«Λιμάνια, τουρισμός και ανάπτυξη στην Κεφαλονιά: από τις χαμένες ευκαιρίες στην ανάγκη σοβαρής διαχείρισης»

Στην εκπομπή «Το βήμα του πολίτη» με τον Σάκη Βούτο, ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος σχολιάζει:

«Ηλίας Στεφανάτος: Αν δεν αλλάξουμε λογική σε λιμάνια και τουρισμό, η Κεφαλονιά θα μείνει θεατής»

1. Νέο σώμα “ασφάλειας λιμένων”

   • Δημιουργείται νέο σώμα για την ασφάλεια λιμανιών και πλοίων.

   • Όμως τα 25 άτομα που θα το στελεχώσουν είναι κυρίως λογιστές, μηχανικοί, πληροφορικάριοι, χωρίς ουσιαστική ναυτική εμπειρία.

   • Δεν προβλέπεται συμμετοχή ανθρώπων από το ναυτικό επάγγελμα (πλοίαρχοι, μηχανικοί κ.λπ.), μόνο 2–3 λιμενικοί.

   • Κριτική: άλλη μια δομή “για τα δικά μας παιδιά”, χωρίς ουσιαστική σχέση με τη θάλασσα και την πραγματική ασφάλεια.

2. Λιμενικό Ταμείο Κεφαλονιάς–Ιθάκης & υποδομές

   • Τεράστια ευθύνη: Αργοστόλι, Πόρος, Σάμη, Ληξούρι, Φισκάρδο, Πεσσάδα, τουριστικά αγκυροβόλια, αλιευτικά καταφύγια, λιμάνια Ιθάκης κ.ά.

   • Παρά τα έσοδα, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις:

     • Λιμάνι Ληξουρίου χωρίς εκβάθυνση.

     • Έλλειψη δεστρών, πρόβλημα ασφάλειας πρόσδεσης μεγάλων πλοίων.

     • Χρόνιες εκκρεμότητες έργων και μελετών που “μένουν στα συρτάρια”.

3. Μαρίνα Αργοστολίου

   • Εδώ και δεκαετίες: μελέτες, φωτογραφίες, υποσχέσεις υπουργών, αλλά καμία ουσιαστική εξέλιξη.

   • Το έργο κόστισε στον ελληνικό λαό, αλλά δεν λειτουργεί όπως πρέπει:

     • Λέγεται ότι πέρασε σε ιδιώτη μέσω ΤΑΙΠΕΔ, αλλά είναι ακόμα στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

     • Σύμφωνα με μαρτυρία πιλότου ελικοπτέρου, μεγάλος επενδυτής “την είδε από πάνω και είπε φύγε”.

     • Τεχνικά προβλήματα: γεμάτη φουσκοθαλασσιά, δεν παρέχει ασφάλεια σε σκάφη.

4. DMO (Οργανισμός Διαχείρισης Προορισμού)

   • Ο Στεφανάτος επιμένει ότι η ίδρυση DMO είναι μονόδρομος:

     • Όχι απλή “προβολή” με εκθέσεις και φωτογραφίες, αλλά συνεχής διαχείριση του προορισμού.

     • Παρακολούθηση κρατήσεων, ροών, προβλημάτων, υποδομών όλο τον χρόνο.

   • Υπάρχει προσπάθεια σύστασης DMO με Αργοστόλι – Σάμη – Ιθάκη.

   • Ο Δήμος Ληξουρίου αρνήθηκε να συμμετάσχει, κάτι που σχολιάζεται αρνητικά (έλλειψη ενιαίας στρατηγικής για όλη την Κεφαλονιά).

5. Τουρισμός – λάθος δείκτες & μονοκαλλιέργεια Βρετανίας

   • Στην Ελλάδα (και στην Κεφαλονιά) μετράμε μόνο αφίξεις και διανυκτερεύσεις και πανηγυρίζουμε.

   • Δεν μετράμε:

     • Πόσα χρήματα μένουν πραγματικά στην τοπική οικονομία.

     • Πώς νιώθουν οι κάτοικοι (κυκλοφοριακό, θόρυβος, επιβάρυνση).

