόρκη), κατάλαβα τον κόσμο –ανθρώπους, οικονομία, διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές– σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από ό,τι στο κολέγιο. Μόλις λίγα τετράγωνα μακριά από τα γραφεία της GS βρισκόταν το Zuccotti Park, όπου στα τέλη του 2011 γεννήθηκε το κίνημα Occupy Wall Street. Ήταν μάλλον σουρεαλιστικό για μένα να είμαι ένας νεαρός αναλυτής που εργαζόταν σκληρά για να ξεκινήσει απλά μια καριέρα, ενώ ο μέσος Αμερικανός υποστήριζε το προφανές – την ισότητα μετά τη διάσωση των τραπεζών και την εξάλειψη της επιρροής του χρήματος στην πολιτική. Βρισκόμουν στην αίθουσα συναλλαγών όταν παρακολουθούσαμε τον διευθύνοντα σύμβουλο της GS, Lloyd Blankfein, να καταθέτει στο Κογκρέσο· έκανε μια γκάφα λέγοντας ότι έκανε το «έργο του Θεού», το οποίο φάνηκε δείγμα απόλυτης αναισθησίας σε ολόκληρη τη χώρα. Τα πράγματα έγιναν ακόμα πιο σουρεαλιστικά για μένα, καθώς η Ελλάδα εκείνη την εποχή κατέρρεε οικονομικά και είχε γίνει ο περίγελος στο εξωτερικό – τουλάχιστον σίγουρα στην αίθουσα συναλλαγών.

Οι συνθήκες στις χρηματοπιστωτικές αγορές μεταξύ 2010 και 2014 ήταν γενικά κακές και ασυνεπείς μεταξύ των διαφόρων τομέων (ενυπόθηκα δάνεια, μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα κ.λπ.) και οι αποζημιώσεις υστερούσαν αναλόγως. Δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να βιώσω τις χαρούμενες στιγμές πριν από την παγκόσμια οικονομική κρίση, σε αντίθεση με τους ανώτερους συνάδελφούς μου. Άκουγα ιστορίες από αυτούς, αλλά μετά τους παρατηρούσα για τα προσωπικά τους θέματα: πολλοί από αυτούς ήταν απλώς δυστυχισμένοι. Εκτός από το να διαμαρτύρονται για τα μπόνους τους, ξεχείλιζαν από ανασφάλεια μη χάσουν το κομμάτι της προώθησης. Ήταν τόσο επικεντρωμένοι στην «πλοήγηση» της εσωτερικής πολιτικής της εταιρείας, που εγώ το θεωρούσα στενόμυαλο και δυσάρεστο, ενώ έδιναν διαλέξεις για διευθυντές που προσφέρουν καλή ηγεσία. Πολλοί από τους συναδέλφους μου είχαν καταστρέψει την οικογενειακή τους ζωή· μερικοί θα μπορούσαν κάλλιστα να έχουν αναπτύξει κοινωνιοπαθητικές τάσεις. Κατά κάποιον τρόπο, ήταν αρκετά λυπηρό, αλλά σίγουρα ωχριούσε σε σύγκριση με αυτό που συνέβαινε εκεί έξω στον «πραγματικό κόσμο».

Δεν μου άρεσε ιδιαίτερα η ζωή μου εκεί –μεταξύ άλλων, έκανα μόνο μία εβδομάδα διακοπών τον χρόνο– αλλά είμαι ευγνώμων για την εμπειρία. Δοκίμασα τις αντοχές μου σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά υψηλής πίεσης και έμαθα να είμαι πολύ ψύχραιμος υπό αυτές τις συνθήκες. Εκ των υστέρων, πήρα από την αίθουσα συναλλαγών μια χρήσιμη πολιτική δεξιότητα επίσης: να μπορώ να ακούω πολλές συνομιλίες ταυτόχρονα. Αυτό είναι σαν ένας μυς που πρέπει να ασκήσετε, και έχει αποδειχθεί πολύ χρήσιμο όταν είμαι έξω σε εκστρατεία.

Είναι ενδιαφέρον ότι, όταν μπήκα στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, η τότε ηγεσία του κόμματος επέλεξε να εξαλείψει εντελώς οποιαδήποτε αναφορά στην Goldman Sachs από το βιογραφικό μου στο δελτίο Τύπου. Υποθέτω ότι δεν ήθελαν να αναστατώσουν την ακροαριστερή πτέρυγα του κόμματος, οι περισσότεροι από τους οποίους πιθανότατα δεν είχαν εργαστεί ποτέ 18 ώρες την ημέρα στη ζωή τους, πόσο μάλλον να κατανοήσουν πόσο δύσκολο ήταν να βρουν δουλειά στην Goldman Sachs εξαρχής. Στη συνέχεια, αφού ανακοίνωσα την υποψηφιότητά μου για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, κυκλοφόρησαν αναφορές σχετικά με την υποτιθέμενη απόλυσή μου από την Goldman Sachs εξαιτίας «κακής απόδοσης», παρόλο που δεν μπορούσαν να βρουν ούτε ένα άτομο για να πιστοποιήσει αυτή τη θεωρία από τους εκατοντάδες συναδέλφους με τους οποίους είχα συνεργαστεί. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου στην τράπεζα, διαπραγματεύτηκα πολύ περίπλοκα χρηματοπιστωτικά προϊόντα σε όλους τους τομείς βασικών προϊόντων: ενέργεια, μέταλλα, γεωργία, ηλεκτρική ενέργεια, εμπορευματικές μεταφορές – ακόμη και άνθρακα! Διάρθρωσα και διαπραγματεύτηκα ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα αντιστάθμισης κινδύνου πετρελαίου για τον μεγαλύτερο παίκτη στον κλάδο των κρουαζιερόπλοιων. Επισκέφθηκα ακόμη και τις μεσοδυτικές πολιτείες για να συμβάλω στην «επισκευή» του κατεστραμμένου ονόματος Goldman Sachs με μερικούς από τους μεγαλύτερους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων στον κόσμο, θέτοντας σε εφαρμογή τις δεξιότητές μου από την εκστρατεία του Μπάιντεν.

Δυστυχώς, ήμουν απλά δυσαρεστημένος κατά τη διάρκεια της θητείας μου εκεί. Όσον αφορά τη φύση της δουλειάς, παρά την αστάθεια στις αγορές που προσέφεραν νέο υλικό κάθε μέρα, η αποκλειστική εστίαση στην οθόνη μπροστά μου δεν με γέμιζε πλέον ύστερα από λίγο. Απλώς πίστευα ότι δεν εκμεταλλευόμουν ένα ευρύτερο σύνολο δεξιοτήτων και σίγουρα όχι τις ηγετικές ικανότητες που είχα ακονίσει. Με άλλα λόγια, ένιωθα περιορισμένος, και αυτό το είχα εκφράσει στους ανωτέρους μου μαζί με το σχέδιό μου να παρακολουθήσω τη σχολή διοίκησης επιχειρήσεων μετά την GS. Ποτέ δεν μοιράστηκα με τους ανωτέρους μου κάτι που είχα συνειδητοποιήσει γι’ αυτούς: ότι η φύση αυτής της επιχείρησης τους έκανε δυστυχισμένους. Όταν το προϊόν που παράγετε είναι το ίδιο το χρήμα, δεν υπάρχει τίποτα απτό που να σας συνοδεύει για το υπόλοιπο της ζωής σας. Αυτό σας κάνει να αισθάνεστε αντικαταστάσιμοι. Όταν το κοντέρ μηδενίζεται, στην αρχή κάθε νέου έτους, είστε τόσο καλοί όσο το τελευταίο πράγμα που κάνετε για κάποιον. Απλώς ελπίζετε ότι αυτός ο κάποιος θα παραμείνει στην εταιρεία, θα σας βοηθήσει να ανεβείτε, μαζί με τη δική του πρόοδο, και ότι ο τομέας στον οποίο εργάζεστε θα αποδώσει επίσης καλά. Με άλλα λόγια, για άλλη μία φορά, πάρα πολλοί ανεξέλεγκτοι παράγοντες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποφάσισα να αφήσω την Goldman Sachs και να στραφώ σε κάτι που θα μπορούσα να ελέγξω περισσότερο, δηλαδή το όνομά μου να έχει σημασία τουλάχιστον όσο και το εμπορικό σήμα που εμφανίζεται στην επαγγελματική μου κάρτα.

