ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ «Δεν είναι θέμα αντιπολίτευσης, είναι θέμα μέλλοντος»
ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΑ !!!
«Μάτια ανοιχτά, αυτιά ανοιχτά και γρήγορα πόδια»
Ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος για την αποχώρηση της Royal Caribbean από την Κεφαλονιά: «Δεν είναι θέμα αντιπολίτευσης, είναι θέμα μέλλοντος»
Συνέντευξη στον Σάκη Βούτο — «Το Βήμα του Πολίτη», Ionian Galaxy 90.8
[ΘΕΣΗ ΓΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: κρουαζιερόπλοιο στο λιμάνι του Αργοστολίου ή άποψη του Μπαστούνι με δεμένο πλοίο]
Η Royal Caribbean έβγαλε την Κεφαλονιά από τα δρομολόγια του 2028 και έριξε 33 προσεγγίσεις στο Κατάκολο. Ένας Κεφαλονίτης καπετάνιος με 26 χρόνια στην κρουαζιέρα εξηγεί στο «Βήμα του Πολίτη» τι σημαίνει αυτό — και τι θα έπρεπε να κάνει ο τόπος χθες.
Η είδηση: η Royal Caribbean αλλάζει ρότα
Η Royal Caribbean δημοσίευσε πριν από λίγες ημέρες το πρόγραμμα των δρομολογίων της για το 2028–2029 — και η Κεφαλονιά δεν είναι μέσα σε αυτό. Το πλοίο που έφερνε στο νησί γύρω στους 4.500 επιβάτες βγαίνει από τη γραμμή, ενώ για του χρόνου προβλέπεται μία και μόνο προσέγγιση με ένα πλοίο.
Την ίδια στιγμή, το Κατάκολο — ο προορισμός ακριβώς δίπλα μας — εμφανίζεται στο ίδιο πρόγραμμα 33 φορές το 2028, με τρία πλοία, ανάμεσά τους και το Explorer of the Seas που μέχρι σήμερα εξυπηρετούσε την Κεφαλονιά. Δεν μιλάμε για ένα τυχαίο όνομα: η Royal Caribbean είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία κρουαζιέρας στον κόσμο, και ο όμιλός της από τους μεγαλύτερους του κλάδου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η εταιρεία επιστρέφει δυναμικά στην Ελλάδα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ανακοίνωσε το πρώτο «non-stop» δωδεκάμηνο πρόγραμμα κρουαζιέρας στην Ευρώπη για το 2028–2029, με τον Πειραιά ως κόμβο και — για πρώτη φορά στην ιστορία της — επέκταση των δρομολογίων της στην Ευρώπη με επτά επιπλέον πλοία, μέσα στα οποία και η επιστροφή της στο Ηράκλειο της Κρήτης. Όταν μία εταιρεία αυτού του μεγέθους σχεδιάζει δωδεκάμηνο πρόγραμμα για την Ελλάδα, οι αποφάσεις της για τους επιμέρους προορισμούς δεν είναι λεπτομέρειες.
«Οι εταιρείες δεν φεύγουν ποτέ για έναν λόγο»
Ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος, που ασχολείται 26 χρόνια με την κρουαζιέρα, δεν βλέπει το γεγονός ως συγκυρία. «Οι εταιρείες αλλάζουν προγράμματα — η κρουαζιέρα είναι δυναμική βιομηχανία. Το ερώτημα είναι ποιος είναι ο λόγος, και αυτό είναι δουλειά αυτών που υποτίθεται ότι ασχολούνται με την κρουαζιέρα στον τόπο μας», λέει.
Η εμπειρία του λέει ότι οι αποφάσεις αυτές είναι πολυπαραγοντικές: οικονομικοί και γεωπολιτικοί λόγοι, αλλά και καθημερινά, μετρήσιμα ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση του προορισμού όταν το πλοίο είναι δεμένο. «Οι εταιρείες κρουαζιέρας θέλουν διαρκή συνεργασία με τους προορισμούς, διαρκή διάλογο και διαχείριση. Θέλουν ένα κοινό σημείο επαφής, μία ομάδα ανθρώπων που θα μιλάει μαζί τους χειμώνα-καλοκαίρι. Αν δεν είσαι συνεργάτης τους — όχι υπάλληλος, όχι υπηρέτης, συνεργάτης — σιγά σιγά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σε βγάλουν από τα προγράμματά τους».
Κι όταν μία εταιρεία αυτού του βεληνεκούς φεύγει, το μήνυμα κυκλοφορεί. «Στην κρουαζιέρα οι εταιρείες μιλάνε μεταξύ τους. Όταν ένας κολοσσός φεύγει από κάπου, αυτό δίνει σήμα στην αγορά. Είναι μια αγορά πολύ ευαίσθητη, πολύ ειδική, που απαιτεί γνώση — δεν μπορεί να την αγγίξει κάποιος στα τυφλά.»
Το πρόβλημα δεν είναι τα νούμερα του σήμερα
Η Κεφαλονιά, λέει ο κ. Στεφανάτος, έχει ακόμη μια σταθερότητα σε αριθμούς: περίπου 130 με 136 προσεγγίσεις, με το Αργοστόλι πάνω-κάτω στα ίδια επίπεδα και τους ΣΑΜ να μη διαφοροποιούνται ουσιαστικά. Αυτό όμως δεν είναι λόγος εφησυχασμού.