     • Την ποιότητα του τουρισμού σε σχέση με τις υποδομές.

   • Μείωση ~10.000 Βρετανών τουριστών:

     • Δεν οφείλεται μόνο σε κομμένους αεροπορικούς συνδέσμους.

     • Παίζουν ρόλο ακρίβεια, φορολογία στη Βρετανία, αυξημένα τέλη πτήσεων αλλά και δικά μας λάθη.

   • Κίνδυνος της μονοκαλλιέργειας: αν βασίζεσαι κυρίως στη βρετανική αγορά, κάθε μεταβολή εκεί σε χτυπάει καμπανάκι.

6. Ακρίβεια & έλλειψη ανταγωνιστικότητας

   • Η ενέργεια, οι φόροι και ο ΦΠΑ έχουν απογειώσει τις τιμές.

   • Ο τουρίστας δεν φταίει για τις κακές πολιτικές – αν εδώ πληρώνει 14€ μια “χωριάτικη” με εισαγόμενα προϊόντα, θα πάει Τουρκία ή Αλβανία, όπου:

     • ΦΠΑ χαμηλότερος.

     • Τρόφιμα πιο φθηνά και συχνά πιο “αυθεντικά”.

   • Εισάγουμε μέχρι και ντομάτες, λεμόνια και πατάτες, ενώ πουλάμε “Greek salad” και “ντόπια προϊόντα”.

7. Αγροτικός τομέας & πρωτογενής παραγωγή

   • Μεγάλη κριτική στην αντιμετώπιση των αγροτών:

     • Δύο χρόνια απλήρωτοι σε κάποιες περιπτώσεις.

     • Πολύ χαμηλή συμβολή της Ελλάδας στην αγροτική παραγωγή της ΕΕ, ενώ θα έπρεπε να είναι πρωταγωνίστρια.

   • Αντί για στήριξη του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα, συνεχής εξάρτηση από εισαγωγές.

8. Κρουαζιέρα – ευκαιρία αλλά και ανταγωνισμός

   • Η κρουαζιέρα είναι συχνά πιο συμφέρουσα και για τον ταξιδιώτη και για τις εταιρείες:

     • Ελεγχόμενα έξοδα, υψηλό επίπεδο υπηρεσιών, ισχυρός ανταγωνισμός.

   • Τα λιμάνια ανταγωνίζονται μεταξύ τους διεθνώς.

   • Μεγάλες εταιρείες (τύπου Royal Caribbean, MSC κ.λπ.) αγοράζουν ή διαχειρίζονται λιμάνια (π.χ. Κατάκολο, παλιό λιμάνι Πάτρας):

     • Αν φτιάξουν τις δικές τους υποδομές εκεί, είναι λογικό να κόψουν προορισμούς όπως η Κεφαλονιά, αν δεν προσφέρει ανάλογες παροχές.

9. Υποχρέωση για ρεύμα στα κρουαζιερόπλοια (shore power)

   • Από το 2030 τα λιμάνια θα πρέπει να παρέχουν ρεύμα στα πλοία, για να μην δουλεύουν οι μηχανές στο λιμάνι.

   • Αν δεν το κάνουμε:

     • Τα πλοία θα πληρώνουν επιπλέον φόρους λόγω ρύπων.

     • Θα προτιμούν λιμάνια που έχουν ήδη τέτοιες υποδομές (όπως Μάλτα).

   • Παράδειγμα: στη Μάλτα, οι υποδομές υπάρχουν ήδη και η σύνδεση κοστίζει 10–12.000 € ανά προσέγγιση, έσοδο για το λιμάνι.

   • Στην Κεφαλονιά, τα αντίστοιχα έργα ούτε έχουν γίνει, ούτε φαίνονται άμεσα.

10. Χρόνιες παθογένειες τοπικής αυτοδιοίκησης

• Απουσία συνέχειας: κάθε νέα διοίκηση ακυρώνει ή θάβει έργα της προηγούμενης.

• Έργα όπως ο δρόμος αεροδρομίου–Κρανιά, μελετημένα και αποζημιωμένα, δεν έγιναν ποτέ γιατί “χάθηκαν τα σχέδια”.