Είναι πάντα δύσκολο να φανταστεί κανείς μια εναλλακτική εκδοχή της ιστορίας του, αλλά ένας από τα πράγματα που μετανιώνω είναι ότι δεν έφυγα νωρίτερα από την Goldman Sachs. Ξεκινώντας από το 2012 και το 2013, μπορούσε κανείς να δει την τεχνολογική έκρηξη που ήταν σε εξέλιξη. Έμαθα για πρώτη φορά για την Uber από έναν συνάδελφο κατώτερο αναλυτή, ο οποίος έφυγε από την GS για να αναζητήσει μια ευκαιρία εργασίας εκεί. Από καιρό σε καιρό, θα διαβάζατε για νέους ιδρυτές που πωλούν τις νεοσύστατες επιχειρήσεις τους σε μεγάλες εταιρείες για πολύ σημαντικά χρηματικά ποσά – τίποτα που να πλησίαζε κάτι τέτοιο δεν θα ήταν διαθέσιμο για μένα στο άμεσο μέλλον στην τράπεζα. Υπήρχαν επίσης πολλά χρήματα επιχειρηματικών κεφαλαίων που διοχετεύονταν σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, γεγονός που επέτρεψε αξιοπρεπείς μισθούς σε σύγκριση με προηγούμενες εποχές.

Ωστόσο, δεν προσπάθησα να αλλάξω πορεία, επηρεασμένος από την πίεση της τότε φίλης μου (και αργότερα, έστω και για λίγο, της αρραβωνιαστικιάς μου) για «σταθερότητα». Αν και δεν είχα παράλογες απαιτήσεις, ήμουν στη δεκαετία των είκοσι και ένιωθα ότι δεν προχωρούσα: ήταν η πρώτη φορά που η ταχεία τροχιά ανάπτυξής μου στην Αμερική είχε σταθεροποιηθεί. Ήθελα να υπερβώ τα όριά μου. Αντίθετα, ένιωσα κολλημένος σαν χάμστερ που τρέχει γύρω γύρω στον τροχό του. Σαφώς δεν είχα εσωτερικεύσει πολλές εσωτερικές συγκρούσεις, από την απότομη αλλαγή στην οικογενειακή μας περιουσία μέχρι το να πω τη λέξη «γκέι» στον εαυτό μου (παρότι ήμουν στους LGBT χορούς στο Αντόβερ μια ολόκληρη δεκαετία πριν). Ίσως χρειαζόμουν σταθερότητα και εγώ, αλλά σίγουρα δεν είχα έναν σύντροφο ζωής για να με βοηθήσει να κάνω τη μεγάλη κίνηση και να πετύχω επιχειρηματικά.

Για να αντισταθμίσω αυτή τη δυστυχία που σιγόβραζε, έκανα «δύο δουλειές», για να προσπαθήσω να επεκτείνω τις επαγγελματικές μου επιλογές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο άρχισα να γράφω μια στήλη για τις χρηματοπιστωτικές αγορές στον , παρόλο που χρησιμοποίησα ψευδώνυμο ώστε να μην το μάθει η Goldman Sachs… Υπέγραφα με το ψευδώνυμο «Αριστοτέλης Οικονόμου». Χρόνια αργότερα, όταν οι στήλες μου ανακαλύφθηκαν από τον ελληνικό Τύπο, οι συνήθεις επικριτές μου με κατηγόρησαν σαρκαστικά ότι φανταζόμουν τον εαυτό μου Αριστοτέλη Ωνάση. Η αλήθεια είναι ότι προσπαθούσα να βρω ένα όνομα για να εκθέσω τις απόψεις μου (ή τη φιλοσοφία) μου για την οικονομία, γι’ αυτό και συνδύασα τον πρώτο φιλόσοφο που μου ήρθε στο μυαλό, τον Αριστοτέλη, με το επώνυμο «Οικονόμου».

Η σχέση με τη φίλη μου, ο χωρισμός, η κοκαΐνη

«Για να αντισταθμίσω την αγωνία μου για την επαγγελματική επιτυχία και, πιθανώς, για να καταστείλω την εσωτερικευμένη ομοφοβία μου, άρχισα να βγαίνω έξω ακόμα και κατά τη διάρκεια της εργάσιμης εβδομάδας – και να βγαίνω πολύ. Ζούσα με τη φίλη μου, αλλά είχε και εκείνη μια δουλειά σε μια επενδυτική τράπεζα που απαιτούσε να εργάζεται μέρα και νύχτα. Άρχισα να βγαίνω και, στην πορεία, να κάνω νέους φίλους. Ένιωσα καλά: ενώ μπορεί να ήμουν απογοητευμένος επαγγελματικά, τουλάχιστον το ζούσα στη Νέα Υόρκη. Ως μέρος αυτής της κουλτούρας του yuppie going out, άρχισα να κάνω κοκαΐνη με τους –κυρίως νέους– φίλους μου για πρώτη φορά στη ζωή μου (είχα αποφύγει τη χρήση ναρκωτικών σε όλο το κολέγιο). Υπήρξε μια φορά που είχα πάει στη δουλειά ύστερα από ολονύχτιο μεθύσι που περιλάμβανε έναν ομηρικό καβγά με τη φίλη μου γι’ αυτό. Οι δεσμοί σιγά σιγά έσπαγαν… Η σχέση μας βρέθηκα «έπιασε πάτο» όταν εκείνη έφερε ένα τεστ ούρων κοκαΐνης στο σπίτι, το οποίο φυσικά αρνήθηκα να κάνω.

Για να είμαι δίκαιος μαζί της, η φίλη μου με αγαπούσε πολύ και πίστευε σε μένα. Ήταν επίσης πολύ υπομονετική με τους γονείς μου, οι οποίοι εκείνη την εποχή απαιτούσαν μεγάλη προσοχή από εμάς. Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτό που με βοήθησε να επανεστιάσω ήταν η ιδέα της να προετοιμαστώ για τη σχολή επιχειρήσεων: ερωτεύτηκα ξανά τα μαθηματικά και κατέληξα να πάρω 760 στις εξετάσεις GMAT, δηλαδή 99ο εκατοστημόριο. Έμοιαζε με μια επιστροφή στις ρίζες μου που με είχε οδηγήσει σε οποιαδήποτε επιτυχία είχα από τότε: μαθηματικά και ακαδημαϊκά.

Για να είμαι δίκαιος και με τον εαυτό μου, ωστόσο, ποτέ δεν ανέπτυξα κάτι που να μοιάζει έστω και ελάχιστα με εθισμό. Δόξα τω Θεώ, η κατάχρηση ουσιών δεν τρέχει στα γονίδιά μου. Για πολλούς ανθρώπους είναι ένα τεράστιο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε με ενσυναίσθηση και μια συγκαταβατική, χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση. Απλώς μου άρεσε να βγαίνω έξω και να κοινωνικοποιούμαι. Αποκτούσα την αυτοπεποίθηση που έλειπε στο σπίτι μέσα από την κοινωνικοποίηση και βλέποντας ότι άλλοι, συμπεριλαμβανομένων πολύ επιτυχημένων ανθρώπων (διαχειριστές hedge funds, επιχειρηματίες κ.λπ.), αναγνώριζαν τις δυνατότητές μου. Με έκανε να νιώσω πως ξεπερνάω τη σταθερότητα που θα έπρεπε να αποδείξω στο σπίτι – και την οποία στην πραγματικότητα παρείχα, καθώς ήμουν αυτός που αναλάμβανε το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος του κοινού μας τρόπου ζωής μέχρι να απογειωθεί η καριέρα της φίλης μου.

