Αθανάσιος Φωκάς: «Τα παιδιά πρέπει να προστατεύσουν τον δημιουργικό τους χρόνο»
Αθανάσιος Φωκάς: «Οι νέοι πρέπει να προστατεύουν τον δημιουργικό τους χρόνο»
Ο κορυφαίος Κεφαλονίτης μαθηματικός μιλά για τη διαδρομή του, τη Μέθοδο Φωκά, την Ιατρική, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη σύγχρονη παιδεία
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη παραχώρησε στην εκπομπή «Το Βήμα του Πολίτη» και στον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο ο διακεκριμένος μαθηματικός και πανεπιστημιακός Αθανάσιος Φωκάς.
Ο κορυφαίος επιστήμονας, ο οποίος γεννήθηκε στο Αργοστόλι το 1952 και είναι τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μίλησε για τη διαδρομή του από την Αεροναυπηγική στα Μαθηματικά και την Ιατρική, για τη διεθνώς αναγνωρισμένη Μέθοδο Φωκά, καθώς και για τον καθοριστικό ρόλο των Μαθηματικών στη σύγχρονη Ιατρική.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, στην εκπαίδευση των παιδιών και στην ανάγκη οι νέοι να προστατεύουν τον χρόνο, τη σκέψη και τις ανθρώπινες σχέσεις τους από την υπερβολική χρήση των κινητών τηλεφώνων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Το μαθηματικό πρόβλημα που άλλαξε τη ζωή του
Η πρώτη ουσιαστική επαφή του Αθανάσιου Φωκά με τα Μαθηματικά έγινε όταν ήταν μαθητής της πέμπτης τάξης του Δημοτικού. Ο δάσκαλός του, Δημήτριος Μελέτης, έθεσε στην τάξη ένα πρόβλημα, το οποίο κατάφερε να λύσει μόνο εκείνος.
Όπως εξήγησε, μέχρι τότε δεν γνώριζε ότι διέθετε ιδιαίτερη κλίση στα Μαθηματικά. Η επιτυχία αυτή του έδωσε αυτοπεποίθηση, επηρέασε σημαντικά τη σχολική του πορεία και αποτέλεσε την αρχή μιας σπουδαίας επιστημονικής διαδρομής.
Παρά την αγάπη του για τα Μαθηματικά, αρχικά επέλεξε να σπουδάσει Αεροναυπηγική στο Imperial College, επειδή πίστευε ότι ο συγκεκριμένος κλάδος χρησιμοποιούσε περισσότερα Μαθηματικά από τις άλλες ειδικότητες της Μηχανικής. Αποφοίτησε πρώτος και εξασφάλισε υποτροφία για διδακτορικές σπουδές.
Η καθοριστική αλλαγή ήρθε όταν βρέθηκε στο περίφημο Caltech, στην Καλιφόρνια, για μεταπτυχιακές σπουδές στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά. Εκεί συνειδητοποίησε ότι η πραγματική μεγάλη αγάπη του ήταν τα Μαθηματικά και αποφάσισε να αφοσιωθεί σε αυτά.
Η Ιατρική ως μεγάλη επιστημονική επένδυση
Σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή του αποτέλεσαν και οι σπουδές του στην Ιατρική, τις οποίες χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη επιστημονική επένδυση που έχει πραγματοποιήσει.
Η απόφασή του συνδεόταν με τη διαρκή αναζήτηση πρακτικών εφαρμογών των Μαθηματικών. Οι σπουδές ήταν ιδιαίτερα απαιτητικές, καθώς οι συμφοιτητές του προέρχονταν από επιστημονικούς τομείς άμεσα συνδεδεμένους με την Ιατρική, ενώ ο ίδιος είχε μαθηματικό υπόβαθρο. Παρ’ όλα αυτά, με συστηματική και σκληρή εργασία κατάφερε να αποφοιτήσει μεταξύ των πρώτων.