«Όταν ένας μεγάλος όμιλος αποφασίζει να αποφορτίσει από την Κεφαλονιά, έχει αναρωτηθεί κανείς γιατί; Πήγε κανείς να μιλήσει με τις εταιρείες; Οι αριθμοί μένουν σταθεροί για δύο-τρία χρόνια και μετά αλλάζουν από τη μία στιγμή στην άλλη. Το ότι έρχεται το καράβι φέτος δεν σημαίνει ότι θα έρθει και του χρόνου. Κανείς δεν σου έχει υπογράψει τίποτα.»
Και προσθέτει ένα σημείο που, όπως λέει, επαναλαμβάνει χρόνια: «Όταν λέμε 130 κρουαζιερόπλοια, ρωτάει κανείς τους επαγγελματίες τι έσοδα είχαν; Έχει γίνει κάποια έρευνα για το τι λένε οι ίδιοι οι επιβάτες για την εμπειρία τους στο νησί; Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο έκανε μελέτη. Πού είναι τα αποτελέσματά της;»
Διαχείριση του προορισμού: ποιος έχει την ευθύνη
Ο καπετάνιος χωρίζει τους ρόλους με σαφήνεια. «Ο πράκτορας αντιπροσωπεύει την εταιρεία που τον πληρώνει και κοιτάζει άλλα θέματα. Ο φορέας διαχείρισης είναι αυτός που πρέπει να ασχοληθεί με τον προορισμό — με το τι θα δει ο επιβάτης όταν κατέβει, με το πώς μοιράζονται οι αφίξεις, με το αν οι υποδομές αντέχουν». Και αναγνωρίζει τη συμβολή των τοπικών πρακτόρων: «Αν δεν ήταν αυτοί οι άνθρωποι, δεν θα γινόταν τίποτα. Τους χρωστάμε ευγνωμοσύνη — έχουν βγάλει τον τόπο από δύσκολες καταστάσεις».
Η δική του πρόταση δεν είναι θεωρητική: μία ομάδα δύο-τριών ανθρώπων με εντολή να μιλάει συστηματικά με τις εταιρείες, με τεχνική υποστήριξη από ανθρώπους που ξέρουν το αντικείμενο — και με ένα σχέδιο. «Δεν είναι ανάγκη να είσαι καπετάνιος για να μιλήσεις με μία εταιρεία, αλλά καλό είναι να έχεις έναν καπετάνιο δίπλα σου, γιατί θα σου βάλει τεχνικά ερωτήματα και πρέπει να μπορείς να απαντήσεις. Άμα δεν ξέρεις, παίρνεις δύο ανθρώπους και τους έχεις για συμβούλους.»
«Το ζητούμενο είναι να υπάρχει ένα όραμα, μία στρατηγική, ένας μπούσουλας. Πού πάμε; Τι κάνουμε; Ή ό,τι τύχει; Αυτό είμαστε αυτή τη στιγμή: στο ό,τι τύχει.»
Υποδομές που μετράνε στην απόφαση
Ο κ. Στεφανάτος επιμένει ότι η απόφαση μιας εταιρείας κρίνεται σε λεπτομέρειες που δεν φαίνονται στο δελτίο τύπου της σεζόν:
- Δέστρες και ασφάλεια πρόσδεσης. Τα μεγαλύτερα πλοία δεν δένουν με τον ίδιο τρόπο· η συζήτηση για επιπλέον δέστρες και για πρόσδεση στην πλώρη (πλώρη-πρύμη) αντί στα πλάγια είναι χρόνια ανοιχτή, με τον καπετάνιο να αναφέρει ότι παλαιότερη μελέτη είχε κοστολογήσει τις απαιτούμενες παρεμβάσεις.
- Τροφοδοσία ρεύματος από την ξηρά. Από το 2030 η σύνδεση με ρεύμα γης γίνεται υποχρεωτική για τα πλοία — κάτι που απαιτεί έργα και προγραμματισμό τώρα.
- Κατάσταση λιμενικών υποδομών. Οι τρύπες στο τσιμέντο στο Μπαστούνι, η υποδομή υποδοχής, τα σκουπίδια στην άφιξη, η επέκταση του Μπαστούνι, η αποκατάσταση φωτισμού. Θέματα που, όπως λέει, «αναφέρονται δημόσια εδώ και δύο χρόνια» και παραμένουν.
- Διαχείριση της ροής των επιβατών. Μέρες με δύο, με τρία, ακόμη και με πέντε κρουαζιερόπλοια ταυτόχρονα — με κυκλοφοριακή συμφόρηση και χωρίς σχέδιο διαμοιρασμού των επισκεπτών στο νησί.
- Υποδομές πέραν του λιμανιού. Καταβόθρες, Αίνος, κάστρα, σηματοδότηση, οδική ασφάλεια, ταμπέλες — «αυτά ζητούν οι επισκέπτες και δεν τα έχουμε».