• Ακόμη και βασικά:

  • Φωτισμός σε δρόμους με θανατηφόρα ατυχήματα.

  • Ταμπέλες προς τουριστικούς οικισμούς (Φισκάρδο, Άσο κ.λπ.).

  • Στήριξη πρανών και αντιπλημμυρικά.

Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη.

audioart

Απόσπασμα από την εκπομπή «Το βήμα του πολίτη» με τον Σάκη Βούτο, Ionian Galaxy 90.8 – 2/12/2025

Ο καπετάνιος Ηλίας Στεφανάτος μιλάει για το νέο σώμα ασφάλειας λιμένων, τις χρόνιες παθογένειες στη διαχείριση των λιμανιών Κεφαλονιάς–Ιθάκης, τη μαρίνα Αργοστολίου, τον τουρισμό, τον DMO και τον σκληρό ανταγωνισμό στην κρουαζιέρα.

Ερ.: Κύριε Στεφανάτο, να ξεκινήσουμε από το νέο σώμα ασφάλειας λιμένων που ανακοίνωσε ο υπουργός. Τι ακριβώς προβλέπει;

Απ.: Πρόκειται για ένα καινούργιο σώμα, που –θεωρητικά– δημιουργείται για την ασφάλεια των λιμανιών και των πλοίων σε όλη την Ελλάδα. Θα διενεργεί ελέγχους, θα βεβαιώνει παραβάσεις, θα έχει την ευθύνη της επιτήρησης της ασφάλειας στα λιμάνια πανελλαδικά. Στα χαρτιά ακούγεται καλό. Στην πράξη, όμως, όπως είναι δομημένο, είναι προβληματικό.

Ερ.: Γιατί λέτε ότι είναι προβληματικό;

Απ.: Γιατί αν διαβάσει κανείς το σχέδιο νόμου, θα δει ότι οι 25 θέσεις στελεχών είναι κυρίως για λογιστές, πολιτικούς μηχανικούς, πληροφορικάριους και άλλες ειδικότητες άσχετες με το ναυτικό επάγγελμα. Δεν έχει προβλεφθεί συμμετοχή ανθρώπων της θάλασσας – πλοιάρχων, μηχανικών, ειδικών στην ασφάλεια πλοίων και λιμανιών. Μόνο 2–3 στελέχη του Λιμενικού. Έτσι, ένα σώμα που υποτίθεται ότι θα προάγει την ασφάλεια, στελεχώνεται από ανθρώπους που δεν έχουν βιωματική γνώση του αντικειμένου.

Ερ.: Το θεωρείτε δηλαδή άλλη μια δομή “για τα δικά μας παιδιά”;

Απ.: Δυστυχώς, έτσι ακούγεται. Είναι μισθοδοτούμενες θέσεις, δημόσιοι υπάλληλοι, χωρίς ξεκάθαρο επιχειρησιακό ρόλο στο πεδίο της ναυτιλίας. Και αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό “κουσούρι” προς τα έξω, είναι και πρακτικό πρόβλημα: πώς θα ελέγξει την ασφάλεια των λιμανιών ένας άνθρωπος που δεν ξέρει να ξεχωρίσει μια δέστρα από μια σπριν;

Ερ.: Πάμε στα δικά μας. Το Λιμενικό Ταμείο Κεφαλονιάς–Ιθάκης έχει στην ευθύνη του όλα σχεδόν τα λιμάνια του νησιού. Πώς είναι η εικόνα;

Απ.: Το Λιμενικό Ταμείο έχει τεράστια ευθύνη: Αργοστόλι, Πεσσάδα, Ληξούρι, Πόρος, Σάμη, Φισκάρδο, τουριστικά αγκυροβόλια, αλιευτικά καταφύγια, αλλά και τα λιμάνια της Ιθάκης – Βαθύ, Κιόνι, Φρίκες κ.λπ. Έχει και έσοδα. Άρα θα έπρεπε να έχει και έργο.
Στην πράξη βλέπουμε λιμάνια χωρίς εκβάθυνση, όπως το Ληξούρι, προβλήματα πρόσδεσης μεγάλων πλοίων, ελλείψεις σε δέστρες και βασικές υποδομές. Και πολλές μελέτες που μένουν στα συρτάρια.