Στη συνέχεια άρχισε ειδικότητα στο Stanford, όπου κλήθηκε να αποφασίσει εάν θα παρέμενε στην Ιατρική ή θα επέστρεφε στα Μαθηματικά. Τελικά επέλεξε τον δεύτερο δρόμο. Η εμπειρία του από την Ιατρική και τη Βιολογία, όμως, άλλαξε βαθιά τον τρόπο σκέψης του και τον οδήγησε να ασχοληθεί με πολλές διαφορετικές επιστημονικές περιοχές.
Τι είναι η Μέθοδος Φωκά
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διεθνώς αναγνωρισμένη Μέθοδο Φωκά, η οποία αφορά την επίλυση μερικών διαφορικών εξισώσεων.
Οι εξισώσεις αυτές βρίσκονται στην καρδιά πολλών φυσικών νόμων και χρησιμοποιούνται για την περιγραφή σύνθετων φαινομένων. Οι πρώτες μεγάλες μέθοδοι επίλυσής τους αναπτύχθηκαν από κορυφαίους μαθηματικούς, όπως ο Φουριέ και ο Λαπλάς. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Αθανάσιο Φωκά, οι κλασικές προσεγγίσεις παρουσίαζαν περιορισμούς.
Η δική του μέθοδος διεύρυνε σημαντικά τις δυνατότητες επίλυσης τέτοιων εξισώσεων και απέκτησε μεγάλη θεωρητική και πρακτική σημασία. Το έργο του αναγνωρίστηκε διεθνώς, ενώ το 2023 τιμήθηκε με το Βραβείο Πασκάλ της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών.
«Δεν υπάρχουν σπουδαία Μαθηματικά χωρίς ομορφιά»
Ο Αθανάσιος Φωκάς υπογράμμισε ότι η ομορφιά αποτελεί βασικό στοιχείο της μαθηματικής δημιουργίας. Όπως ανέφερε, όταν εργάζεται πάνω σε μια εξίσωση ή πραγματοποιεί υπολογισμούς και το αποτέλεσμα δεν διαθέτει αισθητική συνοχή, θεωρεί ότι πιθανότατα υπάρχει κάποιο λάθος.
Για να επιλέξει ένα επιστημονικό πρόβλημα, εξετάζει τρεις βασικές προϋποθέσεις: να είναι σημαντικό, να έχει υψηλό βαθμό πολυπλοκότητας και να διαθέτει αισθητική ομορφιά.
Ο ίδιος εξακολουθεί να εργάζεται περίπου δέκα ώρες καθημερινά, αποδεικνύοντας ότι η επιστημονική δημιουργία απαιτεί αφοσίωση, επιμονή και συνεχή προσπάθεια.
Η συμβολή των Μαθηματικών στην Ιατρική
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Αθανάσιος Φωκάς ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των Μαθηματικών στην Ιατρική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η στατιστική, χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει σήμερα αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ιατρική έρευνα.
Εξίσου σημαντική είναι η συμβολή των Μαθηματικών στην ιατρική απεικόνιση. Η αξονική τομογραφία, για παράδειγμα, βασίζεται στην επίλυση συγκεκριμένου μαθηματικού προβλήματος. Χωρίς αυτή τη μαθηματική λύση, η συγκεκριμένη διαγνωστική τεχνολογία δεν θα μπορούσε να υπάρχει.
Παράλληλα, μαθηματικά μοντέλα χρησιμοποιούνται στην προσπάθεια κατανόησης του ανθρώπινου εγκεφάλου και σύνθετων βιολογικών λειτουργιών.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη στη διάγνωση
Αναφερόμενος στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ο Αθανάσιος Φωκάς τόνισε ότι η αξιοποίησή της στην Ιατρική δεν αποτελεί ένα μακρινό σενάριο, αλλά μια πραγματικότητα που έχει ήδη αρχίσει.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται στη διάγνωση ασθενειών και αναμένεται να διαδραματίσει ακόμη σημαντικότερο ρόλο στην εξατομικευμένη ιατρική ή ιατρική ακριβείας. Η συγκεκριμένη προσέγγιση βασίζεται στην αναλυτική μελέτη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου, όπως το γονιδίωμα και οι πρωτεΐνες του.
Η επεξεργασία αυτού του τεράστιου όγκου δεδομένων δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς προηγμένα υπολογιστικά εργαλεία. Για τον λόγο αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να συμβάλει αποφασιστικά στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών.