Ο ανταγωνισμός δεν κοιμάται
Ο κ. Στεφανάτος βάζει το ζήτημα σε χάρτη. Η Πάτρα, το Κατάκολο και η Ζάκυνθος δεν είναι μακριά, και όλα διεκδικούν μερίδιο από την ίδια πίτα. «Το Κατάκολο είναι καθιερωμένος προορισμός — και θα μου πείτε ότι πάνε στην Ολυμπία. Ωραία, δεν αντιλέγω. Με αυτή τη λογική όμως δεν θα έπρεπε να έρθει κανένα πλοίο στην Κεφαλονιά.»
Η Κεφαλονιά, λέει, έχει αυτά που έχει: είναι προορισμός με σταθερή παρουσία στον χάρτη της κρουαζιέρας. Το πρόβλημα δεν είναι η ταυτότητά της, αλλά η διαχείρισή της. «Η Κεφαλονιά δουλεύει στον αυτόματο πιλότο. Όταν δεν είσαι στα κέντρα αποφάσεων, όταν δεν μιλάς με αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις, όταν σχεδιάζουν άλλοι για σένα χωρίς εσάς, αυτά συμβαίνουν.»
Δεν το λέμε για κακό
Ο καπετάνιος απαντά σε αυτό που ακούει συχνά: ότι η κριτική είναι αντιπολίτευση. «Το ζήτημα αφορά το πλάνο δύο χρόνων μπροστά — για το 2028 μιλάμε, όχι για φέτος. Αν ήταν θέμα αντιπολίτευσης, θα κάναμε κριτική και θα τελειώναμε εκεί. Άλλο είναι το θέμα: ότι οι καμπάνες χτυπάνε και κάποιοι δεν ακούν.»
Και κλείνει το εσωτερικό κομμάτι της συζήτησης με μια πρόταση που αφορά πρόσωπα: «Κανείς δεν λέει να μην πάει ο τάδε ή ο δείνα. Το θέμα δεν είναι ποιος θα πάει, αλλά να πάνε άνθρωποι που ξέρουν τι να πουν — και να αξιοποιηθούν οι καπετάνιοι του νησιού, που έχουν φάει τη ζωή τους στη θάλασσα και δεν τους έχει καλέσει κανείς.»
Το πλαίσιο: ένα νησί που κρατάει τους αριθμούς αλλά χάνει το έδαφος
Ο διάλογος δεν περιορίστηκε στην κρουαζιέρα. Ο κ. Στεφανάτος έθεσε τη συζήτηση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που αφορά την ίδια την προοπτική του νησιού:
- Δημογραφικό: κατά τον ίδιο, το 2030 προβλέπεται 40% λιγότεροι φοιτητές, με τον κίνδυνο να τεθεί θέμα βιωσιμότητας του Ιονίου Πανεπιστημίου — και εκατοντάδες νοικοκυριά να φύγουν από το νησί.
- Υγεία: φεύγουν νοσηλευτές, οι επικουρικοί έχουν μειωθεί, οι ανάγκες παραμένουν — και τα κρουαζιερόπλοια έχουν ζητήσει στο παρελθόν υποστήριξη από το τοπικό σύστημα υγείας.
- Τουριστικό μοντέλο: χωροταξικό και θαλάσσιο πάρκο που βάζει παραλίες εκτός χρήσης, αδυναμία ανάπτυξης μεγάλων ξενοδοχειακών επενδύσεων, και συγκέντρωση πόρων στην Κέρκυρα.
- Προβολή του προορισμού: το ζήτημα των εντύπων και των εκθέσεων, με το Βερολίνο και τη World Travel Market στο προσκήνιο.
Πάνω από όλα, όμως, έθεσε μια αρχή που αφορά την προτεραιότητα: «Ό,τι γίνεται στο νησί πρέπει πρώτα να εξυπηρετεί εμάς. Και όταν εξυπηρετεί εμάς, θα εξυπηρετεί και τους επισκέπτες. Ο τουρισμός πρέπει να βελτιώνει τη ζωή μας, όχι να την υποβαθμίζει.»
Τι ζητάει, τελικά
- Καταγραφή της σημερινής κατάστασης και επαφή με τις εταιρείες που έρχονται — αλλά και με αυτές που έφυγαν, με το ερώτημα «γιατί;»
- Μία μόνιμη ομάδα συνεργασίας με τις εταιρείες κρουαζιέρας, με συνεχή επικοινωνία (χειμώνα-καλοκαίρι) και τεχνική υποστήριξη από έμπειρους καπετάνιους.
- Σχέδιο με ορίζοντα διετίας, όχι διαχείριση της σεζόν.
- Αξιοποίηση των ανθρώπων του νησιού που έχουν διεθνή εμπειρία στον κλάδο.
- Συνέχεια στην επαγρύπνηση: «Μάτια ανοιχτά, αυτιά ανοιχτά και γρήγορα πόδια» — γιατί, όπως λέει, η κρουαζιέρα δεν συγχωρεί τον εφησυχασμό.
Κλείνοντας
«Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Το θέμα είναι να υπάρχει συνεννόηση, στρατηγική, σχέδιο — ένας-δύο άνθρωποι να οδηγούν το άρμα και να διεκδικούν. Δεν είναι εποχές για εφησυχασμό· είναι εποχές που πρέπει να ανησυχούμε, με την καλή έννοια. Γιατί στο τέλος θα το πληρώσουν τα παιδιά μας.»