Ερ.: Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρετε συχνά είναι η μαρίνα του Αργοστολίου. Τι έχει συμβεί εκεί;

Απ.: Η μαρίνα του Αργοστολίου είναι μνημείο κακοδιαχείρισης. Εδώ και δεκαετίες ακούμε υποσχέσεις, βλέπουμε φωτογραφίες με υπουργούς, μας λένε “του χρόνου ξεκινάει”, ο κόσμος έχει πληρώσει μέσω του δημοσίου και παρ’ όλα αυτά η μαρίνα δεν λειτουργεί ουσιαστικά.
Φτάσαμε στο σημείο να έρθει επενδυτής που διαχειρίζεται πολλές μαρίνες στην Ελλάδα, να την δει από αέρος με ελικόπτερο και να πει απλώς “φύγε”. Αυτό κάτι λέει για το πώς έχει φτιαχτεί και πόσο ελκυστική είναι για σοβαρές επενδύσεις.

Ερ.: Τυπικά δεν έχει παραχωρηθεί σε ιδιώτη μέσω ΤΑΙΠΕΔ;

Απ.: Τυπικά, ναι, έχει περάσει από διαγωνισμό, υπάρχει ανάδοχος εταιρεία, αλλά ακόμη βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τον έλεγχο της σύμβασης. Δηλαδή, είμαστε ακόμη στο “περίμενε”. Και όλα αυτά την ώρα που η υποδομή, έτσι όπως είναι φτιαγμένη, δεν προσφέρει την ασφάλεια που πρέπει στα σκάφη όταν έχει φουσκοθαλασσιά.

Ερ.: Τονίζετε συχνά ότι λείπει ένα κεντρικό μοντέλο διαχείρισης. Πώς συνδέεται αυτό με τον DMO;

Απ.: Αυτό που κάνουμε σήμερα στην Κεφαλονιά δεν είναι διαχείριση προορισμού, είναι απλή προβολή: συναντιόμαστε, αποφασίζουμε σε ποια έκθεση θα πάμε, βγάζουμε μερικές φωτογραφίες και γυρνάμε. Ο DMO (Οργανισμός Διαχείρισης Προορισμού) είναι μονόδρομος – ένα μόνιμο, επαγγελματικό εργαλείο που δουλεύει όλο τον χρόνο, με εξειδικευμένους ανθρώπους.
Παρακολουθεί αγορές, κρατήσεις, προβλήματα, υποδομές. Αν είχαμε DMO, η μείωση των Βρετανών θα είχε εντοπιστεί έγκαιρα και θα είχαν γίνει παρεμβάσεις στους tour operators πριν τελειώσει η σεζόν, όχι εκ των υστέρων.

Ερ.: Υπάρχει προσπάθεια δημιουργίας DMO στην Κεφαλονιά;

Απ.: Υπάρχει μια πρωτοβουλία μέσω αναπτυξιακού οργανισμού, με συμμετοχή Αργοστολίου, Σάμης και Ιθάκης. Το Ληξούρι δεν δέχθηκε να συμμετάσχει. Προσωπικά το θεωρώ λάθος. Ο τουρίστας δεν βλέπει δήμους, βλέπει νησί. Αν δεν λειτουργήσουμε ενιαία ως Κεφαλονιά–Ιθάκη, θα συνεχίσουμε να κάνουμε αποσπασματικές κινήσεις που δεν αποδίδουν.

Ερ.: Πώς κρίνετε τον τρόπο που μετράμε σήμερα την επιτυχία μιας τουριστικής σεζόν;

Απ.: Λάθος. Μετράμε μόνο αφίξεις και διανυκτερεύσεις. Δεν μας λένε τίποτα αυτές οι δύο λέξεις.
Πρέπει να δούμε:

• πόσο χρήμα μένει πραγματικά στις τοπικές επιχειρήσεις,

• πώς βιώνουν οι μόνιμοι κάτοικοι τον τουρισμό (κυκλοφοριακό, θόρυβος, πίεση στις υποδομές),

• πόσο μένει ο επισκέπτης – πρέπει να αυξήσουμε τη διάρκεια διαμονής, όχι να φέρνουμε μόνο “τριήμερους”.