Γιατί τα παιδιά φοβούνται τα Μαθηματικά
Σύμφωνα με τον Αθανάσιο Φωκά, τα Μαθηματικά διαθέτουν έναν αναπόφευκτο βαθμό πολυπλοκότητας. Γι’ αυτό ο ρόλος του δασκάλου και ο τρόπος παρουσίασης του μαθήματος είναι καθοριστικοί.
Εάν τα Μαθηματικά διδαχθούν σωστά και συνδεθούν με τη φυσική περιέργεια των παιδιών, μπορούν να αντιμετωπιστούν θετικά και όχι ως ένα απρόσιτο ή τρομακτικό μάθημα. Χρειάζεται, επίσης, να αλλάξει η ευρύτερη αντίληψη που παρουσιάζει τα Μαθηματικά ως κάτι δύσκολο, άχρηστο ή αποκομμένο από την καθημερινότητα.
Η συμβουλή του στα παιδιά που αγαπούν την επιστήμη
Απευθυνόμενος σε παιδιά που αγαπούν την επιστήμη, αλλά φοβούνται ότι δεν είναι αρκετά χαρισματικά, ο Αθανάσιος Φωκάς έδωσε μια ξεκάθαρη συμβουλή: να ασχοληθούν με αυτό που πραγματικά αγαπούν.
Η αγάπη για ένα αντικείμενο προσφέρει διαρκή ικανοποίηση και οδηγεί τον άνθρωπο να αφιερώνει περισσότερο χρόνο και προσπάθεια σε αυτό. Με τον τρόπο αυτό αυξάνονται και οι πιθανότητες επιτυχίας.
Παράλληλα, κάθε νέος πρέπει να εξετάζει ποια μπορεί να είναι η μελλοντική συνεισφορά του στην κοινωνία. Το πρώτο κριτήριο, ωστόσο, παραμένει η πραγματική αγάπη για την επιλογή του, ακόμη και όταν αυτή δεν θεωρείται ιδιαίτερα κερδοφόρα.
Μια σημαντική ανακάλυψη έπειτα από 17 χρόνια
Ο διακεκριμένος μαθηματικός αποκάλυψε ότι, έπειτα από προσπάθεια 17 ετών, κατάφερε να λύσει ένα σημαντικό επιστημονικό πρόβλημα. Δεν θέλησε, ωστόσο, να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες πριν από την επίσημη ανακοίνωση της ανακάλυψης.
Με αφορμή αυτή την αναφορά, εξήγησε ότι η επιστημονική ανακάλυψη δεν είναι συνήθως μια ξαφνική στιγμή «εύρηκα». Αντίθετα, αποτελεί μια μακρά διαδικασία, η οποία απαιτεί χρόνο, υπομονή, επιμονή και συνεχή εργασία.
«Τίποτα δεν αντικαθιστά την προσωπική επαφή»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε το μήνυμα του Αθανάσιου Φωκά προς τη νέα γενιά. Όπως τόνισε, τα παιδιά πρέπει να προστατεύουν τον χρόνο τους και, κυρίως, τον δημιουργικό χρόνο που τους επιτρέπει να σκέφτονται και να στοχάζονται.
Η υπερβολική ενασχόληση με τα κινητά τηλέφωνα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφαιρεί από τους νέους πολύτιμο χρόνο και περιορίζει την ικανότητα συγκέντρωσης και ουσιαστικής σκέψης. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι χρειάζονται στιγμές ηρεμίας, αλλά και πραγματικές προσωπικές σχέσεις, καθώς τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή.
«Ο άνθρωπος πρέπει να μιλά, να σκέφτεται, να αγαπά και να στοχάζεται», ήταν το κεντρικό μήνυμά του. Όπως σημείωσε, είναι τραγικό να βρίσκονται δύο φίλοι στο ίδιο τραπέζι και να επικοινωνούν μέσα από τα κινητά τους.
Η γρήγορη και επιφανειακή ικανοποίηση που προσφέρει η αδιάκοπη εναλλαγή εικόνων στην οθόνη δεν μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική πληρότητα. Γι’ αυτό κάλεσε τους νέους να ζουν μια περισσότερο ανθρώπινη ζωή, με ουσιαστική επικοινωνία, δημιουργικότητα και βαθύτερη σχέση με τον κόσμο γύρω τους.