— Ηλίας Στεφανάτος, καπετάνιος
Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.
«Δεν είναι θέμα αντιπολίτευσης, είναι θέμα μέλλοντος»
Ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος για την αποχώρηση της Royal Caribbean από την Κεφαλονιά, τη διαχείριση του προορισμού και τις υποδομές που λείπουν
Η Royal Caribbean δημοσίευσε το πρόγραμμα 2028–2029: η Κεφαλονιά μένει έξω, το Κατάκολο παίρνει 33 προσεγγίσεις. Ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος, που ασχολείται 26 χρόνια με την κρουαζιέρα, απαντά σε 19 ερωτήσεις — για το τι σημαίνει η αλλαγή, ποιος έχει την ευθύνη και τι θα έπρεπε να γίνει χθες.
Η είδηση: η Royal Caribbean αλλάζει ρότα
ΕΡΩΤΗΣΗ: Καπετάνιε, η Royal Caribbean δημοσίευσε το πρόγραμμά της για το 2028–2029 και η Κεφαλονιά δεν είναι μέσα. Τι βλέπετε σε αυτή την αλλαγή;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Η Royal Caribbean δημοσίευσε πριν από λίγες ημέρες το πρόγραμμά της για το 2028–2029. Η Κεφαλονιά δεν είναι μέσα. Να σας το θέσω αλλιώς: ερχόταν στην Κεφαλονιά με το Explorer of the Seas, ένα μεγάλο καράβι που έφερνε γύρω στους 4.500 επιβάτες. Μας έχει βγάλει από τα δρομολόγια για το 2028, και του χρόνου μας έχει μία φορά μόνο, με ένα καράβι.
Την ίδια στιγμή, προτιμάει να πάει στο Κατάκολο, που είναι δίπλα μας: 33 φορές μέσα στο 2028, με τρία πλοία. Και το πλοίο που ερχόταν σε εμάς, το Explorer of the Seas, πηγαίνει εκεί. Να θυμίσω ότι η Royal Caribbean δεν είναι μια τυχαία εταιρεία — είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στον κόσμο, ο δεύτερος μεγαλύτερος όμιλος.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποιος είναι ο λόγος, καπετάνιε μου;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Οι λόγοι μπορεί να είναι πολλοί. Οι εταιρείες αλλάζουν τα προγράμματά τους, κάνουν αλλαγές. Το θέμα είναι ότι, όπως είπατε κι εσείς, κάποιος πρέπει να αναζητήσει τον λόγο. Και αυτή την ερώτηση να την κάνετε σε αυτούς που υποτίθεται ότι ασχολούνται με την κρουαζιέρα — όχι σε μένα.
«Υπάρχει η Αντιδημαρχία Τουρισμού, υπάρχει η Τουριστική Επιτροπή»
ΕΡΩΤΗΣΗ: Μου λέτε να ρωτήσω αυτούς που ασχολούνται με την κρουαζιέρα. Και ποιοι είναι αυτοί;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Υπάρχει η Αντιδήμαρχος Τουρισμού. Υπάρχει η Τουριστική Επιτροπή που ασχολείται με αυτά. Το ερώτημα είναι: τους έχει δει κανείς να ενδιαφερθούν όπως ενδιαφέρεστε εσείς;
Και να σας πω και κάτι άλλο. Χθες που είχατε τον κύριο Σαμώνη στη συνέντευξη του είπατε κάτι που δεν είναι αρμοδιότητά του. Και υπάρχει ένα πρόβλημα που επαναλαμβάνεται: στον Παστούνι υπάρχουν τρύπες επάνω στο τσιμέντο, όπου σκοτώνονται τουρίστες που βγαίνουν από το κρουαζιερόπλοιο. Είναι σπουδαίο πράγμα να βάλουν λίγο τσιμέντο για να μη σκοτώνεται κόσμος. Και η απάντηση ήταν «μία τρύπα είναι».
ΕΡΩΤΗΣΗ: Και στη διαχείριση της καθημερινότητας τι συμβαίνει;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Ο κάδος των σκουπιδιών ήταν εκεί, στον Παστούνι, γεμάτος — και το πλοίο ήταν δεμένο. Τα φώτα δεν ανάβαν· μέχρι προχθές που γράψατε ένα δημοσίευμα, μετά ήρθε ο ηλεκτρολόγος και τα έφτιαξε. Αυτά δεν είναι παρατηρήσεις όμορφες για την εικόνα μας, για τον Παστούνι. Και μια δέστρα ήταν γεμάτη νερά και είχε βουλιάξει, και το λέμε τρία χρόνια να την επισκευάσουν.
Τι χρειάζεται η κρουαζιέρα — και τι κάνει η Κεφαλονιά σήμερα
ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν προορισμό που κρατάει τα πλοία του και σε έναν που τα χάνει;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Η κρουαζιέρα, το έχω πει επανειλημμένως, θέλει διαρκή επαγρύπνηση. Δεν θέλει εφησυχασμό. Θέλει διαρκή επικοινωνία με τις εταιρείες, θέλει να είσαι μάτι-πόδι, και θέλει να αγαπάς αυτό που κάνεις. Είναι μια βιομηχανία όπου οι προσωπικές σχέσεις και το παρελθόν με τις εταιρείες παίζουν πάρα πολύ μεγάλο ρόλο.