Μετά την αποχώρησή μου από την Goldman Sachs και την έναρξη μεταπτυχιακών σπουδών στο MIT, όπου ήλπιζα να ακολουθήσω τη μηχανική επιχειρήσεων και συστημάτων, έκανα μια μεγάλη στροφή. Η κοπέλα μου κι εγώ είχαμε μόλις αρραβωνιαστεί και σχεδιάζαμε έναν γάμο στην Ελλάδα. Ωστόσο, έπειτα από όλη την ένταση στη σχέση και μετά τα τέσσερα χρόνια συμβίωσης, η μεγάλη απόσταση μεταξύ του Κέιμπριτζ και της Νέας Υόρκης –και δεδομένου ότι εγώ δεν κέρδιζα πλέον οικονομικά, αλλά, αντιθέτως, συσσώρευα φοιτητικό χρέος– επέτρεψε στη φίλη μου να ξανασκεφτεί τις δικές της ανάγκες. Κατέβαινα στη Νέα Υόρκη σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο, εκείνη ήρθε στο Κέιμπριτζ μόνο μία φορά.

Στο τέλος του 2014, ύστερα από μόλις ένα εξάμηνο στο MIT, σκεφτόμουν να τα παρατήσω ή τουλάχιστον να πάρω άδεια για έναν χρόνο. Εκτίμησα την εκπαίδευση, αλλά δεν ήθελα να φορτωθώ με περισσότερα χρέη και να πρέπει να επιστρέψω στην κατάσταση του χάμστερ που γυρίζει στον τροχό μου. Ήθελα τουλάχιστον να αποπειραθώ να κάνω κάτι σπουδαίο μία φορά στη δεκαετία της ζωής μου την οποία διένυα. Η κοπέλα μου τράβηξε μια κόκκινη γραμμή στο θέμα: αν επρόκειτο να τα παρατήσω, θα έπρεπε να βρω τη δική μου θέση στη Νέα Υόρκη όταν επέστρεφα στην πόλη. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που μου δόθηκε ένα τέτοιο τελεσίγραφο, και τότε αποφάσισα να σπάσω το τείχος της αδράνειας.

Το 2015 ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη –και διαμορφωτική– χρονιά για μένα. Είχα μόλις εγκαταλείψει το MIT και επέστρεψα στη Νέα Υόρκη. Τυπικά, παραμείναμε δεσμευμένοι αλλά αποξενωμένοι. Συνέχισε να φοράει το δαχτυλίδι αρραβώνων μας, ίσως με την ελπίδα μιας μελλοντικής επανένωσης ή ίσως για να κρύψει την κρίση της σχέσης από τους συναδέλφους της. Μετακόμισα. Είχα ξοδέψει σχεδόν όλες τις αποταμιεύσεις μου για τα κοινά έξοδά μας. Εκείνη είχε μόλις λάβει το πρώτο της σημαντικό μπόνους. Δεν το άγγιξα. Βρήκα ένα κοινόχρηστο διαμέρισμα βραχυπρόθεσμης ενοικίασης με έναν άλλο ενοικιαστή στην Chinatown walk-up. Ήταν μια μεγάλη αντίθεση σε σχέση με το πολυτελές διαμέρισμα στην Τριμπέκα όπου ζούσα. Πιο συγκεκριμένα, ένιωσα προδομένος και ντροπιασμένος.

Βίωσα αυτή τη δραστική προσωπική μετάβαση από τον Ιανουάριο του 2015, τον ίδιο μήνα που ο ΣΥΡΙΖΑ εξελέγη στην Ελλάδα. Παρακολουθούσα τις τοπικές ειδήσεις, αλλά ήμουν πολύ απορροφημένος από την αστάθεια στην προσωπική μου ζωή, για να συνειδητοποιήσω την έκταση της αλλαγής που είχε ξεκινήσει στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ανακάλυψα επίσης ότι η (πρώην;) φίλη μου είχε αρχίσει να βγαίνει με ένα στέλεχος ιδιωτικών κεφαλαίων σχεδόν 20 χρόνια μεγαλύτερο από εμάς, ενώ ήμουν στο MIT. Είχε πραγματικά μεγιστοποιήσει τις επιλογές της προς τη σταθερότητα. Ήμουν συντετριμμένος και ντροπιασμένος. Έκλαιγα σχεδόν κάθε μέρα, αδυνατώντας να καταλάβω αυτό που μου συνέβαινε τόσο ξαφνικά.

Τον Μάρτιο απλώς εγκατέλειψα τη Νέα Υόρκη για να μετακομίσω με τη μαμά και τον μπαμπά μου στη Φιλαδέλφεια, για να μην πληρώνω και ενοίκιο. Ασχολήθηκα πολύ περισσότερο με την επιχείρηση ναυτιλιακών χρωμάτων και επιστρώσεων του πατέρα μου και αναδιαμόρφωσα ολόκληρο το επιχειρηματικό μοντέλο, αφαιρώντας το από μια κοινοπραξία στην Κίνα και αναπροσαρμόζοντάς το στις ΗΠΑ, ενώ αποκέντρωσα το μοντέλο κατασκευής με τοπική παραγωγή just-in-time. Στη συνέχεια, στα μέσα του μήνα, ο πατέρας μου διαγνώστηκε με μια επιθετική περίπτωση καρκίνου του προστάτη που απαιτούσε χειρουργική επέμβαση και ακτινοβολίες. Ο μπαμπάς μου έπρεπε να περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του στο νοσοκομείο, ενώ εγώ έκανα το καλύτερο δυνατό. Ευτυχώς, χάρη στη μαμά μου, είχε μερικές από τις καλύτερες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης στον κόσμο στο Νοσοκομείο του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια. Κατά έναν περίεργο τρόπο, η επιλογή μου να πάω στο Penn, που οδήγησε και στην απασχόληση της μαμάς μου εκεί, μπορούσε να σώσει τη ζωή του μπαμπά μου και, με αυτό, μπορούσα να ξεκινήσω την επιχειρηματική μου πορεία.

Μόλις έναν μήνα μετά τη θεραπεία του πατέρα μου, τον Απρίλιο του 2015, ένας από τους πελάτες μας, μια μικρή ναυτιλιακή εταιρεία ξηρού φορτίου, άρχισε να χάνει τα πλοία του από τους δανειστές του. Είχαμε μόλις πραγματοποιήσει αρκετά έργα δεξαμενισμού για τα πλοία τους και είχαμε σημαντική έκθεση σε αυτά έναντι της πιστωτικής γραμμής. Θυμάμαι να σκέφτομαι ότι η τέλεια καταιγίδα μόλις με είχε χτυπήσει: είχα χωρίσει, ήμουν άνεργος, είχα χρέος και με μια σοβαρή οικογενειακή κρίση υγείας. Και με την πρώτη μου επιχειρηματική προσπάθεια πλήρους απασχόλησης έτοιμη να χρεοκοπήσει μόλις τρεις μήνες μετά.

Συνειδητοποιώντας τη γελοία κατάσταση στην οποία είχα περιέλθει, πήγα μια βόλτα στο Center City Philadlephia και, καθώς διέσχιζα τη γέφυρα του ποταμού Schuykill, ξέσπασα σε γέλια. Συνειδητοποίησα ότι μόλις είχα γίνει 27 ετών και τίποτα δεν είχε πάει σύμφωνα με το σχέδιο! Όλες οι ελπίδες μου να ξεκινήσω νωρίς μια λαμπρή καριέρα είχαν καταλήξει στο μηδέν. Ένας τύπος με πτυχίο Huntsman που είχε ξεκινήσει στην Goldman Sachs, εν μέσω της οικονομικής κρίσης, επέστρεψε στην πανεπιστημιούπολη έξι χρόνια αργότερα, μένοντας με τη μαμά και τον μπαμπά του. Άρχισα απλώς να γελάω και σε εκείνο το σημείο σκέφτηκα: Υποθέτω ότι δεν έχω τίποτα να χάσω. Και τότε ήταν που έγινα επικίνδυνος στις επιχειρήσεις….».