Επιστημονική εκδήλωση στο Αργοστόλι
Ο Αθανάσιος Φωκάς θα συμμετάσχει στην 1η Ετήσια Επιστημονική Εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 13 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα μιλήσει για τη σχέση ανάμεσα στη νόηση, τα Μαθηματικά και την τέχνη, προσφέροντας στο κοινό και ιδιαίτερα στους νέους την ευκαιρία να γνωρίσουν τη σκέψη και το έργο ενός επιστήμονα με σημαντική διεθνή διαδρομή.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ο διακεκριμένος Κεφαλονίτης μαθηματικός μιλά για τη διαδρομή του, τη Μέθοδο Φωκά, την Ιατρική, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ανάγκη ουσιαστικής ανθρώπινης επικοινωνίας
Ο Αθανάσιος Φωκάς, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες μαθηματικούς, μίλησε στην εκπομπή «Το Βήμα του Πολίτη» και στον δημοσιογράφο Σάκη Βούτο για τη συναρπαστική επιστημονική διαδρομή του, που συνδέει τα Μαθηματικά με την Αεροναυπηγική και την Ιατρική.
Γεννημένος στο Αργοστόλι το 1952, ο διακεκριμένος πανεπιστημιακός και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών αναφέρθηκε στη Μέθοδο Φωκά, στις εφαρμογές των Μαθηματικών στην ιατρική απεικόνιση, στις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην εποχή της διαρκούς χρήσης του κινητού και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Ακολουθεί η συνέντευξη σε μορφή ερώτησης και απάντησης.
Η συνέντευξη
Ερώτηση: Πότε καταλάβατε για πρώτη φορά ότι τα Μαθηματικά θα αποτελούσαν τον δρόμο της ζωής σας;
Αθανάσιος Φωκάς: Αυτό άρχισε να γίνεται στην πέμπτη τάξη του Δημοτικού. Ένας εξαιρετικός δάσκαλος που είχαμε τότε, ο Δημήτριος Μελέτης, έθεσε ένα πρόβλημα το οποίο έλυσα μόνο εγώ. Μου προκάλεσε μεγάλη έκπληξη, διότι δεν ήξερα ότι είχα κάποια κλίση στα Μαθηματικά.
Αυτό άλλαξε τη ζωή μου, γιατί μου έδωσε αυτοπεποίθηση και έγινα πολύ καλός μαθητής. Παρ’ όλα αυτά, υπήρχε τότε – και ίσως υπάρχει σε μεγάλο βαθμό ακόμη – η άποψη ότι τα Μαθηματικά δεν είναι τόσο χρήσιμα. Έτσι, αποφάσισα αρχικά να σπουδάσω μηχανικός.
Σπούδασα Αεροναυπηγική στο Imperial College, επειδή έμαθα ότι οι αεροναυπηγοί χρησιμοποιούν περισσότερα Μαθηματικά από άλλους μηχανικούς. Αποφοίτησα πρώτος και πήρα υποτροφία για διδακτορικό. Στη συνέχεια πήγα στο Caltech, στην Αμερική, για μεταπτυχιακές σπουδές στα Εφαρμοσμένα Μαθηματικά. Εκεί κατάλαβα ότι η μεγάλη μου αγάπη ήταν πραγματικά τα Μαθηματικά και αποφάσισα να αφοσιωθώ σε αυτά.
Ερώτηση: Ξεκινήσατε από την Αεροναυπηγική και στη συνέχεια στραφήκατε στα Μαθηματικά και την Ιατρική. Πώς συνδυάστηκαν αυτοί οι διαφορετικοί κόσμοι;
Αθανάσιος Φωκάς: Υπήρχαν πολλοί λόγοι που με οδήγησαν να σπουδάσω Ιατρική. Θεωρώ ότι ήταν η μεγαλύτερη επιστημονική επένδυση που έχω κάνει στη ζωή μου. Επειδή είχα την προκατάληψη ότι τα Μαθηματικά δεν είναι τόσο χρήσιμα, προσπαθούσα πάντα να βρίσκω νέες εφαρμογές και νέους τρόπους να τα συνδέω με πραγματικά προβλήματα.