Όταν δείχνεις στις εταιρείες κρουαζιέρας ότι δεν ενδιαφέρεσαι, ότι δεν ασχολείσαι, ότι αφήνεις τον προορισμό σου να δουλεύει στον αυτόματο πιλότο — και ας μη γελιόμαστε, αυτό συμβαίνει στην Κεφαλονιά· η Κεφαλονιά δουλεύει στον αυτόματο πιλότο — τότε όταν δεν είσαι στα κέντρα αποφάσεων, όταν δεν μιλάς με αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις, όταν δεν είσαι εκεί στον σχεδιασμό και σχεδιάζουν άλλοι για σένα χωρίς εσένα, αυτά συμβαίνουν.
Σιγά-σιγά μπορεί να σε καταλείψουν. Το ότι έρχονται καράβια σήμερα, το ότι φέτος είχαμε 130 και του χρόνου θα είναι γύρω στα ίδια, δεν λέει κάτι. Γιατί όπως βλέπετε, όταν μεγάλοι όμιλοι αποφασίζουν να αποφορτίσουν από την Κεφαλονιά, το κάνουν για κάποιο λόγο.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Έχει αναρωτηθεί κανείς γιατί φεύγουν οι εταιρείες; Έχει πάει κάποιος να μιλήσει μαζί τους;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Αυτό είναι το ζητούμενο. Δεν είπαμε ότι οι εταιρείες δεν αλλάζουν προγράμματα — βεβαίως αλλάζουν, γιατί η κρουαζιέρα είναι δυναμική βιομηχανία. Το καράβι το παίρνει από εδώ και το πάει όπου θέλει. Οι λόγοι είναι πολλοί: οικονομικοί, γεωπολιτικοί, και πολλές φορές θέματα που αφορούν τη διαχείριση του προορισμού μας. Αλλά οι λόγοι πρέπει να αναζητηθούν.
Οι εταιρείες κρουαζιέρας θέλουν διαρκή συνεργασία με τους προορισμούς, συνέχεια, διάλογο, διαχείριση. Θέλουν ένα κοινό σημείο επαφής, μία ομάδα ανθρώπων. Και κυρίως θέλουν να είσαι συνεργάτης τους — όχι υπάλληλός τους, όχι υπηρέτης τους. Αν δεν είσαι συνεργάτης, σιγά-σιγά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σε βγάλουν από τα προγράμματά τους.
Στην κρουαζιέρα οι εταιρείες μιλάνε μεταξύ τους. Αυτή η αγορά είναι πολύ ευαίσθητη, πολύ ειδική και απαιτεί γνώση. Δεν μπορεί κάποιος να την αγγίξει στα τυφλά.
Ποιος έχει την ευθύνη για τη διαχείριση του προορισμού
ΕΡΩΤΗΣΗ: Λέτε ότι κάποιος πρέπει να μιλάει με τις εταιρείες. Ποιος όμως;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Να ξεχωρίσουμε τους ρόλους. Ο πράκτορας αντιπροσωπεύει την εταιρεία — εξυπηρετεί την εταιρεία που τον πληρώνει, και πολύ καλά κάνει. Ο φορέας διαχείρισης είναι άλλο πράγμα. Αυτός πρέπει να ασχοληθεί με τον προορισμό: με το τι θα δει ο επιβάτης όταν κατέβει, με το πώς μοιράζονται οι αφίξεις, με το αν οι υποδομές αντέχουν.
Οι τοπικοί πράκτορες έχουν κάνει σπουδαία δουλειά και τους χρωστάμε ευγνωμοσύνη. Αν δεν ήταν αυτοί, δεν θα μιλούσαμε σήμερα για κρουαζιέρα στην Κεφαλονιά. Αλλά το κομμάτι του προορισμού θέλει τον φορέα — και θέλει σχέδιο.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Δηλαδή τι προτείνετε συγκεκριμένα;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Χρειάζεται καταρχήν να αναζητήσεις τους λόγους για τους οποίους έρχονται ή δεν έρχονται. Και το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει μια σωστή διοίκηση είναι να δει την κατάσταση όπως είναι σήμερα, να μιλήσει με τις εταιρείες που έρχονται, να πάει να μιλήσει με τις εταιρείες που δεν έρχονται, και να ρωτήσει «παιδιά, γιατί δεν έρχεστε;» — και να προωθήσει τα συμφέροντα του τόπου.