«…Κάθε επιτυχία που έχω βιώσει επιχειρηματικά (ή όχι) από τότε προέρχεται από εκείνη τη στιγμή στη γέφυρα της Φιλαδέλφειας, όταν συνειδητοποίησα ότι τελικά μόνο μια χούφτα ανθρώπων νοιαζόταν πραγματικά για μένα ενώ βρισκόμουν στο ναδίρ μου. Κατά συνέπεια, ποιο είναι το νόημα να νοιάζεστε για το τι θα έλεγαν όλοι οι άλλοι αν ήταν άσχετοι όταν τους χρειαζόσασταν περισσότερο; Έτσι, άφησα στην άκρη κάθε αίσθηση υπερηφάνειας και άρχισα να παίρνω όλο και μεγαλύτερα επιχειρηματικά ρίσκα. Και πάλι, επέστρεψα στη διαχείριση κινδύνου, αλλά αυτή τη φορά ο κίνδυνος ήταν πολύ πιο προσωπικός από τις αποτελεσματικές θεωρίες της αγοράς στη Γουάρτον ή στην Goldman Sachs. Ο κίνδυνος αρχικά ήταν μια στιγμή make-or-break. Στη συνέχεια, μετατράπηκε σε μεγαλύτερες διακυμάνσεις, ακόμη και αν αυτό σήμαινε βραχυπρόθεσμο λειτουργικό ή οικονομικό έλεγχο ζημιών. Αυτό ακριβώς είναι το μυστικό πίσω από μερικούς από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ή πολιτικούς ηγέτες: είτε από ρομαντισμό, υπερβολική αυτοπεποίθηση ή αφέλεια, τιμολογούν το προσωπικό τους ρίσκο διαφορετικά από όλους τους άλλους. Η κατανόηση ότι κάθε άτομο έχει διαφορετικό σημείο εκκίνησης και διαφορετική αξιολόγηση κινδύνου είναι ο τρόπος με τον οποίο απαλλάσσεστε από κάθε συγκριτική αξιολόγηση με άλλους…».

Πλοιοκτήτης

Ακριβώς όπως είχα ξεκινήσει στον τραπεζικό τομέα στο ναδίρ των χρηματοπιστωτικών αγορών, έτσι ξεκίνησα και στις ναυτιλιακές αγορές. Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2016, οι αγορές ξηρού χύδην φορτίου είχαν φτάσει σε αυτό που ήταν ουσιαστικά ένα χαμηλό όλων των εποχών, ως αποτέλεσμα της μαζικής υπερπροσφοράς μετά την κατασκευή νέων πλοίων κατά τη διάρκεια των ετών πριν από το 2008, και ακόμη και μετά με το καθεστώς χαμηλών επιτοκίων που ακολούθησε. Δεν είχαμε συναντήσει τόσο χαμηλά επίπεδα ναύλων και τιμών πλοίων για πάνω από τέσσερις δεκαετίες. Συνειδητοποίησα ότι αυτή ήταν μια μοναδική ευκαιρία να εισέλθω στη ναυτιλία ως νέος παίκτης με καθαρό ισολογισμό, συνδυάζοντας τις βέλτιστες πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης τύπου ΗΠΑ και τεχνικής και εμπορικής διαχείρισης με έδρα την Ελλάδα.

Η αρχική μου προσέγγιση ήταν να αντλήσω κεφάλαια από το ευρύ επενδυτικό κοινό των ΗΠΑ μέσω των μικρότερων χρηματιστηρίων εναλλακτικών αγορών που ήταν διαθέσιμα. Ωστόσο, σύντομα ανακάλυψα ότι η έναρξη ενός νέου επιχειρηματικού σχεδίου ήταν δύσκολο να ανταποκριθεί στις υπάρχουσες κανονιστικές απαιτήσεις, εκτός εάν η επιχείρηση είχε ένα απτό περιουσιακό στοιχείο –τουλάχιστον ένα σκάφος– στα βιβλία της. Ως εκ τούτου, στράφηκα σε μια πιο παραδοσιακή αύξηση κεφαλαίου επενδυτών, δηλαδή στην άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων για τουλάχιστον ένα σκάφος. Συγκέντρωσα μια μικρή ομάδα συμβούλων εκκίνησης με σχετικές δεξιότητες, από δεδομένα έρευνας και μεσιτείας έως δανεισμό και μοντελοποίηση. Σκέφτηκα το όνομα «SwiftBulk» κατά τη διάρκεια μιας από τις διαδρομές μου στο Central Park, σε σχέση τόσο με τα γρήγορα αποτελέσματα απόδοσης όσο και με την ταχεία απόδοση του σκάφους στη θάλασσα από την υψηλής ποιότητας εποπτεία διαχείρισης που θα παρέχουμε.

Τον Δεκέμβριο του 2016 συναντήθηκα με την εκτελεστική ομάδα της Tiptree Inc, μιας σχετικά μικρής εισηγμένης επενδυτικής εταιρείας που τελικά θα γινόταν ο επενδυτής μου. Πέρασα όλο το 2017 δουλεύοντας μαζί τους για το επιχειρηματικό σχέδιο, καθώς και για την εξαιρετικά περίπλοκη φορολογική δομή, το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου και, φυσικά, τις εταιρικές συμφωνίες που θα διέπουν τη σχέση επενδυτή-CEO. Περιττό να πω ότι πολλοί από τους πολιτικούς μου αντιπάλους στην Ελλάδα με κατηγόρησαν ότι έχω τις αμερικανικές συμμετοχές μου στο Ντέλαγουερ, έναν «φορολογικό παράδεισο».

Είναι τόσο ανίδεοι για το πώς λειτουργούν οι επιχειρήσεις, νομίζουν ότι η πολιτεία του Ντέλαγουερ που συνορεύει με την Πενσιλβάνια και το Μέριλαντ είναι ένας υπεράκτιος παράδεισος όπως τα νησιά Κέιμαν. Απλώς δεν έχουν ιδέα για το πώς λειτουργεί η φορολογική διάρθρωση ή για το πώς φορολογούνται οι επιχειρήσεις και οι πολίτες των ΗΠΑ – και είναι πολλοί φόροι. Απλώς προσπαθούν να πείσουν τους ανθρώπους ότι είμαι ο βάρβαρος που εισβάλλει, ότι δεν υπάρχει περίπτωση τα κίνητρά μου να είναι καθαρά ή τα κέρδη μου νόμιμα.

Το επίπεδο του λόγου στην Ελλάδα είναι χαμηλό, και οι άνθρωποι δεν είναι εξοικειωμένοι ακόμη με την έννοια της επένδυσης ιδιωτικών κεφαλαίων: νομίζουν ότι κάποιος μου δάνεισε χρήματα σε ηλικία 29 ετών για να βγω έξω και να αγοράσω πλοία. Δεν μπορούν καν να κατανοήσουν την ιδέα ότι οι πάροχοι κεφαλαίων υπάρχουν για να επενδύουν μετοχικό κεφάλαιο σε ταλαντούχες ομάδες διαχείρισης και ότι, με τη σειρά τους, τα στελέχη διαχείρισης αποζημιώνονται τόσο για τον χρόνο τους όσο και για τα αποτελέσματα της απόδοσής τους. Ουσιαστικά, το μόνο που γνωρίζουν οι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι ότι είτε έχεις χρήματα από την οικογένειά σου είτε δανείζεσαι από την τράπεζα.