Οι σπουδές ήταν πολύ δύσκολες, καθώς οι συμφοιτητές μου είχαν διδακτορικά σε πεδία σχετικά με την Ιατρική, ενώ εγώ προερχόμουν από τα Μαθηματικά. Παρ’ όλα αυτά, εργάστηκα πολύ και αποφοίτησα μεταξύ των τριών πρώτων.
Άρχισα ειδικότητα στο Stanford και τότε βρέθηκα μπροστά στο δίλημμα αν θα παρέμενα στην Ιατρική ή αν θα επέστρεφα στα Μαθηματικά. Τελικά επέλεξα τα Μαθηματικά. Ωστόσο, η επαφή μου με την ομορφιά και την πολυπλοκότητα της Ιατρικής και της Βιολογίας άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτομαι. Με οδήγησε να ασχοληθώ με πολλές διαφορετικές επιστημονικές περιοχές.
Ερώτηση: Πώς θα εξηγούσατε, χωρίς μαθηματικούς τύπους, τη σημασία των Μαθηματικών;
Αθανάσιος Φωκάς: Τα Μαθηματικά είναι σημαντικά για πολλούς λόγους. Υπάρχει στον εγκέφαλό μας, από τη στιγμή που γεννιόμαστε, μια έμφυτη μαθηματική γνώση. Ο Πλάτωνας είχε ήδη μιλήσει για αυτή την a priori γνώση, την οποία αργότερα ανέπτυξε περισσότερο ο Ιμάνουελ Καντ.
Οι βασικές μαθηματικές έννοιες αποτελούν εκφράσεις αυτής της γνώσης με την οποία γεννιόμαστε. Παράλληλα, τα Μαθηματικά έχουν τεράστια σημασία για τον πολιτισμό μας και για την κατανόηση του κόσμου.
Ερώτηση: Τι είναι η Μέθοδος Φωκά και ποια προβλήματα βοηθά να αντιμετωπίσουμε;
Αθανάσιος Φωκάς: Πολλά προβλήματα εκφράζονται μέσα από μια κατηγορία εξισώσεων που ονομάζονται μερικές διαφορικές εξισώσεις. Αυτές βρίσκονται στην καρδιά πολλών φυσικών νόμων. Είναι, επομένως, πολύ σημαντικό να διαθέτουμε αποτελεσματικούς τρόπους επίλυσής τους.
Οι πρώτες μεγάλες μέθοδοι αναπτύχθηκαν από μαθηματικούς όπως ο Φουριέ και ο Λαπλάς. Για κάποιον λόγο, όμως, οι κλασικές μέθοδοι ήταν ελλιπείς. Κατάφερα να προσθέσω μια νέα μέθοδο, η οποία επεκτείνει τις δυνατότητες των κλασικών προσεγγίσεων.
Οι εξισώσεις αυτές εμφανίζονται σε μεγάλη ποικιλία προβλημάτων. Κατά συνέπεια, η Μέθοδος Φωκά έχει σημαντική πρακτική χρησιμότητα.
Ερώτηση: Υπάρχει ομορφιά στα Μαθηματικά;
Αθανάσιος Φωκάς: Όχι μόνο υπάρχει ομορφιά στα Μαθηματικά, αλλά, όπως είχε πει ο μεγάλος μαθηματικός Χάρντι, δεν υπάρχει τρόπος να παραμείνουν στην ιστορία Μαθηματικά τα οποία δεν είναι όμορφα. Η ομορφιά τους συνδέεται, χωρίς αμφιβολία, με τη σπουδαιότητά τους.
Ακόμη και τώρα εργάζομαι περίπου δέκα ώρες την ημέρα. Όταν κάνω υπολογισμούς και το αποτέλεσμα δεν καταλήγει σε κάτι αισθητικά όμορφο, θεωρώ ότι πιθανότατα υπάρχει κάποιο λάθος.