Πρέπει να υπάρχει ένα κοινό σημείο επαφής με τις εταιρείες κρουαζιέρας. Θέλουν έναν άνθρωπο, δύο, τρία — μία ομάδα ανθρώπων που θα μιλάει μαζί τους χειμώνα-καλοκαίρι. Αυτό είναι ανάγκη και το απαιτούν.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Και ποιοι θα είναι αυτοί οι άνθρωποι; Πρέπει να είναι καπετάνιοι;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Σε όλο τον κόσμο, τις επαφές με τις εταιρείες κρουαζιέρας δεν τις κάνουν καπετάνιοι. Δεν είναι ανάγκη να είσαι καπετάνιος για να μιλήσεις με μία εταιρεία. Πρέπει όμως να έχεις και έναν καπετάνιο δίπλα σου, γιατί θα σου βάλει τεχνικά ερωτήματα και πρέπει να μπορείς να απαντήσεις. Άμα δεν ξέρεις, παίρνεις δύο ανθρώπους και τους έχεις για συμβούλους, τους έχεις δίπλα σου.
Το θέμα είναι να κινηθεί μια επαφή, να υπάρχει ένα όραμα, μία στρατηγική — κάτι, ώστε να ξέρουμε πού βαδίζουμε. Ποιος είναι ο μπούσουλας; Πού πάμε; Ποια είναι η πορεία μας; Τι κάνουμε — ό,τι τύχει; Αυτό είμαστε αυτή τη στιγμή: στο ό,τι τύχει.
Και σε αυτό δεν αρκεί να μιλάμε στον κόσμο. Οι υποδομές μας είναι αρκετές; Μήπως χρειάζονται αναβάθμιση; Ποιες ανάγκες έχει η σύγχρονη κρουαζιέρα; Το 2030 το ρεύμα από την ξηρά είναι υποχρεωτικό — ποιος ασχολείται με αυτά; Η επέκταση του Παστούνι πότε θα γίνει; Με δέκα προέδρους που έχουν αλλάξει και αλλάζουν συνέχεια, και με έναν υπάλληλο στο Ταμείο, δεν βγαίνουν πέρα αυτά τα θέματα.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Υπάρχει κάτι που θα έπρεπε να ανησυχεί περισσότερο από όλα;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Ναι. Ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε τα νέα. Όταν τα μαθαίνουμε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αυτό δεν λέει καλά πράγματα για εμάς. Αυτά τα πράγματα πρέπει να τα ξέρουμε και να είμαστε μέσα στο τραπέζι όπου γίνονται οι σχεδιασμοί. Τα δημοσιεύματα που είδαμε τώρα για τη Royal Caribbean είναι δημοσιευμένα σε όλο τον κόσμο. Όποιος παρακολουθεί την κρουαζιέρα τα ξέρει. Πώς γίνεται να τα μαθαίνουμε τελευταίοι;
Ο ανταγωνισμός γύρω μας
ΕΡΩΤΗΣΗ: Λέτε ότι η Κεφαλονιά χάνει έδαφος. Από ποιους;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Η αγορά αλλάζει γύρω μας, οι προορισμοί γίνονται ανταγωνιστικοί. Δεν είναι μακριά η Πάτρα, δεν είναι μακριά το Κατάκολο, δεν είναι μακριά η Ζάκυνθος. Μπαίνουν σιγά-σιγά. Το Κατάκολο είναι καθιερωμένος προορισμός — και θα μου πείτε ότι πάνε στην Ολυμπία. Ωραία. Δεν αντιλέγω· η Ολυμπία είναι διάσημη. Αλλά δεν πάνε στο Κατάκολο για το Κατάκολο — πάνε για την Ολυμπία. Με αυτή τη λογική όμως δεν θα έπρεπε να έρθει κανένα πλοίο στην Κεφαλονιά.
Η Κεφαλονιά έχει αυτά που έχει. Είναι ένας προορισμός καθιερωμένος στον χάρτη της κρουαζιέρας, με σταθερότητα. Αυτό που βλέπουμε όμως είναι κινήσεις και αλλαγές που πρέπει να μας ανησυχούν.
Αντιπολίτευση ή προειδοποίηση;
ΕΡΩΤΗΣΗ: Όσα λέτε, κάποιοι τα ακούν ως αντιπολίτευση. Τι απαντάτε;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Τα ακούω, τα ξέρω. Και θα το πω ξεκάθαρα: ας μην είναι θέμα αντιπολίτευσης. Αυτά που γίνονται τώρα, γίνονται για τα επόμενα δύο χρόνια — μιλάμε για το 2028. Αν ήθελα να κάνω αντιπολίτευση, μπορούσα άνετα να κάνω κριτική και να τελειώσω εκεί.
Το θέμα είναι ότι οι καμπάνες χτυπάνε. Τώρα, αν κάποιοι θέλουν να ακούσουν, και κάποιοι να ευαισθητοποιηθούν λίγο και να τρέξουν, ας το κάνουν. Και ας μην είναι το θέμα ποιος θα πάει — ο τάδε ή ο δείνα. Το θέμα είναι να πάνε άνθρωποι που ξέρουν τι να πουν, και να αξιοποιηθούν οι καπετάνιοι του νησιού. Η Κεφαλονιά είναι το νησί των ναυτικών. Πόσους καπετάνιους έχει; Τους έχει αξιοποιήσει κανείς; Μόνο αν είναι κανένας δικός μας.