Δεν υπάρχει, ουσιαστικά, καμία κουλτούρα «μη οικογενειακών» επενδύσεων σε μετοχές, και το νομικό και λογιστικό πλαίσιο είναι επίσης εξαιρετικά ελλιπές. Όταν μίλησα για τα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών σε μια μεγάλη βιομηχανική συνάντηση το 2023, η ακροαριστερή πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ έσπευσε να χλευάσει την ιδέα. Απλώς δεν καταλαβαίνουν ότι η δημιουργία μηχανισμών για το μοίρασμα της ισότητας σε συνδυασμό με την προστασία και την επέκταση των εργασιακών δικαιωμάτων είναι ο τρόπος με τον οποίο απελευθερώνεις τους ανθρώπους από τα δεσμά της οικονομικής καταπίεσης. Αφορά την ελευθερία και την πρόοδο.

Το γεγονός είναι ότι ήμουν ο πρωταγωνιστής σε μια από τις σπάνιες ιστορίες επιτυχίας εκκίνησης στη ναυτιλία και σε νεαρή ηλικία. Άκουγα πολλές ιστορίες εκείνη την εποχή, το 2016, για συμμετέχοντες στην αγορά που απλά με ξεγράφουν: αποκλείεται να επένδυε κανείς σε έναν 28χρονο χωρίς προηγούμενη ναυτιλιακή εμπειρία. Εξάλλου, πολλοί συμμετέχοντες στην αγορά από την Ελλάδα έρχονταν τακτικά στις ΗΠΑ για να προσπαθήσουν να αντλήσουν κεφάλαια παρουσιάζοντας παρόμοιες επενδυτικές ευκαιρίες περιουσιακών στοιχείων.

Αυτό που τους έλειπε, ωστόσο, ήταν μια πολιτιστική ταύτιση με τους Αμερικανούς επενδυτές. Ο επενδυτής μου επέλεξε να ρίξει κεφάλαια στην ιδέα μου όχι μόνο λόγω των σχέσεων και των εμπειρογνωμόνων που έφερνα στο τραπέζι, αλλά και λόγω του στιλ ηγεσίας μου και της βαθιάς κατανόησης των προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης των ΗΠΑ.

Το 2018, αγοράσαμε τρία πλοία ξηρού φορτίου. Ονόμασα τον πρώτο «Όσιο Δαυίδ», από το μοναστήρι στο οποίο βαπτίστηκα και όπου προσευχόμουν μεγαλώνοντας να μη «γίνω ομοφυλόφιλος». Κατά ειρωνικό τρόπο και παρά το άγιο όνομα, ο Όσιος Δαυίδ βίωσε μια σύγκρουση στο πρώτο του ταξίδι υπό την ιδιοκτησία μας, στη μέση της Διώρυγας του Σουέζ. Έτσι πήρα το πρώτο μου μεγάλο μάθημα ναυτιλίας νωρίς. Το δεύτερο σκάφος ονομάστηκε «Thestelia K», ακρωνύμιο για τα μέλη της οικογένειάς μου. Τέλος, το τρίτο σκάφος ονομάστηκε «Stilianos K», από τον αδελφό μου, ο οποίος είναι το πιο σημαντικό πρόσωπο στη ζωή μου (δεύτερο μόνο μετά το πορτογαλικό σκυλί μου, τη Φάρλι, και στην ίδια θέση με τον σύζυγό μου Τάιλερ). Επενδύσαμε περίπου 50 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.

Το 2019, είχα την ευκαιρία να επεκταθώ στον χώρο των δεξαμενόπλοιων, εστιάζοντας στη μεταφορά εκλεπτυσμένων προϊόντων. Εκτός από την ιδέα της διαφοροποίησης, μου άρεσαν τα θεμελιώδη στοιχεία αυτού του τμήματος περισσότερο από το ξηρό χύδην και σκέφτηκα ότι σύντομα θα εισέλθουμε σε ένα περιβάλλον υψηλότερου ναύλου. Η επέκταση στα δεξαμενόπλοια προκάλεσε ρήξη στο διοικητικό μου συμβούλιο και, δεδομένων των προχωρημένων διαπραγματεύσεων με έναν μεγάλο όμιλο εμπορευμάτων που επρόκειτο να με βάλει στη μαύρη λίστα αν επρόκειτο να κάνω backtrade, υπέβαλα στο διοικητικό συμβούλιο την παραίτησή μου από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου πριν κατοχυρωθεί οποιοδήποτε από τα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών μου. Δεν το δέχτηκαν και αντ’ αυτού ενέκριναν τη συμφωνία, η οποία στην πραγματικότητα αποδείχθηκε εξαιρετικά επιτυχημένη. Πήγαινα συχνά στα πλοία κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεών τους και περνούσα σημαντικό χρόνο παρακινώντας το πλήρωμα, καθώς είναι η πρώτη γραμμή άμυνας.

Η γνωριμία με τον Τάιλερ

Η χρονική στιγμή των τεταμένων διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία συμπίπτει με τη συνάντησή μου με τον Τάιλερ, τον Ιούνιο του 2019. Σε αυτό το σημείο ήμουν πολύ πιο σίγουρος για τον εαυτό μου, έχοντας χτίσει πολλή αντοχή ύστερα από τέσσερα χρόνια ως επιχειρηματίας και έχοντας τελικά κερδίσει αναγνώριση στον κλάδο μου. Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Μισισιπή και εκπονώντας το διδακτορικό του στη νοσηλευτική πρακτική στη Νέα Υόρκη, ο Τάιλερ με συναντούσε στην κοινή μας γειτονιά στο West Village σχεδόν μία φορά την εβδομάδα – για αρκετούς μήνες. Σε ένα σημείο, απλώς ξεκίνησε τη συζήτηση και έκανε την πρωτότυπη ερώτηση: «Γεια σου, μένεις στη γειτονιά;».

Είχαμε μια άμεση σύνδεση. Την επόμενη εβδομάδα πήγαμε για έναν καφέ που κράτησε σχεδόν τρεις ώρες. Την επόμενη μέρα βγήκαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν τότε που έκανα coming out σε κάποιον για πρώτη φορά. Αρχίσαμε να μιλάμε κάθε μέρα από τότε.

Το παραδέχτηκα και στη μαμά μου τους επόμενους μήνες, τον Ιούλιο του 2019. Γνώριζε τις πολύ αγχωτικές επιχειρηματικές διαπραγματεύσεις που διαχειριζόμουν εκείνη την εποχή.

«Τι είπες; Είναι αυτή μια φάση;»

«Μαμά, αν το πεις αυτό στο Penn Dental, θα απολυθείς».

«Το ξέρω, αλλά είμαι Ελληνίδα μαμά!»

Δεν ήταν η απάντηση που ήλπιζα να πάρω, και κυριολεκτικά η απάντηση που δουλεύω ακόμη για να ανατρέψω… Για να είμαι δίκαιος, όμως, η μαμά μου ήταν πολύ στοργική από την αρχή. Με ρώτησε για την κατάλληλη στιγμή, γιατί έκανα coming out σε αυτό το σημείο της ζωής μου.

«Επειδή δεν θέλω να χάσω το διαμάντι που μόλις γνώρισα».

Ο Τάιλερ είναι ακριβώς αυτό – ένα πραγματικό διαμάντι. Είναι ο καλύτερος και πιο στοργικός άνθρωπος που έχω γνωρίσει ποτέ. Όταν χτύπησε η Covid-19 το 2020, πηγαίναμε μια βόλτα στο West Village πριν πάει για τη νυχτερινή του βάρδια στο νοσοκομείο NYU Langone. Οι άνθρωποι χτυπούσαν τις κατσαρόλες τους στα μπαλκόνια τους για να δηλώσουν τη στήριξή τους στους επαγγελματίες στον χώρο της υγείας και εγώ δάκρυζα. Ο Τάιλερ, αντίθετα, ήταν ψυχρός: «Γι’ αυτό είμαστε εκπαιδευμένοι». Ευτυχώς είχαμε στην αγκαλιά μας το όμορφο πορτογαλικό σκυλί μας (Water Dog), τη Φάρλι, εγκαίρως, δύο μήνες πριν από την πανδημία. Ένιωσα λοιπόν σαν να είχα ένα μέλος της οικογένειάς μας, ενώ εκείνος εργαζόταν μακριά στο νοσοκομείο και ξεκουραζόταν μεταξύ των βαρδιών.