Για να αποφασίσω να ασχοληθώ με ένα πρόβλημα, πρέπει να πληρούνται τρεις όροι: να είναι σημαντικό, να έχει υψηλή πολυπλοκότητα και να διαθέτει αισθητική.
Ερώτηση: Πώς μπορούν τα Μαθηματικά να βοηθήσουν την Ιατρική και την κατανόηση των ασθενειών;
Αθανάσιος Φωκάς: Τα Μαθηματικά παίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην Ιατρική. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η στατιστική. Δεν υπάρχει πλέον αυστηρή ιατρική έρευνα που να μη χρησιμοποιεί στατιστικές μεθόδους. Χωρίς αυτές, οι έρευνες θα ήταν ελλιπείς.
Υπάρχουν, όμως, και πολλές άλλες εφαρμογές. Η αξονική τομογραφία, για παράδειγμα, στηρίζεται στην επίλυση ενός συγκεκριμένου μαθηματικού προβλήματος. Αν αυτό δεν είχε λυθεί, δεν θα υπήρχε αξονικός τομογράφος. Αντίστοιχη είναι η συμβολή των Μαθηματικών και σε άλλες τεχνικές ιατρικής απεικόνισης.
Όσον αφορά τον εγκέφαλο, υπάρχουν διάφορα μαθηματικά μοντέλα που προσπαθούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη λειτουργία του.
Ερώτηση: Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε μια εποχή κατά την οποία τα μαθηματικά μοντέλα και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα συμβάλλουν αποφασιστικά στη διάγνωση ασθενειών;
Αθανάσιος Φωκάς: Αυτό συμβαίνει ήδη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται στη διάγνωση και υπάρχουν πολλά σχετικά παραδείγματα.
Η σημαντικότερη σύγχρονη τάση στην Ιατρική είναι η εξατομικευμένη ιατρική ή ιατρική ακριβείας. Η πρόβλεψη ή η αντιμετώπιση μιας ασθένειας μπορεί να βασιστεί σε πολύ συγκεκριμένη ανάλυση των στοιχείων κάθε ανθρώπου, όπως είναι το γονιδίωμα και οι πρωτεΐνες του.
Αυτό απαιτεί τη συλλογή και την επεξεργασία τεράστιου όγκου δεδομένων, κάτι που δεν μπορεί να γίνει χωρίς την Τεχνητή Νοημοσύνη. Επομένως, η Τεχνητή Νοημοσύνη ήδη συμβάλλει και θα συνεχίσει να συμβάλλει όλο και περισσότερο στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών.
Ερώτηση: Γιατί τόσα παιδιά φοβούνται τα Μαθηματικά στο σχολείο;
Αθανάσιος Φωκάς: Τα Μαθηματικά έχουν έναν βαθμό πολυπλοκότητας και, κατά συνέπεια, η επιρροή του δασκάλου είναι πολύ σημαντική. Αν παρουσιαστούν με τον σωστό τρόπο, πιστεύω ότι τα παιδιά μπορούν να τα αντιμετωπίσουν θετικά.
Γενικότερα, πρέπει να αλλάξει η αντίληψη που έχουμε για τα Μαθηματικά. Ωστόσο, δεν διαθέτω ειδική παιδαγωγική γνώση και δεν έχω ασχοληθεί συστηματικά με το πώς πρέπει να αλλάξει ο τρόπος διδασκαλίας τους.
Ερώτηση: Τι συμβουλή θα δίνατε σε ένα παιδί που αγαπά την επιστήμη, αλλά φοβάται ότι δεν είναι αρκετά χαρισματικό;
Αθανάσιος Φωκάς: Το βασικό είναι η απόλαυση που παίρνεις από αυτό που κάνεις. Είναι πολύ σημαντικό να ασχολείσαι με κάτι που αγαπάς. Έτσι θα αισθάνεσαι διαρκή ικανοποίηση και, επειδή θα το αγαπάς, θα εργάζεσαι περισσότερο. Άρα, θα μεγαλώνουν και οι πιθανότητες επιτυχίας.