Ερ.: Φέτος υπήρξε μείωση περίπου 10.000 Βρετανών. Τι τη θεωρείτε πιο κρίσιμο;

Απ.: Πρώτον, ότι βασιζόμαστε υπερβολικά στη βρετανική αγορά. Όταν μια αγορά σου δίνει το 50–60% των επισκεπτών, κάθε αναταραχή εκεί γίνεται σεισμός εδώ.
Δεύτερον, δεν φταίει μόνο το αν κόπηκε μια πτήση. Υπάρχει γενικότερο κλίμα: αυξημένη φορολογία στη Βρετανία, πρόσθετα τέλη στα αεροπορικά, μείωση διαθέσιμου εισοδήματος. Όταν μια μεσοαστική οικογένεια βλέπει να φορτώνεται 1.500–2.000 λίρες παραπάνω φόρους τον χρόνο, κόβει από διακοπές. Αν σε αυτό προσθέσεις το δικό μας υψηλό κόστος, η Κεφαλονιά χάνει σε ανταγωνιστικότητα.

Ερ.: Αναφέρατε πολλές φορές την ακρίβεια. Ο τουρίστας έχει δίκιο να διαμαρτύρεται;

Απ.: Ο τουρίστας δεν φταίει σε τίποτα. Δεν ευθύνεται αυτός για την ενεργειακή κρίση, την υπερφορολόγηση, τον υψηλό ΦΠΑ. Εκείνος βλέπει το αποτέλεσμα στο ταμείο: πληρώνει 14 ευρώ τη “χωριάτικη” και πολλές φορές τρώει εισαγόμενα προϊόντα. Όταν καταλάβει ότι τρώει τουρκική ντομάτα ή πατάτα Αιγύπτου, ενώ εμείς διαφημίζουμε “τοπικό προϊόν”, θα αναρωτηθεί γιατί να μην πάει στην Τουρκία που θα τα βρει και φθηνότερα.

Ερ.: Πού κολλάει εδώ ο πρωτογενής τομέας;

Απ.: Κολλάει παντού. Αντί να στηρίξουμε τους αγρότες, να παράγουμε δικά μας προϊόντα υψηλής ποιότητας και να τα πουλάμε σε καλές τιμές σε ντόπιους και τουρίστες, τους έχουμε δύο χρόνια απλήρωτους. Η Ελλάδα, που θα έπρεπε να είναι πρωτοπόρος σε αγροτική παραγωγή, εισάγει τα πάντα. Χωρίς ισχυρό πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, ο τουρισμός στέκεται σε πήλινα πόδια.

Ερ.: Να περάσουμε στην κρουαζιέρα. Γιατί λέτε ότι είναι τόσο ισχυρό χαρτί;

Απ.: Η κρουαζιέρα είναι από τους πιο οργανωμένους και ανταγωνιστικούς κλάδους. Για τον ταξιδιώτη είναι ελεγχόμενο κόστος, υψηλό επίπεδο υπηρεσιών. Για τις εταιρείες υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός και συνεχείς επενδύσεις σε μεγαλύτερα και καλύτερα πλοία.
Τα λιμάνια είναι υποχρεωμένα να βελτιώνουν συνεχώς υποδομές αν θέλουν να παραμείνουν στον χάρτη. Αν όχι, πολύ απλά αντικαθίστανται.

Ερ.: Βλέπουμε μεγάλες εταιρείες να ενδιαφέρονται να πάρουν λιμάνια όπως το Κατάκολο ή το παλιό λιμάνι της Πάτρας. Τι σημαίνει αυτό για την Κεφαλονιά;

Απ.: Σημαίνει ότι, αν μια μεγάλη εταιρεία –τύπου Royal Caribbean ή MSC– επενδύσει και πάρει ένα λιμάνι, θα “ταΐζει” κατά προτεραιότητα τα δικά της λιμάνια με κρουαζιερόπλοια. Αν έχει επενδύσει στο Κατάκολο, είναι λογικό να προτιμήσει εκείνο αντί για την Κεφαλονιά, που είναι δίπλα, αλλά δεν της ανήκει και δεν έχει ανάλογες υποδομές.
Αν εμείς δεν αναβαθμίσουμε το προϊόν μας ως λιμάνι, θα μείνουμε δεύτερη επιλογή.