Στα τέλη του 2020, ήθελα να επιδιώξω επέκταση στην εγχώρια ναυτιλία και βρήκα μια συμφωνία για την αγορά υπεράκτιων σκαφών αστακού και των ομοσπονδιακών αδειών τους, με έδρα τη Μασαχουσέτη. Δεν ήταν εύκολο να μπω σε αυτή την επιχείρηση, καθώς έπρεπε να αναπτύξω προσωπικές σχέσεις με την τοπική κοινότητα. Πολλοί επικριτές στην Ελλάδα ήταν έτοιμοι να με θάψουν μόλις συνειδητοποίησαν ότι είχα ακολουθήσει επιχειρήσεις και σε αυτόν τον τομέα. Κυριολεκτικά δεν καταλαβαίνουν πόσο δύσκολη είναι η αλιευτική επιχείρηση, αλλά πιο συγκεκριμένα, απλώς αποκαλύπτουν πλήρη έλλειψη επιχειρηματικού πνεύματος. Δεν κατηγορώ τον γι’ αυτό καθαυτό· Κατηγορώ την αποτυχημένη πολιτική ηγεσία της χώρας που έχει συντρίψει την επιχειρηματική φαντασία των ανθρώπων υπέρ της κοινωνικής εξάρτησης.

Ευτυχώς είχα τοποθετήσει τον όμιλο πολύ συνετά μπροστά από την πανδημία, τόσο από την άποψη της πολύ χαμηλής μόχλευσης όσο και από την άποψη της βεβαιότητας των κερδών. Έτσι, καταφέραμε να έχουμε ένα οικονομικά υγιές 2020, παρά τις μεγάλες επιχειρησιακές προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε σε λιμάνια σε όλο τον κόσμο. Ακολούθησε ένα πολύ επιτυχημένο 2021 και στη συνέχεια, το 2022, άδραξα την ευκαιρία να ρευστοποιήσω ολόκληρο το επενδυτικό πρόγραμμα σε υψηλά επίπεδα της αγοράς. Πούλησα και τα πέντε ποντοπόρα πλοία, ξεκινώντας τον Μάρτιο του 2022 και τελειώνοντας τον Νοέμβριο του 2022.

Η τελευταία πώληση αποδείχθηκε μακράν η πιο δύσκολη, καθώς έπρεπε να αντιμετωπίσω μια βασανιστική διαδικασία τριών μηνών πριν παραδώσω το σκάφος στους νέους ιδιοκτήτες του: το πλοίο είχε δεσμευτεί στο Τέξας λόγω ισχυρισμού καταγγελίας που αφορούσε θαλάσσια ρύπανση στη θάλασσα. Όπως τελικά ανακάλυψα, οι τεχνικοί διαχειριστές του πλοίου, ένας τρίτος πάροχος και μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον τομέα, γνώριζαν αυτήν την παραβίαση, αλλά την είχαν καλύψει. Στη συνέχεια, μόλις το σκάφος συνελήφθη από τις αρχές στο Τέξας, προσποιήθηκαν ότι μόνο οι ιδιοκτήτες ήταν υπεύθυνοι για την εκκαθάριση του σκάφους. Μετά βίας κοιμήθηκα κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών, διαχειριζόμενος την υπόθεση σε πολλά διαφορετικά νομικά και επιχειρησιακά μέτωπα ταυτόχρονα, ενώ προσπαθούσα να τηρήσω την προθεσμία πώλησης. Τελικά, κατάφερα να πείσω τις τελωνειακές αρχές του Τέξας να επιτρέψουν στο πλήρωμά μας να αποβιβαστεί σε ένα πλοίο ανεφοδιασμού ανοικτής θαλάσσης που είχα ναυλώσει, το οποίο με τη σειρά του θα τους μετέφερε στο Μεξικό για επαναπατρισμό.

Όπως είπαν οι δικηγόροι μας στο διοικητικό μου συμβούλιο εκείνη την εποχή, είχα «κάνει ένα θαύμα». Αλλά δυστυχώς αυτό δεν ήταν αρκετό για να πείσω τους επενδυτές μου να τηρήσουν το τέλος της συμφωνίας όταν ήρθε η αποζημίωσή μου. Τώρα που το κέρδος είχε κλειδωθεί και η «δωρεάν επιλογή» είχε κερδίσει, δεν υπήρχε λόγος να πληρώσει ένα ασφάλιστρο γι’ αυτό. Αυτό ξεκίνησε μια διαδικασία μεταξύ Δεκεμβρίου 2022 και Μαρτίου 2023, κατά την οποία προσέλαβα σύμβουλο για να ακολουθήσω αυτό που ήταν τόσο στο πνεύμα όσο και στο γράμμα των συμβάσεων, παρά τις παραπλανητικές νέες ερμηνείες που είχαν αποφασίσει να υιοθετήσουν οι επενδυτές μου. Πριν από τη λήξη της σύμβασης εργασίας μου τον Μάρτιο, μου πρόσφεραν μια προσοδοφόρα πρόταση σε ένα δεύτερο ναυτιλιακό ταμείο που θα αγκυροβολούσαν για μένα. Απλώς έχασαν όλο το νόημα για μένα: δεν συνεργάζομαι με ανθρώπους που αθετούν τις υποσχέσεις τους και δεν μπορώ να «δωροδοκηθώ». Θα ξοδέψω και το τελευταίο δολάριο που έχω αν χρειαστεί για να κυνηγήσω αυτό που είναι σωστό, μόνο και μόνο επειδή δεν φοβάμαι να ξεκινήσω από την αρχή.

Το τελευταίο είναι η ουσία για το ποιος είμαι και στο πλαίσιο της ελληνικής πολιτικής. Έχω δουλέψει πολύ σκληρά στη ζωή μου για να βρω τον εαυτό μου, να στηρίξω την οικογένειά μου και να είμαι ανεξάρτητος οικονομικά. Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει, και δεν θα αφήσω την Ελλάδα να με αλλάξει – όχι λόγω αλαζονείας αλλά λόγω αυτογνωσίας. Δεν προσποιούμαι ότι είμαι κάτι που δεν είμαι, και δεν με ενδιαφέρει να ανέλθω στην εξουσία παίζοντας με τους συμβατικούς κανόνες, τους ίδιους κανόνες που γονάτισαν τη χώρα.

Ήρθα στο προσκήνιο ακριβώς επειδή είμαι διαφορετικός από άλλους πολιτικούς και δεν με ενδιαφέρει να το θυσιάσω αυτό. Δεν αισθάνομαι καν πολιτικός: δεν έχω αλληλοεπιδράσει ποτέ με τα κέντρα εξουσίας και σίγουρα δεν έχω πληρωθεί ποτέ από τους φορολογούμενους. Είμαι ένας ακτιβιστής πολίτης που θέλει να γκρεμίσει τα τείχη της πολιτικής και να κάνει το «σύστημα» να λειτουργήσει για ευρεία ευημερία.

Δεν κρύβω ποιος είμαι, πού ζω, πώς έχω κερδίσει τον πλούτο μου και τι θέλω να κάνω με την υποστήριξη του κόσμου. Επίσης, δεν πρόκειται να είμαι διπλωματικός σχετικά με τους πολιτικούς που πρέπει να αποφεύγουν οι άνθρωποι: υπάρχουν πάρα πολλοί από αυτούς που έχουν προδώσει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων για πάρα πολύ καιρό. Οι άνθρωποι αξίζουν να γνωρίζουν την αλήθεια!