Η πρώτη συμβουλή είναι: ασχολήσου με αυτό που σου αρέσει. Παράλληλα, πρέπει να εξετάζεις τι μπορείς να πετύχεις και ποια θα είναι η συνεισφορά σου στην κοινωνία. Το πρώτο κριτήριο, όμως, είναι αν πραγματικά αγαπάς αυτό που επιλέγεις, ακόμη και αν δεν θεωρείται ιδιαίτερα κερδοφόρο.
Ερώτηση: Ποιο επίτευγμα σας έχει προσφέρει τη μεγαλύτερη προσωπική ικανοποίηση;
Αθανάσιος Φωκάς: Υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη για τη στιγμή του «εύρηκα», ότι δηλαδή μια μεγάλη ανακάλυψη γίνεται ξαφνικά και συνοδεύεται από τεράστια χαρά. Αυτό δεν ισχύει. Όλα τα μεγάλα προβλήματα απαιτούν μια μακρά διαδικασία και δεν υπάρχει πάντοτε μία συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία καταλαβαίνεις ότι τα έλυσες.
Ίσως η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι αυτή που αισθάνομαι τώρα, επειδή, έπειτα από 17 χρόνια, έλυσα ένα σημαντικό πρόβλημα. Θα πρέπει, όμως, να περιμένουμε μέχρι να ανακοινωθεί επίσημα.
Ερώτηση: Πίνακας, χαρτί ή υπολογιστής;
Αθανάσιος Φωκάς: Και τα δύο.
Ερώτηση: Θεωρία ή εφαρμογή;
Αθανάσιος Φωκάς: Και τα δύο.
Ερώτηση: Ποιο είναι το πιο παρεξηγημένο πράγμα στα Μαθηματικά;
Αθανάσιος Φωκάς: Ότι είναι άσχημα.
Ερώτηση: Μία λέξη που περιγράφει την επιστημονική ανακάλυψη;
Αθανάσιος Φωκάς: Διαδικασία.
Ερώτηση: Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους νέους;
Αθανάσιος Φωκάς: Ανεξάρτητα από τον κλάδο που θα ακολουθήσουν, είναι πολύ σημαντικό να προστατεύουν τον χρόνο τους – ιδιαίτερα τον δημιουργικό τους χρόνο.
Τα σημερινά παιδιά αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της διαρκούς ενασχόλησης με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και υπάρχει η τάση να σπαταλούν πολύτιμο χρόνο. Πρέπει, όσο είναι δυνατόν, να απομακρύνονται από οτιδήποτε τους αφαιρεί την ικανότητα στοχασμού.
Χρειάζονται χρόνο με τον εαυτό τους, αλλά και πραγματικές προσωπικές σχέσεις, όχι μόνο σχέσεις μέσω του διαδικτύου. Τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προσωπική επαφή. Ο άνθρωπος πρέπει να μιλά, να σκέφτεται, να αγαπά και να στοχάζεται.
Είναι τραγικό να βρίσκονται δύο φίλοι στο ίδιο τραπέζι και να επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Ο άνθρωπος γεννήθηκε για να έχει ουσιαστική, προσωπική και κοινωνική επαφή.
Η εύκολη και στιγμιαία απόλαυση που προσφέρει μια εικόνα στο κινητό μάς οδηγεί αμέσως στην επόμενη. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, δεν φτάνουμε ποτέ στην ουσία των πραγμάτων και παραμένουμε σε μια επιφανειακή αντιμετώπιση της ζωής. Είναι σημαντικό τα παιδιά να προσπαθήσουν να απελευθερωθούν από αυτή την τάση.
Η επιστημονική εκδήλωση στο Αργοστόλι
Ο Αθανάσιος Φωκάς θα συμμετάσχει στην 1η Ετήσια Επιστημονική Εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 13 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου. Στην ομιλία του θα αναπτύξει τη σχέση ανάμεσα στη νόηση, τα Μαθηματικά και την τέχνη.
Η παρουσία του στην Κεφαλονιά αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για το κοινό και ιδιαίτερα για τους νέους να γνωρίσουν από κοντά τη σκέψη ενός επιστήμονα με διεθνή πορεία, ο οποίος επιμένει ότι η γνώση δεν είναι μια στιγμιαία αποκάλυψη, αλλά μια απαιτητική και δημιουργική διαδικασία.