Ερ.: Μιλήσατε και για την υποχρεωτική παροχή ρεύματος στα κρουαζιερόπλοια από το 2030. Τι ακριβώς αλλάζει;

Απ.: Από το 2030 και μετά, τα μεγάλα λιμάνια θα πρέπει να παρέχουν “shore power”, δηλαδή ρεύμα από την ξηρά στα πλοία που είναι δεμένα, ώστε να μην δουλεύουν οι μηχανές τους για ρεύμα. Αν ένα λιμάνι δεν το προσφέρει, τα πλοία επιβαρύνονται με επιπλέον φόρους–τέλη λόγω ρύπων. Αυτό, φυσικά, τα αποθαρρύνει.
Στη Μάλτα, για παράδειγμα, κάθε προβλήτα έχει τέτοια παροχή, και η σύνδεση ενός κρουαζιερόπλοιου μπορεί να κοστίζει 10–12 χιλιάδες ευρώ ανά προσέγγιση – σημαντικό έσοδο για το λιμάνι. Εδώ ακόμα συζητάμε αν θα βάλουμε δύο παραπάνω δέστρες…

Ερ.: Με όλα αυτά που περιγράφετε, φαίνεται πως υπάρχει και σοβαρό πρόβλημα συνέχειας στη διοίκηση. Συμφωνείτε;

Απ.: Απόλυτα. Κάθε νέα διοίκηση ακυρώνει ή ξεχνά όσα είχε σχεδιάσει η προηγούμενη, ακόμη κι αν ήταν σωστά. Έργα με πλήρεις μελέτες και αποζημιώσεις, όπως ο δρόμος από το αεροδρόμιο μέχρι πάνω στον κόμπο, σταμάτησαν γιατί “χάθηκαν τα σχέδια”.
Δεν είναι μόνο τα μεγάλα έργα. Μιλάμε για φώτα σε δρόμους με θανατηφόρα ατυχήματα, για ταμπέλες προς τουριστικά χωριά, για στηρίξεις πρανών. Αυτά είναι τα αυτονόητα, και συχνά ούτε αυτά δεν γίνονται.

Ερ.: Μετά από όλα αυτά, τι θα λέγατε ότι είναι το “κλειδί” για να μην μείνει η Κεφαλονιά θεατής;

Απ.: Τρία πράγματα:

1. Σοβαρή, επαγγελματική διαχείριση – DMO, σωστή στελέχωση, συνέχεια και όχι λογική “να πάρουμε μια καρέκλα”.

2. Επένδυση στις υποδομές – λιμάνια, μαρίνα, shore power, οδικό δίκτυο, σήμανση, ασφάλεια. Όχι μόνο για τους τουρίστες, πρώτα για τους κατοίκους.

3. Ισορροπία στην οικονομία – ενίσχυση πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, για να σταματήσουμε να ζούμε αποκλειστικά από τον τουρισμό και μάλιστα με λάθος τρόπο.

Αν όλα αυτά δεν τα δούμε σοβαρά, θα συνεχίσουμε να συζητάμε τα ίδια, να χάνουμε ευκαιρίες και να βλέπουμε άλλα νησιά να τρέχουν μπροστά.

Ερ.: Κλείνοντας, τι θα ευχόσασταν για το νησί;

Απ.: Να υπάρξει επιτέλους συνέχεια, συνεργασία και λίγη αυτοκριτική. Να δουλεύουμε με στόχο το καλό του τόπου και των ανθρώπων που ζουν εδώ όλο τον χρόνο, όχι με ορίζοντα την επόμενη φωτογραφία ή τις επόμενες εκλογές. Αν το πετύχουμε αυτό, η Κεφαλονιά μπορεί να κάνει άλματα. Αν όχι, θα λέμε “ήμουν νέος και γέρασα” περιμένοντας έργα που δεν έρχονται ποτέ.

Πηγή