Δεν προσέγγισα την ελληνική πολιτική ως επιχείρηση, αλλά θα κάνω δική μου δουλειά να καθαρίσω την ελληνική πολιτική και τελικά να βάλω κάποια τάξη στην πατρίδα μου.

Η ελληνική κοινωνία μπορεί να συνεχίσει να κάνει θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με τα κίνητρά μου και πώς «προσγειώθηκα» από το πουθενά. Ή μπορούν απλώς να δεχτούν την αλήθεια μου και να με υποστηρίξουν στην προσπάθεια βελτίωσης αυτού του τόπου που όλοι αγαπάμε – και αγαπάμε να μισούμε.

Δεν μπορώ να δωροδοκηθώ και δεν μπορώ να χειραγωγηθώ από κανέναν. Έχω εργαστεί πάρα πολύ σκληρά και είμαι πολύ περήφανος για να είμαι πολιτική μαριονέτα οποιουδήποτε. Ο προκάτοχός μου στον ΣΥΡΙΖΑ, ο Αλέξης Τσίπρας, και πολλοί άλλοι το ανακάλυψαν με τον δύσκολο τρόπο: δεν ήμουν το «Αμερικανάκι» που κάποιοι ήλπιζαν να χειραγωγήσουν πριν τον πετάξουν έξω. Είμαι μετανάστης στην Αμερική και είμαι μετανάστης στην Ελλάδα. Ίσως είναι καιρός να προχωρήσουμε πέρα από τις ετικέτες και να δούμε ο ένας στον άλλο την απλούστερη αλήθεια αυτού που είμαστε: μοναδικά ανθρώπινα όντα που προσπαθούν απλώς να επιδιώξουν την ευτυχία…».

Η νέα εποχή – Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ

Στις 18 Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε η πρώτη –καθυστερημένη για πολλούς– Πολιτική Γραμματεία με εμένα ως πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. «Άλλαξε τα όλα», αυτή ήταν η εντολή της βάσης. Αλλά πολλοί δεν ήταν διατεθειμένοι ούτε ήθελαν να την ακούσουν. Συμμετείχα διαδικτυακά. Βρισκόμουν στις ΗΠΑ προκειμένου να πραγματοποιήσω τον πολιτικό μου γάμο με τον Τάιλερ και να οριστικοποιήσω τη μετακόμισή μου στην Ελλάδα.

«Είμαι ένας απόδημος που μετακομίζει στη χώρα του με τον σύντροφό του από τις ΗΠΑ…» Αυτή ήταν η πρώτη μου φράση στην εισήγησή μου, για να συνεχίσω τονίζοντας τη σημασία της συλλογικότητας και την πρόθεσή μου να λειτουργήσω ανιδιοτελώς.

Τα πρώτο θέμα που έθεσα ήταν η Μέση Ανατολή και η κρίση στη Γάζα, καταδικάζοντας την επίθεση της Χαμάς αλλά και την αντεπίθεση του Ισραήλ.

«Η βία σε βάρος των αμάχων δεν είναι ανεκτή από το διεθνές δίκαιο…»

Στη συνέχεια, αναφέρθηκα τις εσωκομματικές εκλογές, αναδεικνύοντας την τεράστια ευθύνη που έχουμε όλοι μετά τη μεγάλη συμμετοχή των πολιτών σε αυτές.

Ως προς τις αυτοδιοικητικές εκλογές, τόνισα τη σημασία της μεγάλης αποχής. Θα μπορούσα να μην επωμιστώ, απέχοντας, το όποιο αποτέλεσμα ως νεοεκλεγείς πρόεδρος, αλλά δεν το σκέφτηκα ούτε στιγμή.

Ιδιαίτερης σημασίας για εμένα ήταν ο εκσυγχρονισμός του iSYRIZA, προκειμένου να δοθεί το βήμα στα μέλη.

Εισηγήθηκα την πραγματοποίηση 13 περιφερειακών συνεδρίων, προκειμένου να εμπλακεί ουσιαστικά και η κοινωνία. Χρειαζόμασταν την κοινωνία και τον διάλογο μαζί της, ώστε να προχωρήσουμε στο συνέδριο, το οποίο πρότεινα να διεξαχθεί στις 23, 24 και 25 Φεβρουαρίου.

Η πρώτη αυτή Πολιτική Γραμματεία διήρκεσε 7 ώρες.

Στο τέλος της ημέρας ενέκρινε κατά πλειοψηφία επί των παρόντων την πρότασή μου για συνέδριο τον Φεβρουάριο. Η πρόταση πέρασε κατά πλειοψηφία με 20 υπέρ, 10 κατά και 8 λευκά. Η «Ομπρέλα» και ο Δημήτρης Τζανακόπουλος καταψήφισαν, ενώ οι «6+6» ψήφισαν λευκό, καθώς ζητούσαν να γίνει το συνέδριο τον Νοέμβριο.

Κατά της εισήγησης ψήφισαν από την «Ομπρέλα» ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ο Νίκος Φίλης, ο Πάνος Σκουρλέτης, ο Ανδρέας Ξανθός, ο Πάνος Λάμπρου, η Αννέτα Καββαδία, η Κατερίνα Κνήτου, η Χάρις Ματσούκα, η Εφη Καλαμαρά.

Λευκό ψήφισαν η Εφη Αχτσιόγλου, ο Διονύσης Τεμπονέρας, ο Αλέξης Χαρίτσης, ο Νάσος Ηλιόπουλος, ο Νίκος Μπίστης, ο Κωστας Βλαχάκης, η Σία Αναγνωστοπούλου και η Θεανώ Φωτίου.

Αντίθετοι στην πρότασή μου ήταν και ο Γιάννης Ραγκούσης (ο οποίος παραδέχθηκε πως δεν έφερα ευθύνη για την επιλογή υποψηφίων), ο Στέφανος Τζουμάκας και ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, αλλά απείχαν.

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος έδειξε σήμα μελλοντικής αποχώρησης – κατακρίνοντας και τον Αλέξη Τσίπρα:

«Τι εννοούσε όταν είπε ότι κέρδισε το φως; Ότι εγώ και η Αχτσιόγλου ήμασταν το σκοτάδι;» θα πει, αναφερόμενος στη φράση μου το βράδυ της νίκης μου στις εσωκομματικές εκλογές. Ο Ευκλείδης δεν ήθελε την αδιαμεσολάβητη σχέση με τον λαό. Θεωρούσε ότι θα καταργούσε τα όργανα.

Η Έφη Αχτσιόγλου επέμεινε στην κριτική της στην παρέμβασή μου στον ΣΕΒ, που, κατά την ίδια, εξέφρασε προβληματικές θέσεις για τη λειτουργία της οικονομίας και της ανισότητες, και ας είχε αρνηθεί, σε κατ’ ιδίαν επικοινωνία, να με συνοδεύσει σε επίσκεψή μου. Ήταν αρνητική και για τα περιφερειακά συνέδρια αφού δεν κατανοούσε τη σημασία τους.

Κάποια στιγμή, έλαβε τον λόγο ο τότε συντονιστής των τομεαρχών Παύλος Πολάκης, και προκλήθηκε ένταση όταν άφησε αιχμές για τα πεπραγμένα των πρώην τομεαρχών του ΣΥΡΙΖΑ, κάνοντας λόγο για μετριοπαθή αντιπολίτευση της περασμένης τετραετίας, κάτι με το οποίο συμφωνούσα.

Η αιχμή δεν έμεινε αναπάντητη, και ο Πάνος Σκουρλέτης του είπε πως ήταν ο καλύτερος χορηγός του Κυριάκου Μητσοτάκη και αυτή η συμπεριφορά στοίχισε στον ΣΥΡΙΖΑ πέντε μονάδες, κάτι με το οποίο επίσης συμφωνούσα. «Με εσένα χάσαμε δέκα», αντέτεινε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.