Δεν είναι όλοι μόνιμοι. Ο καθένας που κάθεται σε μία καρέκλα είναι και αφήμερος, και κάποια στιγμή θα αλλάξει. Ας το καταλάβουμε, γιατί αλλιώς το πρόβλημα θα το έχει και ο τόπος του.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Έχετε κάτι να πείτε σε όσους λένε ότι υπερβάλλετε;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Δεν το λέω για να τρομάξω κανέναν, ούτε για να κάνω αντιπολίτευση. Αν αυτά που λέω είναι λάθος, μακάρι να βγω ψεύτης. Εύχομαι να βγω ψεύτης. Αλλά το λέω γιατί βλέπω καμπάνες να χτυπάνε — και όταν χτυπάνε οι καμπάνες, είναι γιατί κάτι πάει να συμβεί.
Το σιγά και το στοχαστικά, με ψυχραιμία. Ας κάνουμε μία κρατή, ας καθίσουμε κάτω και ας μιλήσουμε σοβαρά από πού εξαρτάται τι. Και ας τρέξουμε λίγο. Να μη σε προλαβαίνουν οι εξελίξεις, να τις προλαβαίνεις — να δημιουργείς εσύ τις εξελίξεις. Αυτό είναι η κρουαζιέρα.
Δεν είναι μόνο η κρουαζιέρα
ΕΡΩΤΗΣΗ: Αυτά τα ζητήματα είναι μόνο τουριστικά;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Όχι, και αυτό θέλω να το περάσω. Όλα αυτά συνδέονται με την υποδομή του τόπου, που είναι πραγματικά ελλιπής — και η κρουαζιέρα είναι ένα κομμάτι τους.
Το δημογραφικό είναι το μεγάλο. Ο πρύτανης του Ιονίου Πανεπιστημίου μου είπε το εξής: με την υπογεννητικότητα που υπάρχει αυτή τη στιγμή, το 2030 θα είναι 40% λιγότεροι φοιτητές. Που σημαίνει ότι θα τεθεί θέμα βιωσιμότητας του πανεπιστημίου, που σημαίνει ότι 400 άτομα θα φύγουν από την Κεφαλονιά.
Η Κεφαλονιά έχει ανάγκη από νέους ανθρώπους. Για να πας να στήσεις, θέλει δουλειά, θέλει σχολεία, θέλει σύγχρονα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Εδώ ακόμη συζητάμε αν υπάρχει ένα σχολείο πάνω στο βουνό που δεν μπορεί να σταθεί. Αυτά πρέπει να τα βλέπουμε σφαιρικά, γιατί η δική μας ευθύνη είναι στα επόμενα δύο χρόνια — αλλά το πλάνο πρέπει να πάει παραπέρα.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Και στο κομμάτι της υγείας και των υποδομών;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Έχουμε ένα νοσοκομείο που φεύγουν οι νοσηλευτές, οι επικουρικοί έχουν μειωθεί και δεν ανανεώνονται, και οι ανάγκες παραμένουν. Τα κρουαζιερόπλοια, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, έχουν ζητήσει βοήθεια από το τοπικό σύστημα υγείας και η απάντηση είναι «δεν μπορούμε».
Στις παραλίες, δύο χρόνια τώρα ζητάμε δύο πράγματα. Το θαλάσσιο πάρκο: παραλίες που είναι κατοικημένες και είναι από τις πιο ωραίες του νησιού τίθενται εκτός χρήσης. Και το χωροταξικό, που σε ορισμένες περιοχές δεν επιτρέπει την ανάπτυξη μεγάλων ξενοδοχειακών επενδύσεων. Δεν υπάρχει βιωσιμότητα σε αυτό. Θέλω να μου εξηγήσουν αυτοί που τα σχεδιάζουν με ποια λογική το κάνουν.
Είδαμε και το κομμάτι της ανάπτυξης των αγροτικών μας προϊόντων. Με το όνομα της Κεφαλονιάς, δεν θα έχουμε ούτε κρουαζιερόπλοια ούτε ξενοδοχεία — και ξέρουμε τι θα γίνει, γιατί το έχουμε ξαναδεί. 365 χωριά ζωντανά κατέληξαν κλειστά σπίτια και άδεια, γιατί ο κόσμος έφυγε, πήγε στο εξωτερικό, μετανάστευσε.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Μιλήσατε για έντυπα και εκθέσεις. Τι συμβαίνει εκεί;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Μέχρι πρότινος μοιράζανε έντυπα που έλεγαν «Νομαρχία Κεφαλονιάς», «Νομαρχία Κεφαλονιάς» — όχι «Υπερφέρεια». Δεν μας έφτανε όλη αυτή η ιστορία, έχουμε τώρα και την καινούρια με το έντυπο «Οδυσσέας» και τη World Travel Market στο Βερολίνο, που θα γίνει ο χαμός. Εμείς κλείνουμε για την Κεφαλονιά και τα Ιόνια νησιά, με το «Κεφαλονιά», με το «Ιόνια». Ιόνια, όχι Οδυσσέας.
Το «Οδυσσέας» πηγαίνει το μυαλό του τουρίστα μόνο στη Θάκη. Δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε. Υπήρξε αντίρρηση — από όλα τα καθήκοντα μέλη μας, από τον κ. Γαλιατσάτο, από την αντιπολίτευση, από τους πάντες — και δεν καταλάβανε τίποτα, προχωρήσανε στο έντυπο.