Επιθετικός προς τον Παύλο Πολάκη ήταν και ο Ανδρέας Ξανθός, ενώ ακούστηκε ότι, κάθε φορά που ο Πολάκης εμφανιζόταν στα ΜΜΕ, τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ απολογούνταν για αυτόν. Εγώ έκανα ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατόν, προκειμένου να κρατήσω τις ισορροπίες και ένα κάποιο πνεύμα ομόνοιας.

«Λυπάμαι πάρα πολύ για τις εντάσεις μεταξύ σας. Ο σκοπός είναι ιερός. Έρχονται άνθρωποι πάνω μου και μου λένε είσαι η τελευταία μας ελπίδα και εγώ τους λέω εσείς είστε… Σκεφτείτε το αυτό λίγο!»

«Νέα» Αριστερά

Δεν ήταν η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα που οδήγησε στην αποχώρηση των 11 βουλευτών από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Ήταν η δική μου νίκη έναντι της Έφης Αχτσιόγλου. Απλώς δεν με ήθελαν. Ειδικά μετά τον πρώτο γύρο των εσωκομματικών εκλογών και με την εκλογή μου να φαντάζει, σχεδόν, εξασφαλισμένη, η απόφασή τους θα έλεγε κανείς πως ήταν προειλημμένη.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ εξέλεξε νέο Πρόεδρο, τον Στέφανο Κασσελάκη. Με αποδεκτή διαδικασία και σοβαρό ποσοστό. Αλλά το κόμμα έχει πρόγραμμα, θέσεις και όργανα. Ο νέος Πρόεδρος είναι Πρόεδρος ενός δημοκρατικού, αριστερού κόμματος και όχι… αυτοκράτορας. Οφείλει να σέβεται το καταστατικό, που είναι το “Σύνταγμα” του κόμματος…»

Δημήτρης Παπαδημούλης στον ΑΝΤ1 στις 23.10.2023

«Σε ό,τι με αφορά θα θέσω θέμα των όσων λέει ο κύριος Κασσελάκης. Είναι έξω από τη λειτουργία του κόμματος».

Νίκος Φίλης στον ΑΝΤ1 στις 23.10.2023

Κατά την συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, το διήμερο 11-12 Νοεμβρίου 2023, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ανακοίνωσε την πρόθεσή τους να αποχωρήσουν από το κόμμα 46 μέλη της Κεντρικής Επιτροπής που πρόσκεινται στην «Ομπρέλα», μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ως επικεφαλής της. Στις 13 Νοεμβρίου, οι Ευκλείδης Τσακαλώτος και Πέτη Πέρκα τέθηκαν εκτός Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Αιτήθηκα τη διαγραφή γιατί το κόμμα δεν μπορούσε να λειτουργήσει δίχως τάξη.

Με τον Ευκλείδη η επικοινωνία μας ήταν από την αρχή ουσιαστικά ανύπαρκτη. Ο ίδιος δεν είχε ποτέ καμιά διάθεση συνεργασίας και επικοινωνίας. Η εκλογή μου ήταν απλώς η αφορμή για να αποχωρήσει.

Σπέτσες

«Γνωρίζω ότι πολλά από αυτά που κάνω είναι ασυνήθιστα στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Έχω καλέσει τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ στο σπίτι μου στις Σπέτσες – που τον Γενάρη απέχουν πολύ από την εικόνα του τουριστικού προορισμού.

Θα είμαστε μαζί ένα ολόκληρο τριήμερο, θα αναλύσει ο καθένας τις προτάσεις του στον τομέα του και θα χαράξουμε την κοινή μας στρατηγική.

Είναι πολύ σημαντικό οι βουλευτές να συμμετέχουν στη χάραξη της πολιτικής γραμμής σε κάθε νομοσχέδιο, ανεξαρτήτως προσωπικής ειδίκευσης και περιφέρειας εκλογής. Όπως έχω πει επανειλημμένα, ο νέος ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει «στενό κύκλο», όλοι είμαστε μία γροθιά. Η αξιωματική αντιπολίτευση θα παλέψει και στο Κοινοβούλιο και στους δρόμους ως μία συμπαγής ομάδα.

Την ώρα που τα ΜΜΕ της προπαγάνδας μιλούν για «εκδρομή», εμείς θα έχουμε ένα τριήμερο εργασίας, όπως συνηθίζεται ιδιαίτερα σε άλλες χώρες, και είναι μία εξαιρετικά παραγωγική και αποτελεσματική διαδικασία.

Αυτά δεν γίνονται σε συσκέψεις μερικών ωρών.

Προσωπικά, δεν θα πορευτώ στην ελληνική πολιτική ούτε με τα συντηρητικά στερεότυπα της Δεξιάς ούτε με το βλέμμα στο bullying των καθεστωτικών ΜΜΕ.

Χαράσσω τον δρόμο μου χωρίς κανέναν φόβο και με πολύ πάθος, με συνοδοιπόρους τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, τα στελέχη μας, τα μέλη μας, και κυρίως τον κόσμο που καταλαβαίνει πολύ περισσότερα από αυτά που τον ταΐζει η Ενημέρωση Μητσοτάκη».

Πηγή: Facebook

Ένα τριήμερο εργασίας κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο για τα διεθνή δεδομένα. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτόν ήθελα να δείξω στους βουλευτές του κόμματος πως για εμένα αποτελούν μια οικογένεια στην οποία θα έχω πάντα το σπίτι μου ανοιχτό. Ο Αλέξης ποτέ δεν αφιέρωνε τόσο χρόνο στους βουλευτές του.

Το νοµοσχέδιο για τα οµόφυλα ζευγάρια και η κοµµατική πειθαρχία

Θεωρούσα αυτονόητη την ψήφιση του νομοσχεδίου από όλους τους βουλευτές και τις βουλεύτριες του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Η κομματική πειθαρχία δεν θα έπρεπε καν να τεθεί στο τραπέζι σε ένα κόμμα σαν τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Αλλά ως πρόεδρος ήταν, πρωτίστως, δική μου ευθύνη να προστατέψω το αυτονόητο: την υπερψήφιση του νομοσχεδίου. Το νομοσχέδιο υπερψήφισαν, γενικά, η ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, η Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας, ενώ καταψήφισαν το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση, η Νίκη και οι Σπαρτιάτες. Από τον ΣΥΡΙΖΑ, απουσίαζαν οι κ.κ. Παύλος Πολάκης και Όθων Ηλιόπουλος. Η κ. Νίνα Κασιμάτη δήλωσε «παρούσα».

Ο Παύλος επέλεξε να απέχει… Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως τον χρόνο που ήμουν πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ποτέ δεν χαιρέτησε –ούτε μία φορά, έστω και διά χειραψίας– τον Τάιλερ. Αυτή η στάση ερχόταν, βέβαια, σε άκρα αντίθεση με την επίδειξη αγάπης του Νίκου Παππά το βράδυ της εκλογής μου στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, όπου ο Τάιλερ στάθηκε δίπλα μου. Εκεί ο Νίκος Παππάς προέβη σε μια ολόκληρη σκηνή ενθουσιασμού απέναντι στον Τάιλερ προς τροφή των ΜΜΕ.

Στην προεκλογική μου ομιλία πριν από τις ευρωεκλογές στην πλατεία Συντάγματος, ζήτησα, επίσης, από τον σύζυγο μου να ανέβει στη σκηνή για να χαιρετήσουμε μαζί τον κόσμο. Πολλοί ήταν αυτοί που προέτρεψαν για το αντίθετο. Δεν θα μπορούσα όμως ποτέ να υποκριθώ απέναντι στον κόσμο που με πιστεύει και με στηρίζει.

Πρόεδρος υπό εποπτεία; Το ερωτηµατολόγιο: «Μην κυνηγάτε χίµαιρες!»

Η συνέχεια στο ieidiseis.gr