Και για να ξέρουμε δηλαδή: η Κέρκυρα 70% προγράμματα ΕΣΠΑ και 30% τα ψίχουλα στα υπόλοιπα νησιά. Έτσι θα πάμε; Αν πάμε έτσι, ούτε κρουαζιέρα θα έχουμε, ούτε ξενοδοχεία θα έχουμε.
Τι έγινε με τη μελέτη και τη διαχείριση των αφίξεων
ΕΡΩΤΗΣΗ: Μιλήσατε για μια μελέτη του Ιονίου Πανεπιστημίου. Τι έλεγε και τι έγινε;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο έχει κάνει μία έρευνα με ερωτηματολόγια, την οποία και κατέθεσε. Πού είναι αυτά τα αποτελέσματα; Γιατί ρωτάω: γιατί ξέρω τι λέει η έκθεση. Ότι οι επιβάτες δεν κάθονται τρεις ώρες μπροστά στον ήλιο για να πάνε στη Μελισσάνη, και ότι δεν πρέπει να έρχονται όλα τα πλοία μαζί.
Και ποια ήταν η απάντηση; «Μην στέλνουν τα κρουαζιερόπλοια όλους μαζί» — αυτή ήταν η απάντηση του Δημάρχου. Κατάλαβες, καπετάνιε μου. Κι όμως, βλέποντας τα μελλοντικά προγράμματα, πάλι βλέπω ημέρες που έχουμε δύο κρουαζιερόπλοια, πάλι βλέπω ημέρες που έχουμε τρία, και βλέπω και μια μέρα που έχουμε πέντε.
Δηλαδή, ποιος ασχολείται με αυτό; Γιατί μετά βλαστημάει την ώρα και τη στιγμή που γίνεται κυκλοφοριακό χάος, που δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν. Αν πήγαινε κάποιος και ασχολιόταν με το θέμα σωστά, όλα αυτά θα τα ξέραμε. Το γενικό συμπέρασμα που βγαίνει — και το ζητούν όλες οι εταιρείες κρουαζιέρας τώρα — είναι συνεργασία με τους προορισμούς και διαχείριση. Το ότι έρχεται το καράβι δεν λέει τίποτα.
Υποδομές: δέστρες, ρεύμα, Παστούνι
ΕΡΩΤΗΣΗ: Λέτε ότι οι εταιρείες φεύγουν και για τεχνικούς λόγους. Ποιοι;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Πρώτα απ’ όλα, η πρόσδεση. Τα μεγαλύτερα πλοία δεν δένουν με τον ίδιο τρόπο, και οι καπετάνιοι ζητούν επιπλέον δέστρες και πρόσδεση στην πλώρη — πλώρη-πρύμα — αντί στα πλάγια, για λόγους ασφάλειας. Αυτό το λένε δέκα χρόνια. Μια μελέτη είχε κοστολογήσει τις παρεμβάσεις που χρειάζονται.
Δεύτερον, το ρεύμα. Από το 2030 η σύνδεση των πλοίων με ρεύμα από την ξηρά γίνεται υποχρεωτική. Αυτό απαιτεί έργα και προγραμματισμό — τώρα, όχι το 2029.
Και το Παστούνι: επέκταση, υποδομή υποδοχής, φωτισμός, καθαριότητα. Το μικρό λιμάνι δεν έχει δυνατότητες επέκτασης δικτύου, και το αντιμετωπίζουν λες και δεν θα ξαναπεράσει πλοίο από εκεί. Δεν μπορείς να δώσεις νερό, δεν μπορείς να δώσεις ρεύμα — και αυτά υπομένουν. Όλα αυτά, όμως, μαζί με τη στάση μας, δίνουν στην εταιρεία έναν λόγο να κοιτάξει αλλού.
Κλείνοντας
ΕΡΩΤΗΣΗ: Καπετάνιε, ποιο είναι το συμπέρασμα;
ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦΑΝΑΤΟΣ:
Ό,τι γίνεται στο νησί πρέπει πρώτα να εξυπηρετεί εμάς. Και όταν εξυπηρετεί εμάς, θα εξυπηρετεί και τους επισκέπτες. Ο τουρισμός πρέπει να βελτιώνει τη ζωή μας, όχι να την υποβαθμίζει.
Δεν λέω ότι πρέπει να τα αφήσουμε όλα. Λέω ότι δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Δεν υπάρχει εύκολη λύση. Και ούτε πρέπει να πιστεύουμε ότι επειδή ένα όνομα κάθεται σε μία καρέκλα, αυτό είναι δεδομένο για πάντα. Το θέμα είναι να υπάρχει συνεννόηση, να υπάρχει στρατηγική, να υπάρχει σχέδιο, και ένας-δύο άνθρωποι να οδηγούν το άρμα και να διεκδικούν.
Δεν είναι εποχές για εφησυχασμό, είναι εποχές που πρέπει να ανησυχούμε, με την καλή έννοια. Γιατί στο τέλος θα το πληρώσουν τα παιδιά μας.
«Μάτια ανοιχτά, αυτιά ανοιχτά και γρήγορα πόδια. Βλέπεις, ακούς, τρέχεις.»
Ηλίας Στεφανάτος, καπετάνιος
